فیلم‌نامه‌نویسی برای همه
Screenwriting for everyone

۱ فیلم‌نامه فیلم‌نامه چیست؟ فیلم‌نامه‌نویس کیست؟

۲ زبان سینما آشنایی با دستور و قواعد سینما

۳ اقسام فیلم شناخت نوع (ژانر) و سبک (استیل) های فیلم و اشکال مختلف آن

۴ فتو رمان آشنایی با استوری برد

۵ تصویر جهان تصویر – تصویر جهان

۶ موقعیت شناخت و تاثیر موقعیت در فیلم‌نامه بر مبنای آثار برسون

۷ خلق شخصیت انتخاب شخصیت‌های مناسب برای فیلم‌نامه

۸ پرداخت شخصیت شناخت و پالایش شخصیت در فیلم‌نامه

۹ گفت و شنود مکالمه (دیالوگ) و مکالمه‌نویسی

۱۰ عناصر فیلم زمان، مکان، صدا، روایت در سینما

مدرس مجید سیف‌العلمایی

شروع دوره: ۱۵ تیر ۱۳۹۷

پنج‌شنبه‌ها ساعت ۱۷ تا ۲۰

مشهد – سه راه ادبیات – فرهنگسرای جهاد دانشگاهی مشهد

نوشته فیلم‌نامه‌نویسی برای همه اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

کمال الدین غراب

نویسنده، محقق، بازیگر و کارگردان تئاتر

معرفی:

به نام خدا

کمال الدین غراب در سال ۱۳۳۵ در شهر مشهد متولد شد. او در حوزه‌های علوم اجتماعی ، تاریخی، قرآن پژوهی و نمایشنامه نویسی آثاری منتشر نموده است. در حوزه تحقیقات اجتماعی به کتاب بلوچستان یادگار مطرود قرون (انتشارات کیهان،۱۳۶۴) و از ساریگا تا سرخس و نهبندان نگین کویر (چاپ نشده)، و نگاهی به اوضاع اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی کهکیلویه (روزنامه کیهان، به صورت پاورقی،۱۳۶۴) می توان اشاره کرد.

از تحقیقات تاریخی او کتاب آموزه های فردی و اجتماعی از دوران نوجوانی و جوانی پیشوایان دین (مشهد، نشر صالح ۱۳۷۷) است.

هم چنین او کتاب مباهله پیامبر با مسیحیان نجران- اثر لویی ماسینیون – را از عربی به فارسی برگردانده و شرحی بر مشکلات آن افزوده است.

وی تحقیقاتی پر دامنه را در زمینه تاریخ اسلام و تمدن اسلامی دارد، مانند بررسی گرایشهای علمی در ایران از قرن اول تا هفتم هجری، فرهنگ دانشمندان ایران زمین از قرن اول تا هفتم هجری قمری، از آغاز تا هجرت(تحلیلی تاریخی از شرایط ظهور اسلام)، و یاران جوان پیامبر، به انجام رسانده است.

در حوزه قرآن پژوهی چندین مقاله در فصل‍نامه پژوهشهای قرآنی (دفتر تبلیغات اسلامی سالهای ۷۷-۷۸) منتشر کرده است.

هم چنین ترجمه ویژه‌ای از قرآن کریم را به انجام رسانده که هدف آن علاوه بر اظهار پیوستگی معنایی و مفهومی میان آیات و عبارات قرآنی، آشکار کردن جنبه ادبی و زیباشناسانه قرآن است و قرار است توسط انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد به چاپ برسد.

آخرین کتاب او ترجمه نیایش‌های پیامبر (ص) با گزینش و ویرایش دکتر محمود مهدوی دامغانی است (انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد ۱۳۸۶).

وی کار تئاتر را از نوجوانی و با بازیگری آغاز کرد. نخستین نمایشنامه‌ای که بازی کرد، مستاجر، اثر پرویز صیاد، به کارگردانی مرحوم منصور همایونی و بازیگری داریوش ارجمند بود. سپس در نمایشنامه سایه های بلند، نوشته رضا صابری، به کارگردانی داریوش ارجمند بازی کرد. او به تدریج با علاقه فراوانی که به مطالعه، به ویژه در حوزه ادبیات و اسلام شناسی داشت، و در آن ایام، سخت تحت تاثیر نوشته‌ها و آثار دکتر علی شریعتی قرار گرفته بود، به تجربه در حوزه نمایشنامه‌نویسی پرداخت.

پیش از انقلاب برای ادامه تحصیل در رشته فلسفه به آلمان رفت؛ لیکن پس از یکسال، با وجود پذیرش در دانشگاه هایدلبرگ، با شروع انقلاب به ایران بازگشت و چند نمایشنامه را در تهران و مشهد بر روی صحنه برد. در سال ۵۷ به عنوان دانشجوی رشته کارگردانی در دانشکده هنرهای زیبا پذیرفته شد که با تعطیلی دانشگاه‌ها و انقلاب فرهنگی مواجه گردید.

نخستین نمایشنامه او در سال ۱۳۵۸ با عنوان بربلند ایمان ، سلمان ، در مشهد به چاپ رسید(انتشارات امام). همان سال نمایشنامه‌ای دیگر را تحت عنوان حج ابراهیم، در تهران و مشهد بر روی صحنه برد . در سال ۱۳۶۰ نمایشنامه خلقت یک تراتژدی را چاپ کرد( تهران،انتشارات مولی) و نمایشنامه دشت خون را نوشت که در تالار وحدت( تالار رودکی) اجرا شد. از آن پس چیزی نزدیک به بیست سال کار تئاتر را کنار گذاشت و به تحقیق و پژوهش در حوزه‌های نامبرده پرداخت؛ تا بار دیگر دست تقدیر با برگزاری همایش سراسری بررسی آثار مرحوم دکتر علی شریعتی در دانشگاه فردوسی مشهد، وی را که عضو کمیته برنامه‌های جنبی این همایش بود، به تشویق داود کیانیان، به صحنه تئاتر بازگرداند.

نمایشنامه‌های، درد بودن و سرود سرنوشت از وی به ترتیب در پاییز ۱۳۸۲ و سپس در سال‌های ۸۴ و ۸۵ در تالار فردوسی مجتمع شریعتی جهاد دانشگاهی مشهد بر روی صحنه رفت و با استقبال کم‌نظیری مواجه شد. این نمایشنامه‌ها توسط انتشارات جهاددانشگاهی مشهد منتشر شده است (۱۳۷۹ و ۱۳۸۳). آخرین نمایشنامه او “سرزمین سفلی” نام دارد که در مهر ماه ۱۳۸۷ در تالار فردوسی فرهنگسرای جهاد دانشگاهی مشهد بر روی صحنه رفته است.

نمایش:

• جشن خون
• حج ابراهیم حج عاشورا
• …

آثار منتشره:

در حوزه تحقیقات اسلامی، تاریخی و اجتماعی:

1. کتاب نیایش‌های پیامبر (ص)، انتشارات جهاد دانشگاهی، مشهد، چاپ پنجم، ۱۳۸۹
2. کتاب مباهله پیامبر (ص) با مسیحیان نجران، انتشارات حکمت، تهران، ۱۳۹۰
3. کتاب یاران جوان پیامبر (ص)، انتشارات آستان قدس رضوی، مشهد، ۱۳۹۰
4. کتاب آموزه های فردی و اجتماعی از دوران نوجوانی و جوانی پیشوایان دین، مشهد، نشر صالح، ۱۳۷۷٫
5. کتاب بلوچستان یادگار مطرود قرون، انتشارات کیهان، تهران،۱۳۶۴٫
6. نگاهی به اوضاع اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی کهکیلویه و بویر احمد، روزنامه کیهان، به صورت پاورقی، تهران، ۱۳۶۴٫

نمایشنامه‌های منتشر شده:

1. نمایشنامه بربلند ایمان، سلمان، مشهد، انتشارات امام ۱۳۵۸٫
2. نمایشنامه خلقت (تراژدی)، تهران،انتشارات مولی، ۱۳۶۰٫
3. نمایشنامه درد بودن، مشهد، انتشارات جهاد دانشگاهی، ۱۳۷۹
4. نمایشنامه سرود سرنوشت، مشهد، انتشارات جهاد دانشگاهی، ۱۳۸۳

پروژه‌های تحقیقاتی:

1. پژوهش از ساریگا تا سرخس (تحقیقی در اوضاع اقتصادی، اجتماعی، و فرهنگی سرخس).
2. نهبندان نگین کویر (تحقیقی در اوضاع اقتصادی، اجتماعی، و فرهنگی نهبندان).
3. ترجمه و شرح کتاب مباهله، اثر لویی ماسینیون، (از عربی به فارسی)
4. بررسی گرایشهای علمی در ایران از قرن اول تا هفتم هجری قمری
5. فرهنگ دانشمندان ایران زمین از قرن اول تا هفتم هجری قمری.
6. سفرنامه حج: بر بام ملکوت، ۱۳۷۸
7. از آغاز تا هجرت (تاریخ اسلام)، ۱۳۷۰

مقالات منتشره:

1. راهی میان ترجمه و تفسیر، فصل‌نامه پژوهش‌های قرآنی(دفتر تبلیغات اسلامی)، شماره پیاپی ۱۳-۱۴، بهار و تابستان ۱۳۷۷
2. نقدی بر ترجمه و تفسیر سوره ایلاف. فصل‌نامه پژوهش‌های قرآنی(دفتر تبلیغات اسلامی)، شماره پیاپی ۱۵ و ۱۶، پاییز و زمستان ۱۳۷۷
3. خلقت بشر در پرتو قرآن، فصل‌نامه پژوهش‌های قرآنی(دفتر تبلیغات اسلامی)، شماره پیاپی ۱۷ و ۱۸٫ بهار و تابستان ۱۳۷۸
4. سید جمال الدین اسدآبادی
5. نامه ای به استاد در باب خلقت آدم، عصیان شیطان و اختیار فرشتگان
6. ترجمه جدیدی از دعای سحر(نیایش شبگیران)

سایر:

1. گفت و گو : کمال الدین غراب : راه های بیان هنر متفاوت اند
2. تحلیل فیلم مصائب مسیح سیمای پیامبران در سینما
3. کمال الدین غراب : آیا رمز داوینچی اساسا قابلیت رمزگونگی دارد یا نه؟
4. کمال الدین غراب : زندگی انسان از دیدگاه “شکسپیر” یک تراژدی است. هملت

پیوندها:

• ترجمه جدیدی از دعای سحر (نیایش شبگیران)

نوشته کمال الدین غراب اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

• ارسال: ۲۴ خرداد ۱۳۸۷

• ۱٫ با خوشامدگویی خدمت شما. لطفا خودتان را معرفی کنید:

من متولد اواخر دهه‌ی چهل شمسی هستم. در دهه‌ی دوم زندگی و دهه‌ی شصت شمسی بودم که علاقه و گرایشم به سینما و زمنی‌های مربوطه برایم آشکار شد. از سال‌های ۱۳۶۴ و ۱۳۶۵ بود که مجله‌های سینمایی و هنری و صفحات و ستون‌های سینمایی نشریات عمومی را پیگیرانه می‌خواندم درحالی‌که از مدتی پیش در یک کلوپ ویدیویی کار می‌کردم و به علاقمندان فیلم‌های کلاسیک و باارزش از این آثار می‌رساندم.

• ۲٫ و این امور مسیر تعلق خاطر شما به سینما را به کدام سمت و رویداد کشاند؟

مهم‌ترین اتفاق‌هایی در پایان آن سال‌ها (دهه‌ی ۶۰) در این زمینه برایم رخ داد. آشنایی و سپس عضویت در خانه‌ی فیلم مشهد بود، جایی‌که بسیاری آثار مهم، با ارزش و کلاسیک سینمای جهان را روی پرده‌ی سینما قدس (آریا سابق) دیدم و از بحث و بررسی‌هایی که توسط دکتر صباغ، خانم دکتر زنجانی‌زاده و آقای کاشانی و … انجام می‌گرفتند بهره‌ها بردم.

• ۳٫ آیا دوره‌ها‌ی آموزشی هم گذراندید؟

از آشنایی‌ای که قبلا گفتم با “دکتر محمدرضا صباغ” پیدا کردم، برای کلاس‌های شناخت سینما (که در واحد فوق برنامه جهاد دانشگاهی مشهد برگزار می‌شد) ثبت‌نام کردم و باعلاقه و دقت شرکت کردم. درواقع آغاز راه عملی نظر ابراز کردن درباره‌ی آثار سینمایی و عوامل سازنده و … از همان جلسات شروع شد.
البته من مدتی به‌خاطر خدمت سربازی مشهد نبودم. ولی ناگفته نماند که در دوران سربازی هم از طرفی کار نمایش فیلم برای سربازان یگان و پادگان مدت‌ها به‌عهده‌ی من بود و از طرف دیگر عضو گروه تئاتر و سرود واحد تبلیغات و روابط عمومی هم بودم. پس از برگشتن به مشهد در پایان خدمت سربازی در کلاس‌های سناریو نویسی انجمن فیلم‌نامه‌نویسان ثبت‌نام کردم که دوره‌ی بسیار مفید و ارزنده‌ای بود و هنوز از یافته‌ها و دانسته‌های آن دوران سود می‌برم.

• ۴٫ کار تحلیل و نقد و بررسی فیلم‌ها از کی به‌صورت جدی شروع شد؟

در همین اوقات بود که کار نقد و بررسی و تحلیل فیلم را عملا شروع کردم یعنی اواخر نیمه اول دهه‌ی هفتاد. هم برای جلسات نمایش و نقد و تحلیل دعوت می‌شدم که به‌عنوان مثال مرکز پزشکی قائم (عج) و مرکز پزشکی امام رضا(ع) که واحدهای فرهنگی جهاد دانشگاهی آن‌ها فعال بود به دفعات از این‌جانب برای جلسات نمایش و نقد و تحلیل مرکزشان دعوت می‌کردند که اصولا می‌پذیرفتم.

• ۵٫ به‌صورت متفاوتی هم آراءتان را به‌نظر مخاطبان می‌رساندید؟

البته داشتم عرض می‌کردم در کنار آن‌گونه جلسات که ذکرشان رفت، در مطبوعات سینمایی (و غیرتخصصی سینما که صفحه‌ی سینمایی داشتند) هم مقالات و نوشته‌های کوتاه و بلند را به چاپ می‌رساندم از ماهنامه و سپس دوهفته‌نامه‌ی گزارش فیلم، هفته‌نامه‌ی آوای هامون، هفته‌نامه و بعدا دوهفته‌نامه‌ی سینما- هنر و …. مطالب و مقالاتی از من درج و منتشر شده است.

• ۶٫ این باید بشود اواخر دهه‌ی ۷۰ درست است؟ اتفاق و فعالیت عمده آن مقطع شما چه بود؟

درست است. خوشبختانه توفیق رفیق یارم بود و توانستم یک دوره تدوین را در کارگاه فیلم‌ساز طی کنم. آن موقع مدتی تهران بودم و حتی‌المقدور از امکانات آن‌جا (که به‌هرحال گسترده‌تر است) بهره بردم. در این زمان‌ها بود که کار تدریس سینمایی‌ام هم شروع شد. شناخت سینما، ادبیات سینمایی و …

• ۷٫ و بعد….؟

[خنده] و بعد …. بله، تا امروز که در خدمتتان هستم هم مطالعه‌ی سینمایی و هنری و زیبایی‌شناختی‌ام ادامه دارد و هم‌چنین پیگیرانه در جلسات نمایش و تحلیل و نقد آثار برتر سینمایی به هر عنوان و موقعیتی که توفیق دست دهد شرکت می‌جویم.

• ۸٫ کلام آخر:

متشکرم که این فرصت به من داده شد. لازم است بیفزایم که جا انداختن آنالیز و تجزیه و تحلیل فیلم در کنار نقد فیلم؛ غیرقابل تفکیک بودم فرم و محتوای آثار هنری و برابری تمامیت فرم فیلم با همه‌ی هستی و وجود فیلم و اثر سینمایی و هم‌چنین تکیه بر آن‌چه از خود هر اثر سینمایی و هنری برمی‌آید برای تحلیل و آنالیز و فهم و ادراک چیستی آن از مهم‌ترین وجوه اندیشه و طرز فکر این‌جانب در این زمینه است.

نوشته آثار هنری به لحاظ فرم و محتوا قابل تفکیک نیستند اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

خلاصه داستان : امروز صبح؛ جوانان جویای کار، در انتظار آغاز رقابتی هستند که نتیجه‌اش بعد از طی مسافتی حدود ۵۰ کیلومتر استخدام دو محیط‌بان است . امروز صبح؛ مریم هم مثل هر روز با پای ناراحت، لنگ لنگان راه مدرسه را در پیش گرفته است. امروز صبح؛ گروهبان، به همراه یک سرباز برای انجام یک ماموریت در جاده‌های سنگلاخ با شکوه و شکایت به راه افتاده است. آن‌ها باید کربلایی را نیز که از معتمدین شهر است با خود همراه کنند. کربلایی امروز صبح؛ در زیر سایه درختی قدیمی منتظر نشسته است. او باید در انتهای راهی طولانی ادعای عزیزی را تایید کند. ادعایی که امروز را با همه‌ی روزها متفاوت می‌کند.
نامزد دریافت سیمرغ بلورین در پنج بخش؛
بهترین بازیگر نقش دوم مرد (اسماعیل خلج)
بهترین چهره‌پردازی
بهترین صدابرداری
بهترین تدوین
بهترین موسیقی متن

تالار فردوسی جهاد دانشگاهی: دکتر حمید بیدخوری، کمال تبریزی (کارگردان)، زاون قوکاسیان

نوشته کانون ۱۲ : یک تکه نان – کمال تبریزی اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.