یک عکس نمادین از
رضا صابری
امروز ظهر
پارک ملت
یکشنبه ۳ آبان ۹۴

نوشته تئاتر مشهد بی صابری هرگز! اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

• ۱ معرفی
• ۲ سینمای آزاد مشهد
• ۳ فیلم های کوتاه
• ۴ پس از انقلاب

• معرفی

متولد ۱۳۳۲ در مشهد.

فوت: دوم مهر به دلیل بیماری قلبی.

در سال های آخر دبیرستان به تئاتر علاقه پیدا کرد.

اجرای چند نمایش دبیرستانی و بازی در تعدادی نمایش به کارگردانی داریوش ارجمند و رضا صابری در آن سال ها، نخستین فعالیت های هنری او در این زمینه بود.

پس از پایان تحصیلات دبیرستانی، همراه با دوستانش از جمله حسین باغیاری، فریدون جیرانی، بیژن امکانیان، مهرداد تدین و داریوش ارجمند از نخستین کسانی بود که سینمای آماتور را در مشهد پایه گذاشتند.

• سینمای آزاد مشهد

از پایه گذاران سینمای آزاد مشهد نیز بود و مدتی مسئولیت آن را بر عهده داشت.

• فیلم های کوتاه

اولین گریه، کوچه های خالی، نگفتمت برو ، و تیماج از جمله ساخته های او در سال های پیش از انقلاب است.

• پس از انقلاب

• این صفحه آخرین‌بار در ۲ مهر ۱۳۹۴ ساعت ‏۰۶:۰۰ تغییر یافته‌است.

نوشته محمدعلی معصوم دوست اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

* جعبه اطلاعات نام اصلی: محمدرضا رفایی زوارزاده نام: محمدرضا نام خانوادگی:  زوارزاده تاریخ تولد:  یکم خرداد ماه ۱۳۳۶ شهر تولد:  مشهد مقدس کشور تولد:  ایران ملیت:  ایرانی همسر: فرزندان: محل سکوت:  طرقبه محل کار: حوزه فعالیت:  صدا و سیما رشته:  کارگردان، تهیه کننده و تدوینگر آموزش: لیسانس فیلم جنبش: سبک: مهارت:  فیلم، سینما و تلویزیون پشتیبانان: تاثیرپذیرفته از: تاثیرگذار بر: جوایز: شماره تماس: ایمیل:  Mr.zavar55@yahoo.com وب‌گاه:  http://www.zavarzade.ir/ تاریخ مرگ: شهر مرگ: کشور مرگ: تصویر تصویر این صفحه آخرین‌بار در ‏۲۶ خرداد ۱۳۹۴ ساعت ‏۲۲:۳۸ تغییر یافته است.

محتویات ۱ زندگینامه ۲ فعالیت های هنری ۳ تئاترها ۴ فیلمنامه ها ۵ فیلم ها ۶ فیلم داستانی (ویدیویی) ۷ سریال ها ۸ تله تئاترها ۹ کلیپ ها ۱۰ مجموعه های تلویزیونی ۱۱ برنامه های ترکیبی ۱۲ تحقیقات ۱۳ تدریس ۱۴ نمایشگاه عکس ۱۵ طرح های ناتمام ۱۶ پیوندها زندگینامه محمدرضا رفایی زوارزاده متولد یکم خرداد ماه ۱۳۳۶ مشهد مقدس٫ تحصیلات ابتدائی و سه ساله دبیرستان را به جهت شغل پدر در شهرستان چناران گذراند . دوره متوسطه را در هنرستان صنعتی مشهد (شهید بهشتی کنونی) به اتمام رساند . فروردین ماه ۱۳۵۹ در اداره آموزش و پرورش چناران، به عنوان تکنسین آزمایشگاه استخدام شد . بهمن ماه ۱۳۶۴ ورود به دانشکده صدا و سیما . اسفند ماه ۱۳۶۹ اخذ لیسانس فیلم سازی . مرداد ماه ۱۳۷۰ استخدام در سازمان صدا و سیما (واحد سیاسی تهران). مهرماه ۱۳۷۱ انتقال به صدا و سیمای مرکز خراسان ، با عنوان کارگردان تلویزیون. خرداد ماه ۱۳۸۶ بازنشست و از آن زمان تا کنون ساکن شهرستان طرقبه، یکی از ییلاقات حومه مشهد است . فعالیت های هنری ۱۳۴۷ کلاس پنجم دبستان در یک تئاتر بازی کرد . ۱۳۴۹ برای اولین بار با دوربین عکاسی و فیلمبرداری برادرش آشنا و عکس و فیلم گرفت . ۵۱ – ۱۳۴۹ بازی تئاتر را در دبیرستان ادامه داد . ۱۳۵۲ دوره فیلم سازی و عکاسی را در انجمن سینمای جوان مشهد گذراند . ۱۳۵۳ دو فیلم کوتاه ۸ میلیمتری با عناوین (نگاه و احساس گنگ) را ساخت . ۱۳۵۴ اولین شعر را برای مادرش سرود، که در ماهنامه ( مهر ) با عنوان ( ای محبت ساز ) به چاپ رسید . ۵۴ – ۱۳۵۲ در تئاترهای هنرستان صنعتی مشهد به کارگردانی زنده یاد (اصغر میرخدیوی) بازی کرد . ۱۳۵۵ خوشنویسی خطوط (نستعلیق و شکسته) را در محضر زنده یاد استاد مصطفی مهدی زاده و ( ثلث و نسخ ) را از استاد علی اکبر موسوی قوچانی آموخت. ۱۳۵۶ موسیقی را نزد شادروان استاد حسین خمر و استاد بهمن رجبی فرا گرفت . ۱۳۵۸ پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، کلاسهای آموزش تئاتر را در اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان نزد استاتیدی چون داریوش ارجمند، رضا دانشور، رضا صابری، داود کیانیان و رضا کیانیان گذراند . ۱۳۵۸ گروه سینما تئاتر طلوع را با تنی چند از دوستان تشکیل و با نمایش (قابیل) کارشان را آغاز کردند . ۱۳۵۸ اولین سرود انقلابی را برای رحلت آیت الله طالقانی با گروه طلوع در سیمای مرکز خراسان ضبط و به عنوان تکخوان اجرا کرد . ۱۳۵۹ اولین تئاترش را با عنوان (زاویه) در سالن هلا ل احمر خراسان کارگردانی و اجرا کرد و سپس در شهرستان شیروان به روی صحنه برد . ۱۳۵۹ اولین دوره آموزش تئاتر را در (کانون امامت مشهد) برگزار کرد، که یکی از شاگردانش (رضا عطاران) بود . ۱۳۵۹ نمایشنامه های ( چگونه انقلاب شد و کوخ نشینها ) را نوشت و کارگردانی کرد و در کانون امامت مشهد به روی صحنه برد . ۱۳۶۴ به دانشکده صدا و سیما رفت و در رشته فیلم سازی مشغول تحصیل شد . ۱۳۶۸ پژوهشی با عنوان ( نمایش در مشهد ) را در (فصلنامه ۵ – ۴ تئاتر) به چاپ رساند . ۱۳۶۹ پایان نامه اش را با فیلم ۱۶ میلیمتری (نسل از یاد رفته) ارائه و درگرایش (تدوین فیلم ) از دانشکده صدا و سیما ( لیسانس فیلم سازی ) گرفت . ۱۳۷۰ به استخدام سازمان صدا و سیما در آمد و در واحد سیاسی تهران مشغول به کار شد . ۱۳۷۱ به مشهد منتقل و اولین برنامه تلویزیونی اش را با نام (در سوگ زهرا (س)) ساخت، که پائیز همان سال از شبکه اول سیما پخش شد . ۱۳۷۳ مجموعه ۱۳ قسمتی (بعد از حادثه) را که قالب ( آموزشی، بهداشتی و نمایشی) داشت، بازنویسی ، کارگردانی و تدوین کرد . ۱۳۷۴ کلیپ ( عاشقان رضا ) ویژه شهدای حرم رضوی را طراحی، تهیه و کارگردانی کرد، این کلیپ بارها از شبکه های مختلف سیما پخش شده است . ۱۳۷۵ تله تئاتر ( عاشقان روزگار ) ویژه شهدای جنگ تحمیلی و تله تئاتر عروسکی سایه ای ( شیران پرده ) ویژه کرامات امام علی بن موسی الرضا (ع) را ساخت . ۱۳۷۶ فیلمنامه ( برویم پیش یاسها ) را نوشت و آنرا در (قطع ۱۶ میلیمتری) کارگردانی و تدوین کرد ، این فیلم در سال ۱۳۷۷ پخش شد . ۱۳۷۶ مجموعه ( سرزمین خورشید ) را ویژه شهرستانهای استان خراسان طراحی، تهیه و کارگردانی کرد، که به آداب و رسوم، فرهنگ و تاریخ آنان می پردازد . ۱۳۷۷ کلیپ ( رویش سبز ) را ویژه انقلاب اسلامی ایران طراحی، تهیه و کارگردانی کرد، که بارها از شبکه های مختلف سیما پخش شده است . ۱۳۷۸ سریال داستانی ۱۳ قسمتی ( کوی خاوران ) ویژه انقلاب اسلامی در مشهد را، طراحی و به نویسند گی (رضا صابری) کارگردانی و تدوین کرد، این سریال درسال ۱۳۷۹ از شبکه خراسان و ۱۳۸۰ از شبکه یک سیما پخش شد . ۱۳۸۰ تله تئاتر ( بازرس ) اثر گوگول را در ۳ قسمت (۴۰ دقیقه ای) تهیه و کارگردانی کرد، که همان سال از مرکز خراسان پخش شد . ۱۳۸۱ مجموعه ۲۶ قسمتی (نیستان) را ویژه فرهنگ و ادب خراسان طراحی، تهیه و کارگردانی کرد، این مجموعه هم اکنون نیز، از شبکه های (جام جم ۳-۲-۱) پخش می شود . ۱۳۸۲ مجموعه ۷ قسمتی ( هفت شهر عشق، هفت شب شعر ) ویژه شاعران نامدار خراسان را در نیشابور،تهیه و کارگردانی کرد . ۱۳۸۳ فیلم داستانی ( آدم تنها ) را بازنویسی، تهیه و کارگردانی کرد . ۱۳۸۴ طراحی، کارگردانی، تهیه و تدوین، سریال ۱۵ قسمتی ( فصل شکیبایی ) را به نویسندگی رضا صابری آغاز و در سال ۱۳۸۵ به اتمام رساند، این سریال در فروردین ۱۳۸۶ از شبکه خراسان پخش شد . وی علاوه بر فعالیتهای فوق، مدرس کارگردانی سینما و تلویزیون و فن سینما، در سالهای (۷۲ – ۷۳ – ۸۰ – ۸۵ – ۱۳۸۷) در انجمن سینمای جوان مشهد، هنرستان سینما تئاتر شمایل و آموزشگاه آزاد سینمایی آگاه فیلم، بوده است . تئاترها آسید کاظم – (۱۳۵۶) {بازیگر } پسرای عمو صحرا و دخترای ننه دریا – (۱۳۵۶) {بازیگر } عاقبت قلم فرسایی – (۱۳۵۷) {بازیگر } قابیل – (۱۳۵۸) {طراح} زاویه – (۱۳۵۹) { کارگردان و بازیگر } چگونه انقلاب شد؟ – (۱۳۵۹) {نویسنده و کارگردان} کوخ نشینها – (۱۳۵۹) {نویسنده، کارگردان و بازیگر } فیلمنامه ها نگاه – (۱۳۵۳) احساس گنگ – (۱۳۵۳) برویم پیش یاسها – (۱۳۷۶) فیلم ها فیلم ۸ میلیمتری نگاه – (۱۳۵۳) {نویسنده، کارگردان و تدوینگر } احساس گنگ – (۱۳۵۳) {نویسنده، کارگردان و تدوینگر } فیلم ۱۶ میلیمتری نان و نمک – (۱۳۶۶) {تدوینگر} قوز بالا قوز – (۱۳۶۷) {تدوینگر} نسل از یاد رفته – ( ۱۳۶۹) {پایان نامه دانشگاهی با گرایش تدوین } برویم پیش یاسها – (۱۳۷۶) {نویسنده، کارگردان و تدوینگر } فیلم داستانی (ویدیویی) آدم تنها – (۱۳۸۳) {تهیه کننده، کارگردان و تدوینگر } سریال ها کوی خاوران – (۱۳۷۸) {طراح ، کارگردان و تدوینگر } { پخش از شبکه یک سیما } فصل شکیبایی – (۱۳۸۴) {طراح ، تهیه کننده ، کارگردان و تدوینگر } تله تئاترها عاشقان روزگار – (۱۳۷۴) { کارگردان و تدوینگر } شیران پرده – (۱۳۷۴) {کارگردان} بازرس – (۱۳۸۰) {تهیه کننده ، کارگردان و تدوینگر } کلیپ ها عاشقان رضا – (۱۳۷۴) {طراح، تهیه کننده ، کارگردان و تدوینگر } { پخش از شبکه یک سیما } رویش سبز – (۱۳۷۷) {طراح ، تهیه کننده ، کارگردان و تدوینگر } { پخش از شبکه یک سیما } مجموعه های تلویزیونی رمضان در بارگاه نور – (۱۳۷۱) {۳۰ برنامه} {کارگردانی و تدوین} بعد از حادثه – (۱۳۷۳) {۱۳ برنامه} {کارگردانی و تدوین} { پخش از شبکه یک سیما } گلواژه های وحدت – (۱۳۷۴) {۱۰ برنامه} {تهیه، کارگردانی و تدوین} { پخش از شبکه یک سیما } سرزمین خورشید – (۷۸ – ۱۳۷۵) {۲۰ برنامه} {تهیه، کارگردانی و تدوین} ویژه برنامه آزادگان – (۱۳۷۶) {۷ برنامه} {تهیه، کارگردانی و تدوین} ویژه برنامه سحر – (۱۳۷۷) {۳۰ برنامه} {تهیه، کارگردانی و تدوین} نخستین دوره تربیت مترجم قرآن کریم، استاد بهرام پور – (۱۳۷۸) {۳۰ برنامه} {تهیه، کارگردانی و تدوین} { پخش از شبکه یک سیما } تفسیر قرآن کریم ، استاد بهرام پور – (۱۳۷۹) {۳۰ برنامه} {تهیه، کارگردانی و تدوین} { پخش از شبکه یک سیما } نیستان – (۸۲ – ۱۳۸۱) {۲۶ برنامه} {تهیه، کارگردانی و تدوین} { پخش از شبکه های جام جم ۳ – ۲ – ۱ } مفاهیم سیر و سلوک، استاد بهرام پور – (۱۳۸۰) {۱۰ برنامه} {تهیه، کارگردانی و تدوین} زمزمه عاشقان – (۱۳۸۱) {۳۰ برنامه} {تهیه، کارگردانی و تدوین} دعاهای خمس عشر – (۱۳۸۲) {۱۵ برنامه} {تهیه، کارگردانی و تدوین} هفت شهر عشق، هفت شب شعر – (۱۳۸۳) {۷ برنامه} {تهیه، کارگردانی و تدوین} شبهای خراسان – (۱۳۸۳) {۳۰ برنامه} {تهیه، کارگردانی و تدوین} برنامه های ترکیبی در سوگ زهرا (س) – (۱۳۷۱) {تهیه، کارگردانی و تدوین} { پخش از شبکه یک سیما } گلبن ولایت – (۱۳۷۱) {تهیه، کارگردانی و تدوین} سیلاب اشک – (۱۳۷۲) {تهیه، کارگردانی و تدوین} { پخش از شبکه یک سیما } گل باغ هستی – (۱۳۷۲) {کارگردانی و تدوین} بهار در زمستان – (۱۳۷۲) {کارگردانی و تدوین} شهیدان حرم – (۱۳۷۴) {تهیه، کارگردانی و تدوین} { پخش از شبکه یک سیما } زیارت خونین – (۱۳۷۴) {تهیه، کارگردانی و تدوین} { پخش از شبکه دو سیما } انگور بهشتی – (۱۳۷۴) {تهیه، کارگردانی و تدوین} { پخش از شبکه یک سیما } بوی بهار – (۱۳۷۴) {کارگردانی و تدوین} سرو سهی – (۱۳۸۱) {تهیه، کارگردانی و تدوین} { پخش از شبکه یک سیما } تحقیقات نمایش در مشهد – ( نگارش ، ۱۳۶۶) {چاپ در فصلنامه تئاتر ۵ – ۴ (۱۳۶۸)} معجزه و امدادهای غیبی – (۱۳۶۷) تدریس انجمن سینمای جوان مشهد کارگردانی – (۸۷ – ۷۳ -۱۳۷۲) هنرستان سینما تئاتر شمایل فن سینما – (۱۳۸۰) آموزشگاه آزاد سینمایی آگاه فیلم کارگردانی سینما و تلویزیون – (۱۳۸۵) نمایشگاه عکس حَنجَر گُل – (۱۳۹۰) {شهرستان طرقبه} طرح های ناتمام سریال داستانی یغما شاعر خشتمال آرزو مسافر غریب خطبه های آتشین دیوار آبی مثل عشق فیلم داستانی دخترک تنها داداشی هر چیز به جای خویش نیکوست چهار فصل بچه ها را دریابید ای کاش … همسایه را دوست بداریم سه خط موازی سرنوشت زمستان چون کوه استوار کودکسرا مکافات برنامه های تلویزیونی دنیای رنگها سقفی برای زندگی در کوچه باغ خاطره نگار و نگین سپید بال یک میز، یک صندلی لوح و قلم بهترین ها طنز مسافران نوروزی زشت و زیبا نکته های شنیدنی سنگ صبور فیلم مستند خراسان در گذر تاریخ فرش هفت شهر عشق تاریخ ورزش قهرمانی در خراسان نوای نوایی موسیقی مقامی خراسان زبان بیگانه ابعاد فقر بهینه سازی تاریخجه راه آهن مشهد جایگاه راه آهن در اقتصاد کودکان هنرمند مشاهیر خراسان نماهنگ در گلستانه پیوندها گفت و گو (محمدرضا زوارزاده : رکن اصلی سینما، تصویر شفاف و صدای گوش نواز آن است)

نوشته محمدرضا رفائی زوارزاده اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

تئاتر
زادهٔ	۱۲ خرداد ۱۳۳۷ ،
ملّیت	ایرانی
حوزه فعالیت	تئاتر
رشته	محقق، بازیگر و کارگردان تئاتر

محمد روزبهی

• زندگی:

من افتخار می کنم که در دوره ای تئاتر را شروع کردم که اولین بازی هایم در نمایشنامه های استاد دکتر محمدعلی لطفی مقدم بود و سپس با شرکت در کلاسهای استاد لطفی با عنوان (آموزش تئاتر) و (تاریخ تئاتر) و کلاسهای (فن بیان) استاد جلیل صابر مقدم جذب گروه نیما شدم

• تحصیلات:
• تئاتر:

خیلی گذرا به برخی از نمایش ها اشاره می شود

بازی در چند نمایش نوشته دکتر محمدعلی لطفی مقدم سرپرست وقت مرکز آموزش تئاتر

عضو فعال گروه تاتر نیمااز سال ۱۳۵۰ عضوگروه مرکز آموزش تئاتر

نمایشنامه از پانیفتاده ها نوشته دکتر غلامحسین ساعدی به کارگردانی زنده یاد فریدون صلاحی در نهمین جشن فرهنگ و هنر

اجرای دوم نمایشنامه از پانیفتاده ها نوشته دکتر غلامحسین ساعدی به کارگردانی زنده یاد فریدون صلاحی درهمان سال

بازی و کارگردانی نمایشنامه نگار نوشته شاهرخ روحانی در سال ۱۳۵۵

بازی و کارگردانی نمایشنامه از پا نیفتاده ها در سال ۱۳۵۶

بازی و کارگردانی در نمایشنامه میخک های سرخ نوشته گلن هیوز

کارگردانی نمایشنامه مردی که گلی در دهان داشت نوشته پیر آندلو

کارگردانی نمایشنامه در حضور باد نوشته بهرام بیضایی

ونمایشنامه های این به آن در نوشته دکتر غلامحسین ساعدی (گوهر مراد )

و چند نمایش دیگر از گروه تئاتر نیما

بازی در نمایشنامه کوهولین (روایت ایرلندی رستم و سهراب ) نوشته ویلیام باتلرز ترجمه مسعود فرزاد به کارگردانی دکتر اسماعیل بیگی با گروه تئاتر شیراز و برخی از هنرمندان تهران در اولین جشنواره توس در دانشگاه مشهد (با معرفی استاد محمدعلی لطفی مقدم)

بازی در گروه تئاتر مرکز با نمایشنامه رامرودیها نوشته رضا صابری و رضا دانشور به کارگردانی رضا دانشور (تالار سنگلج تهران )وکسب مقام اول در سومین جشنواره تئاتر شهرستانها در فروردین ماه سال ۱۳۵۷

اجرای دوم نمایش رامرودیها در سالن شیر و خورشید مشهد در اردیبهشت سال۱۳۵۷

اجرای سوم نمایش رامرودیها و ضبط توسط صدا و سیما

همکاری و استفاده از تجربیات آقایان استاد داود کیانیان – استاد داریوش ارجمند – استاد انوشیروان ارجمند – زنده یاد استاد فریدون صلاحی – زنده یاد استاد منصور همایونی و رضا دانشور

• سایر:

پژوهش در تئاتر خراسان و همکاری با آقای احمد عسگرپور در تاریخ شفاهی خراسان شرکت و همکاری در نکوداشت استاد احمد میرباذل در زمان حیاتشان با جمعی از هنرمندان تئاتر، فصلنامه آذری و فرهنگسرای جهاد دانشگاهی و احمد عسگرپورشرکت و همکاری در بزرگداشت زنده یاد فریدون صلاحی با جمعی از هنرمندان تئاتر، فصلنامه آذری و فرهنگسرای جهاد دانشگاهی و احمد عسگرپور بازی در نمایش رضا جوان در بزرگداشت زنده یاد فریدون صلاحیو …….

---

نوشته محمد روزبهی اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

کمال الدین غراب

نویسنده، محقق، بازیگر و کارگردان تئاتر

معرفی:

به نام خدا

کمال الدین غراب در سال ۱۳۳۵ در شهر مشهد متولد شد. او در حوزه‌های علوم اجتماعی ، تاریخی، قرآن پژوهی و نمایشنامه نویسی آثاری منتشر نموده است. در حوزه تحقیقات اجتماعی به کتاب بلوچستان یادگار مطرود قرون (انتشارات کیهان،۱۳۶۴) و از ساریگا تا سرخس و نهبندان نگین کویر (چاپ نشده)، و نگاهی به اوضاع اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی کهکیلویه (روزنامه کیهان، به صورت پاورقی،۱۳۶۴) می توان اشاره کرد.

از تحقیقات تاریخی او کتاب آموزه های فردی و اجتماعی از دوران نوجوانی و جوانی پیشوایان دین (مشهد، نشر صالح ۱۳۷۷) است.

هم چنین او کتاب مباهله پیامبر با مسیحیان نجران- اثر لویی ماسینیون – را از عربی به فارسی برگردانده و شرحی بر مشکلات آن افزوده است.

وی تحقیقاتی پر دامنه را در زمینه تاریخ اسلام و تمدن اسلامی دارد، مانند بررسی گرایشهای علمی در ایران از قرن اول تا هفتم هجری، فرهنگ دانشمندان ایران زمین از قرن اول تا هفتم هجری قمری، از آغاز تا هجرت(تحلیلی تاریخی از شرایط ظهور اسلام)، و یاران جوان پیامبر، به انجام رسانده است.

در حوزه قرآن پژوهی چندین مقاله در فصل‍نامه پژوهشهای قرآنی (دفتر تبلیغات اسلامی سالهای ۷۷-۷۸) منتشر کرده است.

هم چنین ترجمه ویژه‌ای از قرآن کریم را به انجام رسانده که هدف آن علاوه بر اظهار پیوستگی معنایی و مفهومی میان آیات و عبارات قرآنی، آشکار کردن جنبه ادبی و زیباشناسانه قرآن است و قرار است توسط انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد به چاپ برسد.

آخرین کتاب او ترجمه نیایش‌های پیامبر (ص) با گزینش و ویرایش دکتر محمود مهدوی دامغانی است (انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد ۱۳۸۶).

وی کار تئاتر را از نوجوانی و با بازیگری آغاز کرد. نخستین نمایشنامه‌ای که بازی کرد، مستاجر، اثر پرویز صیاد، به کارگردانی مرحوم منصور همایونی و بازیگری داریوش ارجمند بود. سپس در نمایشنامه سایه های بلند، نوشته رضا صابری، به کارگردانی داریوش ارجمند بازی کرد. او به تدریج با علاقه فراوانی که به مطالعه، به ویژه در حوزه ادبیات و اسلام شناسی داشت، و در آن ایام، سخت تحت تاثیر نوشته‌ها و آثار دکتر علی شریعتی قرار گرفته بود، به تجربه در حوزه نمایشنامه‌نویسی پرداخت.

پیش از انقلاب برای ادامه تحصیل در رشته فلسفه به آلمان رفت؛ لیکن پس از یکسال، با وجود پذیرش در دانشگاه هایدلبرگ، با شروع انقلاب به ایران بازگشت و چند نمایشنامه را در تهران و مشهد بر روی صحنه برد. در سال ۵۷ به عنوان دانشجوی رشته کارگردانی در دانشکده هنرهای زیبا پذیرفته شد که با تعطیلی دانشگاه‌ها و انقلاب فرهنگی مواجه گردید.

نخستین نمایشنامه او در سال ۱۳۵۸ با عنوان بربلند ایمان ، سلمان ، در مشهد به چاپ رسید(انتشارات امام). همان سال نمایشنامه‌ای دیگر را تحت عنوان حج ابراهیم، در تهران و مشهد بر روی صحنه برد . در سال ۱۳۶۰ نمایشنامه خلقت یک تراتژدی را چاپ کرد( تهران،انتشارات مولی) و نمایشنامه دشت خون را نوشت که در تالار وحدت( تالار رودکی) اجرا شد. از آن پس چیزی نزدیک به بیست سال کار تئاتر را کنار گذاشت و به تحقیق و پژوهش در حوزه‌های نامبرده پرداخت؛ تا بار دیگر دست تقدیر با برگزاری همایش سراسری بررسی آثار مرحوم دکتر علی شریعتی در دانشگاه فردوسی مشهد، وی را که عضو کمیته برنامه‌های جنبی این همایش بود، به تشویق داود کیانیان، به صحنه تئاتر بازگرداند.

نمایشنامه‌های، درد بودن و سرود سرنوشت از وی به ترتیب در پاییز ۱۳۸۲ و سپس در سال‌های ۸۴ و ۸۵ در تالار فردوسی مجتمع شریعتی جهاد دانشگاهی مشهد بر روی صحنه رفت و با استقبال کم‌نظیری مواجه شد. این نمایشنامه‌ها توسط انتشارات جهاددانشگاهی مشهد منتشر شده است (۱۳۷۹ و ۱۳۸۳). آخرین نمایشنامه او “سرزمین سفلی” نام دارد که در مهر ماه ۱۳۸۷ در تالار فردوسی فرهنگسرای جهاد دانشگاهی مشهد بر روی صحنه رفته است.

نمایش:

• جشن خون
• حج ابراهیم حج عاشورا
• …

آثار منتشره:

در حوزه تحقیقات اسلامی، تاریخی و اجتماعی:

1. کتاب نیایش‌های پیامبر (ص)، انتشارات جهاد دانشگاهی، مشهد، چاپ پنجم، ۱۳۸۹
2. کتاب مباهله پیامبر (ص) با مسیحیان نجران، انتشارات حکمت، تهران، ۱۳۹۰
3. کتاب یاران جوان پیامبر (ص)، انتشارات آستان قدس رضوی، مشهد، ۱۳۹۰
4. کتاب آموزه های فردی و اجتماعی از دوران نوجوانی و جوانی پیشوایان دین، مشهد، نشر صالح، ۱۳۷۷٫
5. کتاب بلوچستان یادگار مطرود قرون، انتشارات کیهان، تهران،۱۳۶۴٫
6. نگاهی به اوضاع اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی کهکیلویه و بویر احمد، روزنامه کیهان، به صورت پاورقی، تهران، ۱۳۶۴٫

نمایشنامه‌های منتشر شده:

1. نمایشنامه بربلند ایمان، سلمان، مشهد، انتشارات امام ۱۳۵۸٫
2. نمایشنامه خلقت (تراژدی)، تهران،انتشارات مولی، ۱۳۶۰٫
3. نمایشنامه درد بودن، مشهد، انتشارات جهاد دانشگاهی، ۱۳۷۹
4. نمایشنامه سرود سرنوشت، مشهد، انتشارات جهاد دانشگاهی، ۱۳۸۳

پروژه‌های تحقیقاتی:

1. پژوهش از ساریگا تا سرخس (تحقیقی در اوضاع اقتصادی، اجتماعی، و فرهنگی سرخس).
2. نهبندان نگین کویر (تحقیقی در اوضاع اقتصادی، اجتماعی، و فرهنگی نهبندان).
3. ترجمه و شرح کتاب مباهله، اثر لویی ماسینیون، (از عربی به فارسی)
4. بررسی گرایشهای علمی در ایران از قرن اول تا هفتم هجری قمری
5. فرهنگ دانشمندان ایران زمین از قرن اول تا هفتم هجری قمری.
6. سفرنامه حج: بر بام ملکوت، ۱۳۷۸
7. از آغاز تا هجرت (تاریخ اسلام)، ۱۳۷۰

مقالات منتشره:

1. راهی میان ترجمه و تفسیر، فصل‌نامه پژوهش‌های قرآنی(دفتر تبلیغات اسلامی)، شماره پیاپی ۱۳-۱۴، بهار و تابستان ۱۳۷۷
2. نقدی بر ترجمه و تفسیر سوره ایلاف. فصل‌نامه پژوهش‌های قرآنی(دفتر تبلیغات اسلامی)، شماره پیاپی ۱۵ و ۱۶، پاییز و زمستان ۱۳۷۷
3. خلقت بشر در پرتو قرآن، فصل‌نامه پژوهش‌های قرآنی(دفتر تبلیغات اسلامی)، شماره پیاپی ۱۷ و ۱۸٫ بهار و تابستان ۱۳۷۸
4. سید جمال الدین اسدآبادی
5. نامه ای به استاد در باب خلقت آدم، عصیان شیطان و اختیار فرشتگان
6. ترجمه جدیدی از دعای سحر(نیایش شبگیران)

سایر:

1. گفت و گو : کمال الدین غراب : راه های بیان هنر متفاوت اند
2. تحلیل فیلم مصائب مسیح سیمای پیامبران در سینما
3. کمال الدین غراب : آیا رمز داوینچی اساسا قابلیت رمزگونگی دارد یا نه؟
4. کمال الدین غراب : زندگی انسان از دیدگاه “شکسپیر” یک تراژدی است. هملت

پیوندها:

• ترجمه جدیدی از دعای سحر (نیایش شبگیران)

نوشته کمال الدین غراب اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

محصولات و دوره‌های آموزشی آنلاین:

ترم آموزش آنلاین «معرفی و تأویل فیلم، روی خط»

روی خط (آنلاین)

مجید سیف‌العلمایی

حدود 35 ساعت

9,900,000 تومان

کتاب‌شناسی فیلم‌نامه‌نویسی و فیلم‌سازی

روی خط (آنلاین)

مجید سیف‌العلمایی

فعلا 120 دقیقه (قابل افزایش)

4,900,000 تومان

ترم آموزش آنلاین “عوامل سازنده یک فیلم”

روی خط (آنلاین)

مجید سیف‌العلمایی

حدود 75 دقیقه

1,900,000 تومان

100%تخفیف

ترم آموزش آنلاین “عکاسی و فیلم‌سازی با موبایل” (استودیو پیکسین)

روی خط (آنلاین)

مجید سیف‌العلمایی

حدود 100 دقیقه

3,900,000 تومانرایگان!

نوشته کانون 126 : سگ کشی / بهرام بیضایی اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

نگاه ما شرقی‌ها به زندگی یک نگاه روایی و یک نگاه نقلی است
نگاهی نو به نقل و روایت

گفت‌وگویی که پیش روی شماست حاصل گپی است کوتاه که در سالن سینما افریقا مشهد میان مجید سیف‌العلمایی با رضا صابری .

* “رضا صابری” در بیست و هفتمین جشنواره بین‌المللی تئاتر تهران مورد تقدیر قرار گرفت و برای خودمان متأسفم که برای قدردانی از “رضا صابری” در مشهد غفلت می‌کنیم و در شهرهای دیگر این مراسم تقدیر برگزار می‌شود. و من الان بعد از نمایش فیلم “وقتی همه خوابیم” ساخته “بهرام بیضایی” – در ششمین جشنواره فیلم فجر مشهد- مایلم نظر “رضا صابری” را درباره‌ی فیلم “وقتی همه خوابیم” بدانم.

خواهش می‌کنم شما لطف دارید. “بهرام بیضایی” به واسطه‌ی درک و سواد و شعور و آگاهی‌ای که در حوزه‌ی سینما و تئاتر دارد متأسفانه همیشه مورد هجنه واقع شده است. فیلم “وقتی همه خوابیم” حدیث نفس و دغدغه‌های شخصی “بیضایی” بود و این حق برای هر نویسنده‌ای محفوظ است که در جایی به مواردی بپردازد که دغدغه‌ی همیشگی‌اش بوده. و این فیلم هم به‌نوعی تثبیت کننده‌ی تمام آن دغدغه‌هایی است که بیش از چهار دهه گرفتارش است.

اما چیزی که در شخصیت “بیضایی” نمی‌شود کتمان کرد این است که “بیضایی” یک هنرمند مؤلف است هم مؤلف است و هم صاحب اندیشه و صاحب تفکر است. اشکال عمده‌ی سینما و تئاتر مملکت ما این است که متأسفانه فارغ از اندیشه و تفکر سالم است و “بیضایی” در میان هنرمندان سینما و تئاتر صاحب تفکر است صاحب اندیشه است و ایشان در سایر کشورها نمادی از تئاتر و سینمای کشور ماست. چنین فردی با چنین خصوصیاتی هر کس بگوید این فیلم فیلم ضعیفی است او را نشناخته است.

به نظر من این فیلم، بسیار فیلم پرقدرتی است هم به لحاظ تفکر و هم به لحاظ خطوط فنی؛ دکوپاژ فوق‌العاده، تدوین تکان‌دهنده که این موارد در سینمای ما کمتر اتفاق می‌افتد و ضمن این‌که دغدغه‌ی “بیضایی” زن در جامعه‌ی ماست. در این‌جا هم می‌بینید که زن محور همه‌ی حوادث است زن در آثار “بیضایی” چه در تئاتر و چه در سینما دستمایه‌ی آثار “بیضایی” است که بتواند دغدغه‌های خودش را به نوعی بیان کند و در واقع نه آن زنی که پاره‌ای از فیلم‌سازان چه در گذشته چه در اکنون به آن پرداخته‌اند زنی است که اصطلاحا گیوه‌هایش را بالا می‌کشد و چادرش را سفت به کمرش می‌بندد تا از حقوق خودش در جامعه دفاع کند و مبارزه می‌کند. این زن، زن آرمانی جامعه‌ی ماست زنی که باید بیاید در متن جامعه حقوق خودش را از دل مسائل بگیرد و این‌جا هم خوشبختانه “چکامه” چیزی شبیه “آی‌بانو” در نمایش “فتح‌نامه‌ی کلات” است یا شبیه “لیلا”ست یا شبیه تمام زن‌های آثار “بیضایی” است

* آقای صابری شما هم درام شناسید و هم درام نویسید. من نمی‌گویم که در درام روایت، اصل است ولی یکی از اصول درام، شیوه‌ی روایت است. این فیلم دارای یک شیوه‌ی روایت خاص است. شاید بسیار متفاوت از بقیه‌ی کارهایش و یک مقدار شبیه “شاه‌کشی”. این تغییر شخصیت‌ها و بازی در بازی‌ها راجع به این‌ها در فیلم بگویید.

نگاه ما شرقی‌ها به زندگی یک نگاه روایی و یک نگاه نقلی است و ادبیات ایران هم همین‌گونه است. زندگی ما مبتنی بر قصه‌گویی و تصویرگری است و چون قرار است انسانی بیاید به جای انسان دیگری روایت کند.

* اما آن‌چه که تفاوت می‌کند شیوه‌ی روایت است.

شیوه‌ها و تکنیک است هرکس به‌نوعی. مثلا “برشت” یک روایت قراردادی دارد برخلاف تعزیه که روایت غیرقراردادی است. در این فیلم “بیضایی” هم این فاصله‌گذاری هست و نوع نگاه “بیضایی”، نگاه نوتری است به نقل و روایت.

* بعد در این‌جا اتفاقی می‌افتد در شیوه‌ی بازیگری و بازیگیری و ارائه‌ی شخصیت‌هایی که قرار است بازی بشوند و در یک فیلم که یک شخصیت قرار است یک کاراکتر را ارائه دهد در نوع بازی‌اش یکسان است و اگر تحولی هم هست تدریجی رخ می‌دهد این‌جا در یک لحظه قرار است دو نقش بازی شود. در شیوه‌ی بازیگری چه اتفاقی می‌افتد که یک خانمی نقش یک فیلم‌نامه‌نویس را باید بازی کند بعد خودش قرار است نقش یکی از شخصیت‌ها فیلم‌نامه‌اش را بازی کند بعد در آن‌جا نقش خواهر خودش را بازی کند بعد نقش مادر را بازی کند این نقش‌های گوناگون

بله این اتفاقات در تئاتر هم به سهولت انجام می‌شود که بازیگر نقش‌های گوناگونی را بازی می‌کند منتها با نمادها و رنگ‌ها و لباس٫ اشیایی که تماشاگر بتواند ارتباط برقرار کند. نشانه‌ها در ادبیات ما هم هست که خوشبختانه پر از کنایه و .. است به‌نظر من این فیلم یک نمایش ایرانی خالص با یک تکنیک جدیدی بود. تکنیک در عرضه‌ی روایت و نقل. اما همه‌چی آن ایرانی بود. فرهنگ ایرانی در ذات فیلم بود. در تعزیه هم همین اتفاق می‌افتد البته در قصه‌ی اول یک مقدار کندی احساس می‌شود به نظر من توالی صحنه‌ها خیلی زیاد است. اما از لحظه‌ای که ما اصطلاحا وارد پشت صحنه می‌شویم فیلم جان تازه‌ای به خودش می‌گیرد انگار قسمت اول فیلم جنایی پلیسی است و می‌رسد به نقطه‌ی عطف که وارد پشت صحنه می‌شویم.

۸۷/۱۱/۱۹

نوشته رضا صابری: “وقتی همه خوابیم” نگاهی نو به نقل و روایت اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

از خراسون، دانشنامه خراسان بزرگ

با احترام و سلام!

گفت‌وگوی اختصاصی با رضا صابری برای آگاه فیلم را تقدیم حضور می‌کنم.

با سپاس از ایشان توجه شما را به این مصاحبه جلب می‌نمایم.

---

رضا صابری:

به قد همه‏ انسان‏های روی زمین، جهان و جغرافیا وجود دارد

لطفا کمی از بیوگرافی و فعالیت‌های هنری خود بگویید:

در قریه‌ای از قراء حومه‌ی مشهد چشم به جهان گشودم. بعدها پدرم در پی موج فزاینده‌ی مهاجرت روستاییان به شهرهای کوچک و بزرگ، به مشهد کوچ می‌کند و ما را در جنوبی‌ترین نقطه‌ی شهر، اسکان می‌دهد. دوره‌ی ابتدایی را در یکی از دبستان‌های جنوب شهر و متوسطه را در دبیرستان هدایت در رشته‌ی ادبیات ادامه دادم. در همین ایام به ورزش مادر دو صحرانوردی روی آوردم و پیش از آن‌که در این ورزش موفقیتی کسب کنم، از ورزش فاصله گرفتم و طی حادثه‌ای اتفاقی با هنر نمایش آشنا شدم. از آن اتقاق تاکنون قریب به سی‌سال می‌گذرد و طی این سی‌سال بیشترین ایام جوانی من در سالن‌های نیمه تاریک تمرین گذشت.

دوره اول

سال‌های نخست رویکرد من به هنر نمایش صرف بازیگری شد. من حقیقتا به عشق بازیگری وارد این میدان سخت و طاقت‌فرسا شدم. متعاقباً و طی سال‌های پیش رو وقتی با نقش، کاربرد و کارکرد عنصر پایه‌ای نمایش‌نامه در حوزه‌ی تئاتر آشنا شدم تمام تلاش و توان و ذوقیات شخصی‌ام را در حول این عنصر تعیین‌کننده‌ی تئاتر – متمرکز کردم تا از این‌طریق، بنیان جدی درام‌نویسی در خراسان را در شرایطی که هنرمندان خراسانی چشم به آثار درام‌نویسان تهرانی دوخته بودند، پایه‌گذاری کنم. روزگاری که متأسفانه صحنه‌های تئاتر شهرستان صرفاً محل عرضه‌ی آثار و افکار دست چندم درام‌نویسان تهرانی بود. و چنان‌چه در این داد و ستد به هر دلیلی خللی ایجاد می‌شد تئاتر شهرستان با تمام قدرت و توان بالقوه دچار بحران می‌شد! از‌طرفی روح ناآرام و روان مجروح جوانی چون من که سختی‌های بسیاری را در جنوب شهر آموخته و بعضاً تجربه کرده نیازمند فرقی بود که آموخته‌هایش را که از درون فقر و از میان لایه‌های تودرتوی فرهنگ‌ها، سنت‌ها و آداب مردمی حقیقی با رفتارها و مناسباتی متنوع که در متن رخدادهای جامعه، هرکدام دستمایه و بن‌مایه‌هایی غنی و با ظرفیت بالا، برای صحنه فراگرفته و در صحنه‌های تئاتر به نمایش بگذارد.

از این پس

از این پس: درام‌نویسی را با حس و حالی دغدغه‌آمیز و نگاهی هدفمند و آرمان‌گرایانه پی گرفتم و بعدها و از این‌طریق درام‌نویسی در خراسان با تمام ضعف‌ها و قوت‌هایش کلید خورد، سرعت گرفت و کم‌کم و در دراز مدت دست ما به‌سوی آثار تهرانی‌ها کوتاه و کوتاه‌تر گردید. آثار نخستینی که ماحصل دوره‌ی اول آثار نمایشی من را در دهه‌ی ۵۰ رقم می‌زند، عبارتند از: “از دریچه‌ها” که در سال ۱۳۵۰ در تالار دبیرستان فردوسی مشهد به صحنه رفت و از جمله آثار برجسته‌ی صحنه‌ای آن سال‌ها معرفی شد و صفحات فرهنگی و هنری اکثر روزنامه‌های کشور را در نقد و نظر به نمایش، “از دریچه‌ها” به خود اختصاص داد اجرای نمایش توسط ساواک متوقف گردید. “فریدون صلاحی” کارگردان نمایش دستگیر شد و نمایش در تالار شیر و خورشید سرخ وقت با پایانی که ساواک تدارک دیده بود مجددا اجرا شد.

“عصمت” آغاز همکاری من با “داریوش ارجمند” را رقم زد و پیوند من و “ارجمند” که هر دو دغدغه‌ی احیا و پرداختن به تئاتر ملی – ایرانی را در سر می‌پروراندیم، تدارک دید. “ایاس” و “سایه‌های بلند” تجربه‌های بعدی من در کنار “ارجمند” بود. دوره‌ای که من از “ارجمند” نکته‌های خوبی در حوزه‌ی نمایش‌های ملی – ایرانی آموختم. آموخته‌ها و آموزه‌هایی که امروز و کماکان جزء تجربیات ارزشمند من در میدان تئاتر کشور محسوب می‌شوند.

“رامرودی‌ها” آخرین تجربه‌ی من در کنار “رضا تهرانی‌زاده” در دهه‌ی ۵۰ است. آثاری که در اقصی‌نقاط کشور به صحنه رفتند، چاپ و منتشر شدند و در سمینار و … همکاری تئاتر شهرستانی که همه‌ساله در تهران به‌سرپرستی و مدیریت “علی نصیریان” برگزار می‌شد به اجرا درآمدند و از آثار برجسته و قابل اعتنا در سمینار و … همکاوی تئاتر شهرستان در تهران محسوب شدند.

دوره دوم

دوره‌ی دوم آثار نمایشی من مربوط می‌شوند به سال‌های پربار پس از انقلاب. “گلارکته” نخستین نمایشی بود که در سال ۱۳۵۹ در مشهد و چند شهر کشور به اجرا درآمد. همان‌سال در صدا و سیمای مرکز خراسان ضبط تلویزیونی شد و حین نمایش از شبکه‌ی اول سیمای جمهوری اسلامی ایران مورد توجه “میرحسین موسوی” نخست وزیر وقت قرار گرفت و موجب بازگشایی مرز تئاتر در مشهد گردید و همین‌طور فوندانسیون تئاتر جدید با آرمان‌های جدید تئاتر پس از انقلاب در خراسان را پی ریخت. “خانات”، “مظلوم پنجم”، آثار نخستین بعدی من در دوره‌ی دوم نمایش‌نامه‌نویسی من محسوب می‌شوند. دو نمایشی که در اولین و دومین جشنواره‌ی سراسری تئاتر فجر که همه‌ساله به‌خاطر پاسداشت پیروزی انقلاب اسلامی در تهران برگزار می‌شود به‌عنوان نمایش‌های مطلق هردو دوره‌ی جشنواره در زمینه‌ی کارگردانی و نویسندگی و بازیگری معرفی شدند و با پیروزی این دو نمایش در جشنواره‌ی معتبر و سراسری تئاتر در کشور به تئاتر خراسان موقعیت و حیثیت و به هنرمندان خراسان انگیزه‌ای مضاعف بخشید. از دیگر آثار شاخص من در حوزه‌ی نمایش‌نامه‌نویسی باید از نمایش‌نامه‌های: “دلبران”، “یخبندان”، “دانگ هفتم”، “ناگسستنی”، “عشیق” یاد کنم. که تمامی این آثار در تالارهای نمایش تهران به صحنه رفتند، و همین‌طور تئاتر “شنا در آتش” در جشنواره‌ی بین‌المللی تئاتر دوازدهم فجر به‌عنوان نمایش برتر جشنواره معرفی گردید و نمایش‌نامه‌های بسیاری که هر کدام در این‌جا و آن‌جای وطنم به اجرا درآمدند، چاپ و منتشر شدند. آن‌چه که از پی این‌همه کوشش در عرصه‌ی درام‌نویسی برجای می‌ماند سه اثر بیش از سایر آثار من در فضای جشنواره‌های کلان تئاتری جوانه زد و من را به‌عنوان یک درام‌نویس به تئاتر ایران شناساند “خانات”، “مظلوم پنجم”، “شنا در آتش”. از جمله‌ی این آثارند که تلاش‌های سی‌ساله‌ی من را در پی آرمان‌خواهی برای پی‌ریزی و گسترش درام‌نویسی ایرانی هویت بخشیدند. اگرچه با این‌همه نمی‌توانم از آخرین اثرم، بازی‌نامه‌ی باستان که در تالار سنگلج تهران به صحنه رفت و من را به‌عنوان کارگردان برتر پنجمین جشنواره‌ی بین‌المللی تئاتر ایران‌زمین اهواز معرفی کرد، یادی نکنم. اما آخرین اتقاقی که بیش‌از هر اتفاقی ماندنی شد که دور از جغرافیای خودم و در شهر اصفهان از زحمات سی‌ساله‌ام در عرصه‌ی تئاتر تجلیل به‌عمل آمد. قدردانی مردان بزرگ فرهنگی و هنری در شهر اصفهانم

در نگاه شما، تئاتر یعنی چه؟

نگاه من در تعریف از هنر نمایش و “تئاتر” نگاهی دور از سایر نگاه‌ها نیست آن‌چه که برای تعریف از تئاتر طی قرون بسیار در آراء شفاهی و مکتوب آمده، همه به یک اصل مسلم معتقدند که تئاتر و نمایش فی‌نفسه هنر تعریف‌ناپذیری است. چون به همان‌مقدار که ما قادر نیستیم برای بازشناخت انسان تعریفی جامع و کامل به‌دست دهیم، لذا چون تئاتر و نمایش ابزارش انسان است به این‌ترتیب هر دو به یک‌نسبت هم تعریف‌ناپذیرند و هم قضاوت‌ناپذیر. اگرچه همه‌ی مردان بزرگ صحنه‌های نمایش جهان، برای تئاتر تعریفی نه درخور ارائه کرده‌اند با این وضف هنوز هم ما در تعریف تئاتر دچار شک و تردیدیم که آیا ممکن است “تئاتر آیینه‌ی زندگی باشد!؟”، “آیا ممکن است تئاتر خود زندگی باشد!؟” اما در این فضای شک‌آلود از تعریف جامع برای تئاتر من‌هم برای شما تعریفی از تئاتر به‌دست می‌دهم که یقین دارم بازهم تعریفی جامع و کامل و قطعی نیست. به یک کلام و در نظر من ممکن است “تئاتر به‌معنای بازگفت و بازشنفت رخدادهای زندگی و جوامع بشری باشد!!!؟” نمی‌دانم!!!؟ ممکن است تعریف مناسبی باشد!!؟

چه موضوعاتی را می‌توان با هنر تئاتر بهتر بیان کرد؟

برای مفهوم بخشی به هنر تئاتر به‌عنوان فعالیتی مستقل و تخصصی قد و قدر و اندازه‌ای نیست. همان‌طور که معتقدم که به قد همه‌ی انسان‌های روی زمین، جهان و جغرافیا وجود دارد. بی‌شک به‌همان‌اندازه، فکر و ایده و مفهوم هست که می‌توانیم در ظرف بزرگ نمایش که گستره‌ی بی‌منتهایی است، نمایش بدهیم و به تحلیل بنشینیم. وسعت و دامنه‌ی صحنه‌‌ی تئاتر مفهوما به‌وسعت و به بزرگی شکوه انسانی است، ما هرچه‌قدر که بخواهیم به جوهر وجودی و اندیشه‌ی آدمی پی ببریم و نزدیک شویم به مفاهیمی از پی مفاهیم برمی‌خوریم که عاقبت نمی‌توانیم به عمق موجودی که هستی‌اش در اندیشیدن اوست دست پیدا کنیم. دنیای رمزآلود و پیچیده‌ی تئاتر دنیای رمز و رازهاست. محل تلاقی اندیشه‌های متضادی است تا از درون این تضادها حلقه‌ی مفقوده‌ی حقیقت آدمی برملا شود. با این تعریف صحنه‌ی محدود تئاتر محل عرضه‌ی هر موضوعی است چه آسمانی باشد، چه زمینی، چه فراواقعی باشد و چه واقعی. چون صحنه‌ی تئاتر محل تلاقی نمادها، سمبل‌ها، استعاره‌ها و تشبیهات است که انسان بر قله‌ی این معناها ایستاده.

اجرای یک نمایش مستلزم وجود چه امکاناتی است؟

نمایش‌نامه، یک متن ادبی در میان انواع ادبیات مکتوب است تاوقتی‌که در کتابخانه‌ی من و شما باشد. یک متن ادبی برای خواندن محسوب می‌شود. همین‌که از قفسه‌ی کتابخانه برگزیده می‌شود و در بستر افکار شخصی به‌نام کارگردان قرار می‌‌گیرد و برای اجرا در صحنه انتخاب می‌شود، از قالب متن ادبی خارج شده و به‌وسیله‌ی گروهی نمایش‌گر در روی صحنه جانی می‌گیرد و از این‌لحظه متن به یک عمل نمایشی تبدیل می‌شود. شخصیت‌ها در زمان‌ها و مکان‌ها به‌حرکت درمی‌آیند. گفت‌و گوها جریان می‌یابد. کارگردان که عنصر انتخاب‌کننده است و اسطه‌ی میان افکار نویسنده و “نمایش‌نامه‌نویس” و اراده‌ی جامعه است که اثر را جاودانه، باورپذیر و در ذهن‌ها و افکار تماشاگران ماندگار می‌سازد. به‌همین‌خاطر است که کارگردان نویسنده‌ی دوم اثر محسوب می‌شود. نقش کارگردان در انتخاب اثر نقش اساسی است چرا که کارگردان بایستی با انتخاب درست پاسخگوی روحیات و روان جامعه باشد. نیاز اصلی جامعه را درک کند، مزان اراده و خواست او را از متن محاسبه کند، قدرت‌ها و ظرفیت‌های نیرویی را که قرار است نمایش‌گران اثر باشند و در صحنه به اثر جانی ببخشند و به متن روحی، دوباره و تازه بدمند. میزان استقبال مخاطب از اثر را پیش‌بینی کند و مهم‌تر از همه‌ی این وظایف که برشمرده شد روح و جوهره‌ی متن را بفهمد، مادامی که کارگردان یا مدیر اداره‌کننده‌ی نمایش موفق به درک عمیق از روح و مفهوم عام و مفاهیم پنهان نمایش‌نامه نشود!! چه‌طور بتواند نمایش‌نامه را در بستر تمرین و در مجرای نمایش و اجرا هدایت کند!! کارگردان با شناخت از کار ویژه‌های کارگردان، در چیدمان و انتخاب بازیگران مرتبط با شخصیت‌های نمایش‌نامه، نقش اساسی و تعیین‌کننده دارد. ترکیب مجریان و نیروهای پشت‌صحنه اعم از طراح نور، دکور، لباس و سایر عوامل و عناصری که جمعا پدیدآورندگان اجرایی یک متن نمایشی محسوب می‌شوند، قاب صحنه، منظرگاهی است که کارگردان با خلاقیت‌‌های فردی خود، مخاطب را دعوت به نظارت منظره‌ای می‌کند که بازیگران در قامت شخصیت‌های خوب و بد، در مکان و در زمانی باورپذیر، در کشمکش‌ها و کوشش‌های عرق‌ریز، زندگی پیش رویش را تجربه می‌کند و خود را در قامت شخصیت‌های نمایش می‌بیند و اقدام به همذات‌پنداری می‌کند. در قاب این منظرگاه، زندگی با همه‌ی شکوهش جریان دارد. مخاطب با حضور و مشارکتش در برپایی آیین جادویی نمایش به تجربه‌ی دوباره‌ی زندگی مشغول می‌شود.

راجع به موارد زیر نظرات خود را بیان بفرمایید:

تئاتر خیابانی، جایگاه آن و اینکه از چه زمانی به این شیوه پرداخته شد؟

جامعه‌ی فرهنگی و هنری ایران میان هنر نمایش به‌عنوان هنری شفاهی و “تئاتر” به‌عنوان هنری مکتوب و نظام‌یافته با هردوی این پدیده‌ها به‌عنوان نهادی فرهنگی و هنری در دوره‌های مختلف تاریخی بیگانه بوده و جامعه‌ی ایرانی از همان آغاز گرایش به نمایش و بعدها به “تئاتر” نشان نداده!! و دلیل عدم گرایش به هنرهای صحنه‌ای و دراماتیک برمی‌گردد به بی‌اعتنایی حاکمان و پادشاهان قدرت‌طلب ایرانی که یا در اندیشه‌ی توسعه‌ی حوزه‌ی قدرت خود بودند و یا سراسر عمر خود را در میادین نبرد، در جنگ و گریز بودند. با این وصف زمانی را برای تفریح و تماشای نمایش نداشتند. بعدها که پادشاهان متأخر ایرانی در پی آرامش بودند، میدان را برای نمایش‌گران آزاد و حرفه‌ای باز گذاشتند و البته نه برای مردم، بلکه برای آرام‌بخشی درباریان و هم‌چنین برای تشفی‌خاطر طبقات اشراف و مرفه و وابسته به دربار. بدیهی است که ازچنین هنرمندانی دلقک‌هایی ساختند که اجازه‌ی پرداختن به مسایل عمیق سیاسی و اجتماعی را در میان مردم نداشتند و همین امر موجب شد که جامعه‌ی ما از هنرمند چهره‌ای مضحک در ذهن خود تصویر کند و نمایش‌گر ایرانی را هیچ‌گاه جدی نگیرد!! متأسفانه بی‌اعتنایی به هنر نمایش و تئاتر از سوی مردم تاکنون ادامه یافته!! “نمایش” و “تئاتر” فی‌نفسه هنری مردمی است و اگرچه پیدایش نمایش یک نظریه است با این‌وصع اعتقاد بر این است که نمایش از دل اسطوره‌ها و آیین‌ها جوشیده و متکی است بر باورداشت‌های مردم از اخلاق، دین و جامعه. نمایش از همان ابتدا وسیله‌ای برای اجابت خواسته‌هایش در برابر قهر و قدرت و غضب طبیعت بود و بدیهی است که نمایش طبیعتی نقادانه، معترض و افشانه‌گرانه‌ای داشته باشد، از نمایش مردم ابتدایی تا نمایش‌های میدانی یونان باستان و هم‌چنیم نمایش‌های میدانی و خیابانی اخلاق‌گران قرون وسطی و تا امروز که نمایش خیابانی در بیشتر کشورهایی که صاحب نمایش‌های خیابانی و میدانی‌اند، وسیله‌ای برای اعتراض در قدرتمندانی است که ساحت مقدس انسان را ملعبه‌ی خود ساخته‌اند. به‌همین‌علت حاکمان و پادشاهان جای نمایش‌های خیابانی و میدانی ساده‌گرای مردمی را با تئاترهای پیچیده و نمادگرا تغییر می‌دهند و قهرمانان مردمی را جامه‌ی قهرمانان عشقی، ملی- میهنی وابسته به دربار می‌پوشانند. اگرچه بعدها غرب برای نمایش‌های مردمی نسخه‌ای جدید می‌نویسد و نام “تئاتر” را با مکانیسمی ازپیش طراحی شده، نمایش را از میادین و خیابان‌ها به سالن‌های شیک و مدرنی با بهترین امکانات می‌کشاند و روح مردمی نمایش را می‌کشد. نمایش و تئاتر متعلق به تمام جوامع است و جامعه‌ی ایرانی از این ثروت گران فرهنگی- هنری و مردمی بی‌بهره نیست. نمایش‌های شفاهی ایرانی که عموما نمایش‌های خیابانی و میدانی‌اند. مقهور تئاتر میدان‌دار امروز می‌شود و به‌عنوان هنر موزه‌ای در یادها و خاطره‌ها جاخوش می‌کند. در حوزه‌ی شرق، ایران دارای غنی‌ترین جلوه‌های نمایشی و مردمی است. نمایش‌های خیابانی و میدانی نظیر تعزیه، نقالی، سیاه‌بازی، شاهنامه‌خوانی، شمایل‌گردانی و انواع و اقسام نمایش‌های مردمی است که متأسفانه کم‌کم می‌رود تا در حافظه‌ی تاریخ و از نظرها محو بشود.

نمایش‌های اقتباسی

اگر برای نمایش مردمی و بعدها تئاتر غربگرای ایرانی تاریخی قایل شویم، شاید بخش نسبتاً عمده‌ای از این تاریخ متعلق است به آثاری که توسط درام‌نویسان خوش‌ذوق ایرانی یا اقتباس شده‌اند، یا آداپته شده‌اند. اصولاً نهضت ترجمه در ایران در حوزه‌ی فرهنگ و هنر و ازجمله حوزه‌ی نمایش از فرازهای برجسته و قابل تأمل در بخش تئاتر در مملکت ما بوده، دوره‌ای که زبان فرانسه زبان دوم طبقات اشراف و شاهزادگان وابسته به دربار بوده، بیش از همه آثار فرانسوی دست‌مایه‌ی آثار نمایشی ما شد و در این ارتباط بیش از هر درام‌نویس غربی، آثار مولیر، راسین، کرنی و بعدها چخوف و سایر درام‌نویسان شرقی و غربی صحنه‌های تئاتر حرفه‌ای مملکت ما را اشغال کردند و با تغییر نام‌ها و نشانه‌ها و داستان‌ها، روح مردمان ایران را از نوع مردمان ممتاز جامعه که یا عاشق بودند و یا به ثروت می‌اندیشیدند، به صحنه می‌بردند. به‌هر تقدیر چه بخواهیم و چه نخواهیم یک‌دوره‌ی طولانی در تئاتر ایرانی در گروی ترجمه و برگردان آثار غیرایرانی است.

برگزاری جشنواره‌ی تئاتر فجر

بی‌تردید کلان‌ترین جشنواره‌ی سراسری و بین‌المللی مرتبط با تئاتر، جشنواره‌ی سراسری فجر می‌باشد که همه‌ساله به احترام و پاسداشت پیروزی انقلاب در تهران برگزار می‌شود. این جشنواره جدی‌تری میدان رقابت گروه‌های نمایشی تهران و شهرستان‌هاست که از سال ۱۳۶۱ تدارک دیده شده. در این میدان رقابت و طی دو دهه‌ی اخیر درام‌نویسان، بازیگران و کارگردانان بسیاری با عرضه‌ی خلاقیت‌های خود چهره کرده‌اند. به‌تعبیر من: جشنواره‌ی سراسری تئاتر فجر. تنها روزنه‌ی امید هنرمندان تئاتر در شکوفایی و روشن‌بخشی چراغ کم‌فروغ تئاتر ایران است. اگرچه جشنوار‌ه‌های ریز و درشتی توسط سایر نهادهای کشوری و لشکری در این‌جا و آن‌جای کشور برگزار می‌شود. اما جشنواره‌ی تئاتر فجر از ویژگی‌های خاص خودش برخوردار است. خراسان و خصوصاً مشهد از اولین‌سال برگزاری این جشنواره، تاکنون بیش از بیست نمایش در دوره‌های مختلف و در بخش‌های گوناگون جشنواره آثاری را شرکت داده و بی‌تردید بیشترین جوایز کلان این جشنواره را نسبت به سایر جشنواره‌های هم‌سو را از آن خود کرده. اجرای یازده نمایش از آثار صحنه‌ای خود من در دوره‌های مختلف جشنواره به صحنه رفته و مورد قضاوت قرار گرفته و از میان یازده نمایش، سه نمایش به‌عنوان نمایش‌های برتر جشنواره در اولین، دومین و دوازدهمین دوره با نمایش‌های “خانات”، “مظلوم پنجم”و “شنا در آتش” شناخته شده. بعدها این آثار توسط نهادهای دولتی و بخش خصوصی چاپ و منتشر گردید.

نقش زن در تئاتر ایران

نقش و حضور مؤثر عنصر حیات‌بخش زن در آثار فرهنگی و هنری ازجمله: سینما، تلویزیون و تئاتر، از مباحث همیشه‌ی منتقدان بوده که چرا نقش زن در آثار تصویری، صحنه‌ای تا این اندازه کم‌رنگ، کم‌حال و بعضاً در سایه بوده!؟ و چرا زن به‌عنوان عنصری بی‌هویت و تابع دنیای مردان و همین‌طور به‌عنوان نیروهایی که بود و نبودشان چندان لطمه‌ای به اثر نمی‌زند!! این واقعیت تلخ پذیرفتنی است که متأسفانه نگاه درام‌نویسان ما به نقش زن، نگاهی یک‌سویه است و این یک‌سو اندیشی در حوزه‌ی نمایش به‌استثنای “بهرام بیضایی” به یک سنت پایدار و البته غلط تبدیل شده. زن در آثار صحنه‌ای ایران، به‌جز آثار “بیضایی” که اشاره شد، نقشی حاشیه‌ای دارد. زن تزیین‌بخش نمایش است، نه حیات‌بخش و پیام‌بخش. زن در بیشترین آثاری که من در این دو دهه‌ی اخیر مطالعه کردم، حقیقتاً به نقطه‌ای درخشان در خصوص اعتنای به زنان برنخوردم. خصوصاً در آثار درام‌نویسان جوان ایرانی زنان موجوداتی هستند که موظفند خلاءهای روانی و عاطفی نویسندگانش را جبران کند. بعضاً نمایش‌نامه‌های عاشقانه‌ی مفت بسیاری را خوانده‌ام که مردانی یک‌جانبه بر زنان عاشق می‌شوند و زنان وظیفه دارند که زمینه‌های صوری عشق را برای عاشق‌شدن مردان فراهم کنند. بی‌آن‌که زنان در این عشق یک‌سویه نقشی تعیین‌کننده داشته باشند!! زنان متوسط‌الحالی که بی‌سوادند، روح عشق در آن‌ها مرده و نه حتی حق دارند عاشق شوند!! زنان در بیشترین آثار نمایشی ایرانی حضوری به‌شدت پراکنده و کم‌رنگ است، وجودشان برای نشان‌دادن سلطه‌ی مردان بر زنان دست و پا بسته، که نه برای هم‌اندیشی نوشته می‌شوند و نه برای سازندگی و زندگی!! متأسفانه قدرت خلاقانه‌ی درام‌نویسان ما بیشتر صرف توصیف مردان می‌شود. اما در نظر من، در عدم پرداختن و شفاف‌سازی به جایگاه زنان در آثار صحنه‌ای ما یک واقعیت انکارناپذیر وجود دارد که زنان در آثار صحنه‌ای پیش از انقلاب گرفتار چرخه‌ی سیاست حکومت در کشاندن زنان به حوزه‌های سکس بود. “جشن هنر شیراز” و حضور فعالان حوزه‌ی پیشرو تئاتر جهان در همایش و نمایش “زنان و سکس”، “زنان و برهنگی و عریانی” از اهداف جدی‌ برپایی جشن هنر شیراز بود. شاید مردان و زنان دهه‌ی پنجاه در شیراز از اجرای نمایش “خوک، بچه، آتش” در بولوار زند، در یکی از بنگاه معاملات ماشین، در خاطر داشته باشند، که چگونه در ملاء عام فجیع‌ترین صحنه‌های عریان، تجاوز و خفت زن را به نمایش گذاشتند!! و اما تئاتر معنویت‌گرای ایرانی پس از انقلاب، درام‌نویسان ما را دچار نوعی سرگردانی کرد، که چگونه زن را از عریانی محض در آثار ایرانی پیش از انقلاب به فضایی دیگرگونه برد و این جابه‌جایی مانع از این شد که درام‌نویسان ما دور زن را نقداً قلم بگیرند و صرفاً به نوشتن آثار مردانه بسنده کنند، چون احساس می‌کردند، نه طریق پرداختم به شخصیت معنویت‌گرای زن ایرانی را بلدند و نه دوست می‌دارند خود را درگیر حواشی حضور مسلط زنان را در آثار خود گردن بگیرند. این‌گونه شد که نقش زن، هم‌چنان در پرده‌ی ابهام باقی ماند.

شما در چند کار سینمایی هم حضور داشتید، آن‌ها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

ارزیابی خودم از چند اثر سینمایی بلند که در آن به‌عنوان بازیگر نقش اول مشارکت داشتم، ترکیب یافته از چند سینماگر نوپرداز و بعضاً گیشه‌پرداز سینمای ایران بود. یعنی که این فرصت برای من فراهم شد که در کنار تجربه‌اندوزی چند سینماگر مطرح سینمای ایران حضوری داشته باشم. اما این حضور به خواست خودم بعدها ابتر ماند. چون تمام هوش و حواس من بیشتر به تئاتر بود و عجیب این‌که خودم را در سینمای ایران و در کنار این مردان بعضاً بزرگ، شدیداً بیگانه احساس می‌کردم. چون به این نتیجه رسیده بودم که بازیگری در سینمای ایران اولاً پوست کلفت می‌خواهد دوم به روحی خشن و روانی پاک . در سینمایی که میدان نبرد سود و سرمایه است جایی برای احساس، عاطفه و رفاقت نیست. در این میدان یک پایه‌ی دوربین به‌مراتب مهم‌تر، حساس‌تر و بااهمیت‌تر از یک بازیگر است و من با روحیه‌ای که دارم هیچ‌گاه در این چرخه جا نیفتادم!! و من این‌نوع حقارت‌ها را در تئاتر نیاموخته بودم، یعنی عادت نداشتم، من عادت‌هایم را در تئاتر یافته بودم. انسان هم که می‌دانید موجودی عادت‌پذیر است. با این وصف کم‌کم از سینما و بازیگری در سینما فاصله گرفتم. مگر در مواقعی که احساس کنم قرار است با یک سینماگر از جنس خودم همکاری کنم. در این‌صورت در انتخاب همکاری تردید نمی‌کنم. آخرین فیلمی که در ابتدای سال ۱۳۸۳ در تهران بازی کردم برپایه‌ی همین باور شکل گرفت. به‌هر تقدیر آن‌چه که برای آدمی مثل من که خودم را تماشاگر نسبتاً آگاه سینمای خوب می‌پندارم و آن‌چه به اسم سینما پیش‌روی ماست. چنان سطحی اندیش، تکراری و باورناپذیر است که بازی در این‌نوع سینما هر آدم آگاهی را به هراس می‌اندازد. مهم نیست که سینمای ایران سینمای جوان‌پسندی است و باز هم مهم نیست که سینمای ایران سینمای آبی‌پسند است. مهم سینمایی باید باشد که امکان هرنوع تجربه در آن را بایستی برای همگان فراهم کند.

• منبع: سایت آگاه فیلم
• تاریخ ارسال: ۲۵ خرداد ۱۳۸۴
• مجید سیف العلمایی

نوشته رضا صابری: به قد همه انسان های روی زمین، جهان و جغرافیا وجود دارد! اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

• رضا صابری:

تئاتر شهرستان را از نظر دور نگه ندارید

         از پیام‌های هنرمندان ایرانی به جشنواره بیست و سوم تئاتر فجر

سلام و صد سلام من به نمایش‌گران اندیشه‌ورز، به تماشگران مراسم جادویی نمایش، به سیاست‌گزاران، خردمندان و خادمان خسته‌نفس، به منتقدان جوینده، به زنان و مردان غیرتمندی که تماشاخانه‌ها – نشانه‌های نمایشی کشور ارجمند من – را در همه‌جای این سرزمین مقدس و پهناور نگهبانی می‌کنند. من در چشمان بیدار و دل‌های شورانگیز شما با خشوع و خضوع تمام تعظیم می‌کنم و برای شما که هنر پیام‌بخش تئاتر را برای همه آماده می‌کنید و سامان می‌بخشید، عزت بسیار و احترام عمیق و از سویدای جان قائلم.

عزیزانم! در دنیای بیدادگر و فتنه‌انگیز اکنون که آدمی در محل ارجمند تماشاکنان محزون و خسته‌دل، جشن‌گونه‌ی جادویی قتل‌عام او را یک‌جانبه و ریاکارانه می‌نویسند، تدارک می‌بینند و به تماشای جهان می‌گذراند. ما این‌سوی عالم در طلیعه‌گاه هنر که آراسته به روح و جوهره‌ی شرقی است، صاحب سرمایه‌های عظیم انسانی هستیم؛ با پایگاه‌ها و جایگاه‌های بلند معرفت، شعور و شوریدگی، با بن‌مایه‌های عمیق اخلاق و دین. و حضور فعال و خلاق حوزه‌های مشترک – نمایش‌گران، تماشاگران، خادمان و منتقدان که چنان‌چه گرفتار خیرگی و چیرگی تئاتر غریزه‌گرای لجام‌گسیخته و بی‌هدف و تماشاگرگریز به بهانه‌های واهی مدرنیته‌خواهی “نواندیشی و نوگرایی” بشو یم؛ بی‌شک موج هجوم بلند و بلعنده‌ی افکار سیاست‌نویسان قدرت و ثروت جهانی، ما را خواهد بلعید. در اوضاع و احوال اکنون جهان، بیش از هر امری به روح همدلی، هم‌آوایی و هم‌اندیشی نیازمندیم. در سرزمینی نفس می‌کشیم که وابسته به چند تمدن پرشکوه عظیم انسانی است؛ با ثروت‌های گران و کلان در حوزه‌های فرهنگ، هنر و مردم. در قالب آیین‌ها، بازی‌ها و تظاهرات نمایشی و حجم سترگ اسطوره‌ها، ادبیات نثر و نظم کهن که در برگیرنده‌ی اجتماع طبا یع بشری از نیک و بد است. سرشار از جلوه‌های بدیع و چشم‌نواز نمایشی است که متأسفانه در اعماق ادبیات شفاهی سینه به سینه‌ی ملت‌ ما پنهان مانده. برای تدارک بخشی به طلیعه‌ی تئاتر آرمانی – ایرانی بایستی این ثروت‌های گران نمایشی را از اعماق بیرون بکشیم و با نوگرایی و نواندیشی و با روح خلاقه‌ی امروز، ابعادی انسانی و جهانی بخشیم. و با روحیه‌ی علم‌گرایی به حقیقت هنر نمایش بنگریم و از دایره‌ی محدود مرام روشن‌فکری جدا کرده و در گستره‌ی توده‌های بزرگ و دردمند مردم و افکاری آگاه و فهیم ببریم. نمایش ایرانی امروز به جهان‌بینی، پیدایی و کشف زبان فخیم، فهیم و باورپذیر در حوزه‌ی فرهنگ و حوصله‌ی تماشاگر محتاج است. قلم و مرکب را با احتیاط به‌دست هر درام‌نویس از راه رسیده‌ای بسپاریم که مبادا برپایه‌ی کج‌فهمی و یک‌جانبه‌گرایی او، ایمان تماشاگر را نشانه گیریم. لذت تماشا را از آن‌چه برایش به تماشا گذاشته‌ایم، تلخ کنیم. روح و روانش را به انگیزه‌ی ملغمه‌نویسی مضحک و مدرن‌گرایی غلط و بی‌پایه به بازی بگیریم و فهم و درایت او را ملعبه کنیم.

تئاتر دیروز با بی‌دقتی و بی‌برنامگی تمام، تماشاکنان مشتاق و عاشق به هنر نمایش را که عنصر هویت‌بخش و به‌معنایی دیگر، ثروت عظیم هدایت و حمایت از تئاتر هستند از خود رانده و متعاقباً برای جذب مجدد او با آثاری بعضاً نازل، سخیف و بی‌مایه، شأنیت و شخصیت نمایش‌گران و نمایش ما را زیر سؤال برده و همین‌طور در حوزه‌ی جشن‌واره‌های ریز و درشت، عمدتاً جوانان جویای نام ما را به هنرمندان رؤیاپردازی که رؤیای شیرین جوانی را به رؤیای شیرین صید سکه‌های درخشان و گران و نقدینگی‌های دندان‌گیر جشنواره‌ها پیوند زده! و این‌گونه سرمایه‌های امیدبخش آینده‌ی تئاتر، ابزار الگوسازی‌های دروغین شده و از کیفیت‌بخشی به هنر نمایش اصیل و گزینش راه‌بردهای صحیح علمی و آموزشی به سطحی‌گری و بینش بیلانی سقوط کرده! و تماشاخانه‌هایی که دیروز سمبل هنر مردمی ما بودند، امروز رو به ویرانی است و با هر پس‌لرزه‌ای فرو خواهند ریخت و بی‌درنگ به پاساژهای چندمرتبه و گران‌قیمت تبدیل خواهند شد.

هر تماشاخانه‌ای که به هر انگیزه و بهانه‌ای بسته شود و یا به‌کاربری تازه‌ای تغییر ماهیت دهد، به مفهوم فروپاشی فرهنگ و هنر مردمی است که در خاطره‌ی تلخ تاریخ خواهد ماند؛ و در این کشمکش‌ها و کوشش‌های بسیار، تئاتر شهرستان را از نظر دور نگه ندارید. تئاتر شهرستان نیمی از هویت و ثروت تئاتر کشور است. هم‌اکنون مردان و زنان بسیاری در سنین گوناگون در قالب گروه‌های بی‌شمار اما کوچک و بزرگ، در این‌جا و آن‌جای وطن گران‌سنگ من و شما در گم گوشه‌هایی که حتی از نظرها پنهان است، در فضایی تهی از هرگونه امکانات اما سرشار از روح پایداری و استواری به‌کار تئاتر مشغولند. در فضای تهی از تشویق و ترغیب؛ بی‌هیچ چشم‌داشتی و به دور از آلودگی‌های حرفه‌ای. بی‌آن‌که چشم طمع به جذابیت‌های چشم‌نواز پایتخت دوخته باشند، عرق‌ریز صحنه‌های کوچک جغرافیای خود هستند. و با همه‌ی عشق و شوریدگی، پاسدار چراغ فروزان تئاتر ایران‌زمین‌اند. در حفظ قدوسیت حریم هنرمند و فروغ تئاتر مملکت‌مان همه‌ی ما مسئولیم.

برای شما، فرهیختگان، برپادارندگان و خادمان بیست و سومین جشنواره ‌ ی جهانی تئاتر فجر توانی مضاعف و روحی سرشار از معرفت به تئاتر وطنم آرزو می ‌ کنم.

برقرار باشید.
رضا صابری

• تاریخ ارسال: دوشنبه ۲۸ دی ۱۳۸۳
• منبع: سایت آگاه فیلم

نوشته تئاتر شهرستان را از نظر دور نگه ندارید اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

نویسندگی

«از دریچه‌ها» (فریدون صلاحی) مشهد، تالار دبیرستان فردوسی؛ ۱۳۵۰
«عصمت» (داریوش ارجمند) مشهد و تربت جام ؛۱۳۵۲
«ایاس» (داریوش ارجمند) مشهد، تهران، تالار فرهنگ؛۱۳۵۳
«سایه‌های بلند» (داریوش ارجمند) مشهد، شهرهای شمال کشور، تهران، تالار سنگلج؛۱۳۵۳
«دیها» (به همراه رضا دانشور) مشهد، تهران، تالار سنگلج؛۱۳۵۶
«دلبران» (رضا سعیدی) تهران، تالار وحدت؛ ۱۳۷۰
«ناگسستنی» تهران، تئاترشهر، تالار اصلی؛ ۱۳۷۵
«کربلا بی شمر»(برای رادیو و صحنه ـ چاپ نشده‌است) ؛۱۳۸۰
«حقایق شیفت شب وقایع شیفت روز» (رضا حسینی) بوشهر، جشنواره زندان‌ها؛ ۱۳۸۱
«خطهٔ ناامن» (رضا حسینی) بوشهر؛ مشهد؛ ۱۳۸۳
«مکث» (رضا حسینی) بوشهر؛ ۱۳۸۵

نویسنده، کارگردان

«گلارکتّه» مشهد، خانه نمایش؛ ۱۳۵۹
«خانات» مشهد، گرگان، تهران، تئاترشهر، تالار اصلی؛۱۳۶۱
«مظلوم پنجم» مشهد؛ گرگان؛ تهران، تئاترشهر، تالار اصلی؛ ۱۳۶۳
«شنا در آتش» تهران، تالار وحدت؛۱۳۷۲
«یخبندان» تهران، تالار وحدت؛ ۱۳۷۳
«دانگ هفتم» تهران، تالار وحدت؛ ۱۳۷۵
«عشیق» تهران، تئاترشهر، تالار اصلی؛ ۱۳۸۰
«بازینامه باستان» اصفهان، اهواز، تهران، تالار سنگلج؛ ۱۳۸۲
«آیه‌های غربت» تهران، تالار مولوی، جشنواره بیست و چهارم فجر؛ ۱۳۸۴
«تراژدی تردید» تهران، تالار قشقایی؛ ۱۳۸۵
«من، برتولت برشت، دعوت به ضیافت چای» مشهد، تالار شهید هاشمی‌نژاد ـ سنندج، هفتمین جشنواره سراسری تئاتر دفاع مقدس
«ما همه اهل یک محله‌ایم» تهران، تالار ایرانشهر ـ هفتمین جشنواره بین‌المللی تئاتر رضوی؛ ۱۳۸۸ـ تهران، بیست و هشتمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر؛ ۱۳۸۸
«نبرد رستم و سهراب» توس، آرامگاه فردوسی؛ ۱۳۸۸
«مشق نور» مشهد، تالار شهید هاشمی‌نژاد؛ ۱۳۸۸
«از این ماز عبورم دهید» مشهد، تالار شهید هاشمی‌نژاد؛ ۱۳۸۸
«لونه شغال» تهران، تالار مولوی، بیست و نهمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر؛ ۱۳۸۹
«خون رقصه» تهران، تئاتر شهر، تالار چهارسو، سی‌امین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر؛۱۳۹۰

کارگردان

«گلدونه خانم» (اسماعیل خلج) مشهد، خانه نمایش؛۱۳۵۳
«قلم عمه خانم» (گوردون داویود) مشهد، خانه نمایش؛ ۱۳۵۴
«آسیدکاظم» (محمود استاد محمد) مشهد، خانه نمایش؛۱۳۵۴
«گلارکتّه»مشهد، گرگان (برای تلویزیون و صحنه)؛ ۱۳۵۹

بازیگری

«خر با بار نمک»(داریوش ارجمند) مشهد، خانه نمایش؛ ۱۳۵۴
«آی با کلاه، آی بی‌کلاه» (داریوش ارجمند) مشهد، تالار هلال احمر؛ ۱۳۵۴
«تفنگ شکاری» (فریدون صلاحی) مشهد، تالار هلال احمر؛ ۱۳۵۵
«در حضور باد» (داریوش ارجمند) مشهد، خانه نمایش؛۱۳۵۵
«آریا داکاپو» (داریوش ارجمند) مشهد، خانه نمایش؛ ۱۳۵۶
«علامت سوال» (انوشیروان ارجمند) مشهد، خانه نمایش؛ ۱۳۵۶
«حالت چطوره مش رحیم» (مصطفی هنرور) مشهد، خانه نمایش؛ ۱۳۵۶

نمایشنامه‌ها

«عصمت» مشهد، انتشارات رودکی؛ ۱۳۵۲
«سایه‌های بلند» مشهد، انتشارات خرامان، ۱۳۵۳
«ایاس» مشهد، انتشارات حجت؛ ۱۳۵۴
«رامرودی‌ها» مشهد، انتشارات فرهنگ؛ ۱۳۵۸
«خانات» تهران، انتشارات امیرکبیر؛ ۱۳۶۳
«گلارکتّه» مشهد، انتشارات فرهنگ؛ ۱۳۶۴
«مظلوم پنجم» تهران، انتشارات فرهنگسرای نیاوران؛ ۱۳۶۵
«شنا در آتش» فرهنگ و آموزش عالی؛ ۱۳۷۴
«حقایق شیفت شب و حقایق شیفت روز» تهران، انتشارات تربیت؛۱۳۸۱
«عشیق» مشهد، انتشارات مهبان؛۱۳۸۳
«تراژدی تردید» انتشارات انجمن نمایش کشور؛ ۱۳۸۷
«ما همه اهل یک محله‌ایم» انتشارات انجمن نمایش کشور؛ ۱۳۸۸
«بازینامه باستان» انتشارات انجمن نمایش کشور؛ ۱۳۸۹
«من، برتولت برشت، دعوت به ضیافت چای»
«دانگ هفتم»

بازی در آثار سینمایی

«زمزمه» (خسرو ملکان)؛ ۱۳۶۹
«یار در خانه» (خسرو سینایی)؛ ۱۳۶۹
سریال«کمند خاطرات» (هوشنگ پاکروان)؛ ۱۳۶۹
نیمه بلند «راننده شخصی» (محمدعلی معصوم‌دوست)؛۱۳۷۰
«گل سرخ» (حمید تمجیدی)؛ ۱۳۷۲
«تولدی دیگر» (ابوالفضل جلیلی)؛ ۱۳۷۴
«فصل ممنوعه» (فریبرز کامکاری)؛ ۱۳۸۳

جوایز

دریافت برتر نویسندگی از اولین، دومین و سومین جشنواره همکاری و سمینار تئاتر شهرستان در تهران؛ ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۶
تقدیر شده از سوی «میرحسین موسوی» نخست وزیر وقت «گلارکتّه»؛ ۱۳۵۹
دریافت بهترین نویسنده، طراح و کارگردان «خانات» تهران، اولین جشنواره تئاتر فجر؛ ۱۳۶۲
دریافت بهترین نویسنده، طراح و کارگردان «مظلوم پنجم» تهران، دومین جشنواره تئاتر فجر؛ ۱۳۶۲
تقدیر شده توسط رئیس جمهور وقت «شگرد آخر»؛ ۱۳۶۵
دریافت بهترین نویسنده، طراح و کارگردان «شنا در آتش» تهران، دوازدهمین جشنواره تئاتر فجر ؛۱۳۷۲
تقدیر شده از سوی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران «کربلا بی‌شمر»؛ ۱۳۸۰
دریافت کارگردان برتر از پنجمین جشنواره بین‌المللی تئاتر ایران زمین اهواز ؛۱۳۸۱
دریافت نویسنده برتر از یازدهمین جشنواره تولیدات رادیویی و تلویزیونی اردبیل؛۱۳۸۲
دریافت بهترین نویسنده از جشنواره سراسری زندان‌های کشور بوشهر؛ ۱۳۸۳
دریافت اول کارگردانی «تراژدی تردید» سومین همایش عاشوراییان؛ ۱۳۸۵
دریافت دوم نویسندگی «تراژدی تردید» سومین همایش عاشوراییان؛ ۱۳۸۵
دریافت اول کارگردانی «از این ماز عبورم دهید» سومین جشنواره تئاتر ایثار؛ ۱۳۸۹
دریافت اول نویسندگی «از این ماز عبورم دهید» سومین جشنواره تئاتر ایثار؛ ۱۳۸۹

فعالیت‌ها

عضو کمیته ملی تئاتر ایران به مدت ۲ سال؛ ۱۳۶۵

منابع

• رضا صابری-ایران تئاتر
• مراسم تجلیل از استاد رضا صابری پیشکسوت تئاتر
• «شناختنامه رضا صابری» تدوین می‌شود
• عکس‌های نمایش «لونه شغال» در تهران، تالار مولوی، بیست و نهمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر
• عکس‌های نمایش «خون رقصه» در تهران، تئاتر شهر، تالار چهارسو، سی‌امین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر

پیوندهایی در سیف دات آر آی:

• کارنامک مرکز آموزش تئاتر ۱۳۵۳
• تئاتر شهرستان را از نظر دور نگه ندارید دوشنبه ۲۸ دی ۱۳۸۳
• به قد همه‏ انسان‏ های روی زمین ، جهان و جغرافیا وجود دارد ۲۵ خرداد ۱۳۸۴

با کمک از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

نوشته رضا صابری اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

مرکز آموزش تئاتر

اداره کل فرهنگ و هنر خراسان

سال ۱۳۴۸ تا نیمه دوم سال ۱۳۵۳

شماره اول

تهیه و تنظیم رضا صابری

تعداد ۱۰۰۰ جلد

چاپ افست پارت

شماره ثبت اداره کل فرهنگ و هنر خراسان ۵۷۱ مورخه بیست و هشتم مهر ماه ۱۳۵۳

نوشته کارنامک مرکز آموزش تئاتر اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.