محصولات و دوره‌های آموزشی آنلاین:

ترم آموزش آنلاین «معرفی و تأویل فیلم، روی خط»

روی خط (آنلاین)

مجید سیف‌العلمایی

حدود 35 ساعت

9,900,000 تومان

اردوی نویسندگی

روی خط (آنلاین)

مجید سیف‌العلمایی

فعلا 300 دقیقه

8,900,000 تومان

مدرسه فیلم‌سازی

روی خط (آنلاین)

مجید سیف‌العلمایی

حدود 300 دقیقه

8,900,000 تومان

نوشته کانون تحلیل‌گران سینما اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

• معرفی:

منصور واحدی متولد ۱۳۲۳ شهرستان شاهرود هستم. لیسانس روان‌شناسی تعلیم و تربیت و فوق دیپلم زبان انگلیسی در حال حاضر هم بازنشسته آموزش و پرورش خراسان و عضو هیأت مدیره کانون بازنشستگان آموزش و پرورش خراسان

• پیوندها:

1. خیلی دور خیلی نزدیک ؛ فیلمی اندیشمندانه با اجرایی روان و ساده ۸۴/۰۶/۲۴
2. سرب ؛ خداحافظ کیمیایی ۸۴/۰۷/۴
3. دوئل ؛ از نظر تکنیک و جلوه های ویژه نقطه عطفی در تاریخ سینمای ایران ۸۴/۰۸/۴
4. آکواریوم ؛ قصه یک خطی ۸۴/۰۹/۱۳
5. روز کارنامه ؛ فیلم مخصوص کودک نیست ۸۴/۱۰/۱۹
6. دیشب باباتو دیدم آیدا ؛ تلفیقی بین سینمای جشنواره ای و گیشه ۸۴/۱۱/۲۵
7. کافه ترانزیت ؛ قصه فیلم ملودرام است ۸۴/۱۲/۲
8. چهارشبنه سوری ؛ چهارشنبه سوری فیلم متوسطی است ۸۵/۰۱/۲۴
9. طعم گیلاس ؛ ستایشی لطیف و شاعرانه در وصف زندگی و طبیعت ۸۵/۰۲/۲۵
10. تنگنا ؛ نسل جوان الان توی خودش است ۸۵/۰۳/۱۹
11. افسانه ۱۹۰۰ ؛ اگر کلیدهای پیانو بی انتها باشند ۸۵/۰۴/۱۶
12. نور زمستانی ؛ دعا و نیایش ۸۵/۰۵/۱۲
13. دختری با روبان زرد یا دختر روبان زردی به گیسو داشت ۸۵/۰۵/۱۹
14. درخشش ؛ فیلم سازی با اندیشه های بزرگ ۸۵/۰۶/۱۶
15. بید مجنون ؛ شبیه فیلمی به نام “نگاه نخستین” ۸۵/۰۶/۳۱
16. نجات سرباز رایان ؛ جبهه خصم همیشه وجود دارد ۸۵/۰۷/۷
17. باز شناخت یک فیلم ساز ؛ استیون اسپیلبرگ ۸۵/۰۷/۷
18. ماهی‏ ها عاشق می‏ شوند ؛ فیلم برداری زیبای فیلم ۸۵/۰۷/۷
19. جاده ؛ یکی از شاخص ترین فیلم های تاریخ سینماست ۸۵/۰۷/۱۴
20. راننده تاکسی ؛ اجتماع و آدم های آن ۸۵/۰۹/۱۵
21. عروج ؛ مظهر ایثار و ایستادگی ۸۵/۰۹/۲۰
22. منصور واحدی : به وجود آورندگان “هنر” باید متفکر و حتی نابغه باشند ۸۵/۰۹/۲۱
23. باز شناخت یک کارگردان ؛ سیدنی لومت ۸۵/۱۰/۲۱
24. بعد از ظهر سگی ؛ این فیلم متعلق به سینمای معترض است ۸۵/۱۰/۲۱
25. ماهی بزرگ ؛ هر کس رویاهایش به طریقی در این فیلم مستتر است ۸۶/۰۲/۲
26. شاید وقتی دیگر ؛ نشان دهنده هویت گمشده زن ایرانی است ۸۶/۰۲/۱۶
27. مرگ در ونیز ؛ رگ رویایی یک هنرمند ۸۶/۰۴/۱۱
28. اندر احوال اینگمار برگمان ۸۶/۰۶/۲۵
29. فدریکو فلینی ؛ آخرین بازمانده فیلم سازان کلاسیک جهان ۸۷/۰۸/۲۹

–منصور واحدی (بحث) ‏۳ ژوئیهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۷:۰۶ (IRDT)

نوشته منصور واحدی اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

• منصور واحدی:

         هر کس رویاهایش به طریقی در این فیلم مستتر است

“تیم برتون” متولد ۱۹۵۸ امریکا است. نسبت به قدیمی‌ترها تقریبا کارگردان جوان‌تری است. طبیعت خودش هم مانند فیلم‌هایش خاص است. آدمی گوشه‌گیر، منزوی و شاید افسرده – برعکس “اسپیلبرگ“- زیاد به آن تبلیغات و تجارت اعتقادی ندارد. حتی ابتدا “ماهی بزرگ” را قرار بود “اسپیلبرگ” با “جک نیکلسون” بسازد که “برتون” پیش‌دستی کرد و آن‌را ساخت و گفت که: من منتظرم “اسپیلبرگ” هم این فیلم را بسازد. بیشتر شهرتی که “تیم برتون” به‌دست آورد مربوط به فیلم “بت‌من‌ها” است. البته هیچ‌وقت یک ژانر به‌خصوص را تعقیب نکرد. قبل از دنیای شاد و رویایی “ماهی بزرگ” یک فیلم دیگر دارد “ادوارد دست‌قیچی” که بسیار دنیای گرفته‌ و افسرده‌ای است. در این‌جا از رویاها صحبت می‌کند یعنی از رویاهای مردی که هنوز به بلوغ نرسیده و در زمان بچگی‌اش مانده (کودک‌صفت است)، دنیایی را تعریف می‌کند که شاید خیلی از ما هم آن دنیا را تعقیب کنیم یعنی رویا. و معتقد است که زندگی بدون رویا زندگی نیست.

وقتی قهرمان فیلم‌اش به شهر خیال می‌رسد با این که همه‌چیز آماده است، مردمش تروتمیزند، آب خیلی پاک است، پاها خیلی تمیز است به‌طوری‌که پابرهنه راه می‌روند، اما توقف نمی‌کند؛ چون می‌گوید در شهری که همه‌چیز تکمیل است دیگر رویا معنی ندارد. رویا را لازمه‌ی زندگی می‌داند و هیچ‌وقت مرگ را باور نمی‌کند و از مرگ هم نمی‌ترسد. شاید این برداشت را داشته باشد که مرگی وجود ندارد و در واقع از یک دنیا به دنیای دیگر رفتن است.

در جایی که می‌گوید: “ماهی اگر در جای کوچک باشد بزرگ نمی‌شود” تمثیل وجود دارد ما هم در ضرب‌المثل می‌گوییم ماهی اگر در دریا باشد نهنگ می‌شود. در این حال چون دنیای تخیل و رویا است می‌شود برداشت‌های زیادی از آن داشت در مقابل این آدم آرمان‌گرا، پسرش واقع‌گرا است. او اول این حرف‌ها را باور نمی‌کند اما بعدا عین همان اتفاق‌هایی که پدرش تعریف کرده است را در زندگی می‌بیند یعنی بعدا به آن باور می‌رسد. ما هم در زمان کودکی همین رویاها را داشتیم، مثلا رقیب‌هایی برای خودمان می‌تراشیدیم و در مسابقات ورزشی قهرمان می‌شدیم. این همان حالت‌ها را نشان می‌دهد، مسابقات ورزشی و به دست آوردن دختر رویاهایش از دست رقیب. به نظر من فیلم بسیار خوش‌ساخت بود. و شاید به‌نوعی بازگو کننده‌ی تمام امیال و خواسته‌های دل هر کسی که در جهان زندگی می‌کند. هرکس رویاهایش به طریقی در این فیلم مستتر است.

• تاریخ ارسال: ۲ اردیبهشت ۱۳۸۶
• کانون تحلیل گران سینما

نوشته هر کس رویاهایش به طریقی در این فیلم مستتر است اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

در این سیر، صحنه­های بسیار گوناگون از دریا، جنگل، شهر رؤیاها، شهر مخروبه، سیرک و غیره را ارائه می­دهد که این تنوع صحنه­ها نیز بر زیبایی کار می­افزاید و در این میان تصاویر جذاب از برکه و دهانه‌ی غار، زیبایی را دو چندان می­سازد. جهش بچه در هنگام تولد و سرخوردن آن برروی سالن بیمارستان، چارچوب تکراری تولد را می­شکند و همسان با ساختار خیال­پردازانه‌ی فیلم، تصویری جذاب و متفاوت از تولد را ارائه می­دهد.

درلابه‌لای این ساختار خیال‌پردازانه، مفاهیمی چند را بیان می­دارد: افسانه و واقعیت و مرز میان آن دو، نسبیت و آگاهی دو عنصر مهم در گذران زندگی، سرنوشت لحظاتی ناخواسته ­از حوادث، تلاش برای دستیابی به امیال و آرزوها، مرگ انتها و امتداد زندگی. این مفاهیم در اطراف “ماهی بزرگ” تبلور یافته­اند و در راستای تفکر “ماهی بزرگ” معنا می­یابند.

“ماهی بزرگ”، افسانه­ای است که فرد از نبرد تخیلی خویش با “ماهی بزرگ” برای فرزند خویش می­گوید. افسانه­ای که فرزند واقعیت­جوی او باور ندارد. همانند افسانه­های دیگر زندگیش که پسر باور نمی­دارد و آرزو دارد که یک‌بار پدر واقعیت را بگوید. او در افسانه­های واقعیت­نمای خویش از چگونه مردن خویش با خبر است و هراس از چگونه مردن خویش ندارد لیکن از خبر زمان مرگ عمه، پدر و مادر خویش هراسان است. آگاهی­هایی که می­تواند ملالت­آور باشد. آری عالم بودن به زمان مرگ خویش و خویشاوندان هراسان کننده است و شاید بهتر است در جهل این موضوع ماند لیکن از چگونه مردن خویش هراسان نیست، به‌خصوص اگر مطلوب و شایسته­گون باشد. او زندگی می­کند تا به این‌گونه مردن دست یابد. او زندگی می­کند تا “ماهی بزرگ” افسانه­ای و به یاد ماندنی شود. او زندگی می­کند تا به بزرگی دست یابد و جاودانه شود. از چگونه مردن می­توان چگونه زیستن را آموخت؛ چگونه مردن، چگونه زیستن را به همراه دارد. “ماهی بزرگ”، افسانه­ای است از واقعیت، جلوه­ای مجازی از واقعیت جاری برای جاودانه شدن. تصویر مرد ایستاده در برکه با نیم­تنه خارج از آب و تصویر نیم­تنه در درون آب، دو تصویر که حکایت از یک واقعیت دارند یکی عینی و یکی مجازی با فصل مشترک که نیمه مجازی در مکان حضور “ماهی بزرگ” است و شکل گرفته از نیمه واقعی. اگر می­خواهی “ماهی بزرگ” باشی نباید شـکار دیگران شوی لازم است مواظب باشی؛ “ماهی بزرگ” درون برکـه می­تواند “ماهی بزرگ” نباشد بلکه “ماهی بزرگ” برکـه باشد. بدین‌سان نسبی بودن مفاهیم طرح می‌شود: بزرگ این برکه بزرگ عالم نیست. طرح نسبی بودن مفاهیم را با مواجهه دو غول در سیرک تأکید می­کند. غول سیرک، همه را مبهوت و شیفته‌ی خویش می­گرداند. اما غول همراه پدر که در سیرک ظاهر می­شود، حتی غول سیرک و مدیر سیرک نیز متحیر او می­شوند. نسبی بودن در گفتار ساده دختر هشت ساله شهر رؤیاها جاری است. او می‌گوید من هشت ساله­ام و تو هیجده ساله، من هیجده شوم، تو بیست و هشت ساله می­شوی، من بیست و هشت و تو سی و هشت، من سی و هشت و تو چهل و هشت، پس اختلاف ما چندان نیست.

آری بزرگی نسبی است و اگر می­خواهی بزرگ و بزرگ­تر شوی، وسعت دید و محیط خود را باز و بازتر گردان تا در مواجهه با ماهی­های دریاها و اقیانوس‌ها کوچک ننمایی، برای بزرگ و بزرگ‌ترشدن و دستیابی به بهتر، باید در سختی­های بیشتری تلاش کنی. تلاش دومین عنصر برای رسیدن به بزرگی. این امر را با عبور پدر از جنـگل ،راه­ناشناخته، به نمایش می­گذارد تا در ورای جنگل، شهری رؤیایی بیابد. شهری زیبا که در آن از ناپاکی خبری نیست و افراد پا برهنه راه می‌روند او در این شهر نمی­ماند زیرا در این شهر سهمی ندارد و او در پی شدن خویش است.

صحنه‌ی پرتاب چوب به پرنده‌ی کلاه­دزد، اصابت چوب به لانه‌ی زنبورها و هجوم زنبوران، درحین کوتاهی و زیبایی مفهوم بازتاب اعمال به افراد را بیان می­دارد و بیانی کوتاه از سرنوشت و تصادف. با حضور او و غول در سیرک، هردو سرنوشت خویش را می­یابند. غول را مدیر سیرک، طالب است لیکن او طالب است در خدمت سیرک باشد تا نشان از دختری که در میان تماشاچیان دیده بیابد. او شیفته است و پس تن به هرکاری در می­دهد مدیر سیرک نیز با آگاهی تدریجی از او بهره­وری می­کند. با آگاهی تدریجی و تلاش، می­توان به آرزوی خویش دست یافت. گرچه حادثه فرعی می­نماید. لیکن آگاهی و تلاش برای دست­یابی به “ماهی بزرگ” ضروری است. عنصر آگاهی را در صحنه‌ی نبرد او در مواجهه با سگ، با پرتاب چوب پس از نبرد و آگاهی به تعلیم دیدگی سگ و هم‌چنین در صحنه‌ی نبرد با دو مأمور دشمن و ایجاد تاریکی و استفاده از دوربین مادون بنفش با تأکید نمایش می­دهد. اما باید در سختی­های بیشتری تلاش کنی. آن‌گاه که نشان دختر را می­یابد او نامزد دارد لیکن او تلاش خود را ادامه می­دهد. با فراهم کردن دشت لاله­های زرد که بسان کوه‌کندن فرهاد می­ماند نظر دختر را جلب می­کند و ضربات مشت نامزد را با صبر تحمل می­کند تا نامزدی به‌هم می­خورد و نامزد سکته می­کند. تمامی ماجرا تلاش، استواری، صبر و استقامت در راه را بیان می­دارد.

آخرین افسانه یا واقعیت، نقش سرنوشت را تکرار می­کند. اگر او در بانک نمی­بود و اسلحه را برنمی­داشت وقایع بعدی پیش نمی­آمد. زود آمدن و دیر آمدن از دست رفتن شانس می­شود. بانک ورشکسته و نمای دستگاه حفاری در پس‌زمینه حاکی از شانس درست او در جایی دیگر است. بالاخره او پولدار می­شود تا خانه­ای بخرد. در سفر به شهر رؤیایی، شهر را خرابه می­بیند. او تلاش می­کند تا شهر را مانند گذشته رونق دهد. دختری که منتظر او بود در شهر رؤیاها، از ترمیم خانه‌ی خود سرباز می­زند اما او تلاش و پشتکار به‌خرج می­دهد تا خانه‌ی او را نیز بسازد. اوست که بعدها راز، بر پسر مرد می­گشاید که گفته­های پدر واقعیت است نه افسانه و یا واقعیتی بوده است که از عنصر خیال گذشته و افسانه می­نماید.

در انتها او در بستر بیماری است اما او می­داند که چگونه می­میرد و در بیمارستان فرزندش با عنصر خیال صحنه مرگ او را شرح می­دهد و عموماً صحنه­های خیال رنگ سردی دارند لیکن این شرح خیالی پسر جان گرفته و رنگ می­یابد. او پدر را از بیمارستان به برکه می­برد همه جمع اند همه آنان که در طول عمر پـدر در افسانه­ها بودند همه استقبال می­کنند تا او به برکه برود و پسرش او را در آب رها سازد تا او یک ماهی بزرگ بشود. آری او بزرگ شده است همه گواه می­دهند که او بزرگ شده است همه آنان که او شهرشان را بازسازی کرد. غول که سرنوشت خود را به کمک او یافت. دختران که او را در جبهه دشمن کمک کردند . همه جمع شدند تا بزرگی او را جشن بگیرند تا او زندگی خود را در قالب دنیایی دیگر “ماهی بزرگ” ادامه دهد. جشن می­گیرند افسانه شدن و جاویدان شدن او را.

حال که پدر افسانه چگونه مردن خود را با زبان پسرش می­شنود جان می­سپارد. او مطمئن است یک عمر تلاش برای ماهی بزرگ شدن واقعیت دارد. او شدن خویش را حس می­کند. در صحنه موازی تدفین او در واقعیت نیز همه آمده اند همه آنها که در افسانه­های او و در واقعیت­های او بودند. تا گواه بر نیکی او باشند تا گواه بر شدن او باشند تا گواه بر اسطوره او باشند.

اما اسطوره شدن نیز نسبی است شاید اسطوره این برکه باشی و شاید اسطوره دریاها و شاید اسطوره جهانیان بدانسان که افرادی در تاریخ بشر یافت می­شوند که اسطوره جهانیان می­باشند و مرز شهر و منطقه و قوم و مذهب خویش را می­شکنند تا جاودانگی خود را در گیتی به اثبات برسانند.

جواد ابوالفضلی: “ماهی بزرگ” Big Fish جاودانگی واقعیت در افسانه
تاریخ ارسال:۲۶ بهمن ۱۳۸۵

نوشته جواد ابوالفضلی: “ماهی بزرگ” Big Fish جاودانگی واقعیت در افسانه اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

فیلم “ماهی بزرگ” در تاریخ ۱۳ بهمن ۱۳۸۵ در چهل و پنجمین جلسه کانون تحلیل گران سینما در آگاه فیلم به نمایش در آمدم و مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت.

آنچه در پی می آید نظرات دکتر علی خزاعی فر است:

  در برکه‌ای کوچک ماهی بزرگ نمی‌تواند دوام بیاورد

این فیلم را من در همان زمان نمایشش دیدم (سال ۲۰۰۳) و الان خیلی جزئیات آن یادم نیست و بدون مطالعه هم دارم صحبت می‌کنم. به نظر من فیلم “ماهی بزرگ” که یکی از فیلم‌های مورد علاقه‌ی من هم است از آن فیلم‌های شگفت‌انگیزی است که برای همه نوع تماشاگر حرفی برای گفتن دارد. می‌شود تصور کرد که این فیلم اصلا برای کودکان ساخته شده و آن‌را برای کودکان نمایش داد طبعا آن‌ها از “ماهی بزرگ” چیزهای دیگری می‌فهمند. می‌شود این فیلم را برای جوانان نمایش داد باز جوانان از فیلم، چیزهای دیگری می‌فهمند. همین‌طور برای افراد مسن یا هنرمندان یا کارگردان‌ها.

این فیلمی است برای همه‌ی اقشار در همه‌ی دوران. واقعا راز این بودن و برای همه‌ی زمان‌ها بودن چیست؟

اصولا انسان عاشق قصه است. حالا نگاه نکنید که آدم‌ها قرن بیست و یکی شدند و در یک دنیای خیلی پیچیده زندگی می‌کنند. آن میل غریزی و بنیادی برای شنیدن قصه هنوز به نحو غریبی در ما قوی است. ممکن است از نظر عقلانی مضحک به‌نظر برسد. ولی به دیدن “بت من” می‌رویم یا به تماشای “ادوارد دست‌قیچی” می‌نشینیم. یا همین فیلم “ماهی بزرگ” را نگاه می‌کنیم و دوست داریم ببینیم خوب بعدش چی شد و دوست داریم رشته‌ی حوادث که در این‌جا بازگو شده همین‌طور ادامه پیدا کند. ظاهرا این نشان همان میل باطنی و غریزی انسان‌ها است برای شنیدن داستان. این یک طرف قضیه (این که من گفتم میل به شنیدن داستان هم در بچه‌ها هست هم در بزرگسالان و هم در افراد مسن). و طرف دیگر قضیه از جهت سینمایی، این فیلم بیان‌گر یک سبک داستان‌گویی است یک سبکی که واقعیات و غیر واقعیات را به هم می‌آمیزد و یک چیز را عرضه می‌کند که فایده‌اش در همان دیدن آن است. “اشک‌ها و لبخندها” را بارها می‌نشینید و نگاه می‌کنید این هم از همان سنخ است. نشانه‌هایی از واقعیت در خود دارد ولی فراتر از واقعیت پرواز می‌کند. در سینما این یک جایگاهی دارد به‌عنوان سبک داستان‌گویی که فراتر از واقعیت است.

اما اگر برگردیم به خود داستان فیلم و ببینیم این وقایع را چگونه می‌توان در فیلم تفسیر کرد: من فکر می‌کنم این فیلم اساسا رویارویی یک پسر و پدر است. پسر از یک چیز همیشه رنج می‌برد و آن این است که چرا پدر برای او داستان‌های دروغین می‌گوید. و حالا که خودش دارد پدر می‌شود خیلی دوست دارد بداندکه راز داستان‌های پدر چیست؟ در واقع امیدوار است که پدرش با او هم‌نوایی کند و اعتراف کند که همه‌ی داستان‌هایی که گفته از داستان مربوط به تولد پسر تا داستان‌های دیگر که در طول زندگی‌اش اتفاق افتاده همه دروغ بوده است. پسر خیلی امیدوار است که از پدرش چنین دروغی را بشنود.

در واقع اگر می‌بینید با یک روحیه‌ی تهاجمی پدرش را محکوم می‌کند به این که شما همه‌ی این‌ها را از تخیلت ساختی و …

در واقع یک‌جور دروغ‌گویی را به پدرش نسبت می‌دهد. ما اگر می‌خواستیم دنیا را از دید پسر ببینیم پسر ظاهرا خبرنگار است. چون خبرنگارها معمولا با حقایق سروکار دارند. آن‌ها ‌چیزی را که حقیقت نباشد مجاز نیستند ثبت کنند.

پس او آدمی است که سمبل یک نوع واقع‌گرایی عصر حاضر است. واقع‌گرایی را هم که می‌دانید در آن هیچ نوع لذت و زیبایی نیست. یعنی اگر ما واقعا می‌خواستیم دنیا را از دید این پسر ببینیم دنیایی پر از کشت و کشتار و اتفاقات معمولی بود. مثلا اگر این پسر متولد می‌شد مثل میلیون‌ها بچه‌ی دیگر که متولد می‌شوند خوب این چیز جالبی نبود. یا اگر او از شهرش در “آلوباما” راه می‌افتاد و به‌دنبال سرنوشتش می‌رفت و مثل هزاران نفر دیگر که دنبال سرنوشت می‌روند، بدون این‌که با ماجراهای عجیب و غریب روبه‌رو شود بدون این‌که با آدم‌های عجیب و غریب روبه‌رو شود.

این یک تلاش خیلی ساده و معمولی بود که هرکس انجام می‌دهد. هیچ رنگی و هیچ جذبه‌ای برای تلاش دیده نمی‌شد.

ما اگر می‌خواستیم دنیا را از دید این پسر ببینیم با یک دنیای کاملا معمولی و خسته‌کننده روبه‌رو می‌شدیم که در آن فقط حقیقت‌ها بود. اما پدر این پسر با آن تخیل سرشارش این دنیا را از این حالت سیاه سفیدی و بی‌رنگی خارج کرد و به آن رنگ داد مثل نقاش که رنگ می‌پاشد و همه چیز را رنگی می‌کند. محیط زندگی را و فضاها را و آدم‌ها را از فیلتر تخیل خوش گذراند و یک محیط و آدم‌های دیگری ایجاد کرد تا این زندگی را کمی معنی‌دارتر و لذت‌بخش‌تر بکند.

پس به اعتقاد “تیم برتون” کارگردان؛ اگر خودش آدمی افسرده است و با فیلم‌های قبلیش چنین فضاهایی را ترسیم کرده ولی این‌جا کارگردان باید از این حرف دفاع بکند چه بهش معتقد باشد و چه نباشد، و آن حرف این است که زندگی با همین رویاها و تخیلات است که قابل تحمل می‌شود. یعنی “تیم برتون” دقیقا از پسر حمایت نمی‌کند (در این فیلم) و از طرز فکرش به زندگی از پدرش که دفاع می‌کند. و پسر در پایان فیلم متوجه می‌شود که اگر چه این دروغ‌ها تمام بچگی‌اش را شکل داده است ولی این دروغ‌ها بد نیست. حتی خودش هم در پایان متوسل به این دروغ‌ها می‌شود و در مورد تشییع‌جنازه‌ی پدرش یک چنین دروغی را می‌گوید. موضوع فیلم این است که زندگی یک چیز ثابت نیست ما زندگی را خودمان هم می‌توانیم بسازیم. یعنی ما به کمک تخیلمان می‌توانیم به زندگی رنگ بدهیم، زندگی را کمی قابل تحمل می‌کنیم و معنی‌دارتر می‌کنیم.

گرایش‌های موازی در ادبیات وجود دارد مثلا همین نهضت رئالیسم جادویی. اساس آن همین است یعنی اساس آن بر واقع‌گرایی است. اما عناصر جادویی هم دارد. عناصر جادویی آن دقیقا همین کارکردهای تخیلی‌اند که در واقعیت تزریق می‌شوند و واقعیت را به فراواقعیت تبدیل می‌کنند. مثل اثر معروف مارکز “صد سال تنهایی” پر از عناصر رئالیسم جادویی است. و به همان دلیل است که ما آن رمان را می‌خوانیم، اگر همان عناصر جادویی آن رمان را بگیرید (مثل این نسخه‌ی اخیر که با سانسور تازه چاپ شده) آن وقت رمان “صد سال تنهایی” دیگر خیلی برایتان جذبه پیدا نمی‌کند. یا مثلا قدیمی‌ها که در کنار زندگی واقعی به یک زندگی جادویی و فراواقعی هم معتقد بودند تا همیشه این تنهایی و خستگی‌ و دلزدگی‌ زندگی معمولی و این عبوس بودن واقعیت را با آن زیبایی‌ها و لطافت‌های دنیای جادویی رنگ می‌کردند. مثل اعتقاد به قدرت‌هایی که در بعضی از عرفا می‌دیدند یعنی این‌ها تصور می‌کردند که هست نه این که لزوما بوده است. یا اعتقاد به معجزات یا موجوداتی فراتر از واقعیات که می‌توانستند با کمک آن‌ها زندگی کنند. بدون آن عناصر جادویی، پیشینیان خیلی زندگی برایشان مشکل بوده است. حتی در این عصر برای ما هم مشکل است برای همین “تیم برتون” چنین فیلمی را می‌سازد که خلا چنین عناصری را در زندگی ما جبران کند.

و اما در مورد عنوان فیلم “ماهی بزرگ” ظاهرا “ماهی بزرگ” از همان استعاره‌ای که در اول فیلم بیان می‌شود می‌گوید: “در برکه‌ای کوچک ماهی بزرگ نمی‌تواند دوام بیاورد”. آن‌جا غول مهربانی است در فیلم به او می‌گوید: “تو هم با من راه بیفت بریم تو ماهی بزرگی هستی باید جای بزرگ‌تری پیدا کنی و نمی‌توانی آن‌جا بمانی.”

“ماهی بزرگ” در تضاد با برکه‌ی کوچک است که در فیلم معنی پیدا می‌کند. و این بیان‌گر به قول انگلیسی‌ها Ambition یا جاه‌طلبی یا حرکت برای رسیدن به یک وضعیت بهتر را بیان می‌کند. مثل فیلم‌های “تام و جری” و “والت دیزنی” آدم وقتی می‌بیند لذت می‌برد.

• منبع: سایت آگاه فیلم
• –علی خزاعی فر (بحث) ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۵:۵۵ (IRDT)

نوشته در برکه ای کوچک “ماهی بزرگ” نمی تواند دوام بیاورد اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

چهل و پنجمین نشست «کانون تحلیل گران سینما» ۱۳ بهمن ۱۳۸۵

ماهی بزرگ (به انگلیسی: Big Fish) نام فیلمی در سبک خیال‌پردازی و کمدی-درام از تیم برتون است که بر اساس رُمانی به همین نام از دانیل والاس (Big Fish: A Novel of Mythic Proportions) توسط کمپانی کلمبیا پیکچرز ساخته شده‌است.

داستان
ویل بلوم که سال‌ها با پدر خود، ادوارد بلوم قطع رابطه کرده‌است، خبردار می‌شود که پدر از یک بیماری ناعلاج رنج می‌برد. ویل به زادگاه خود آلاباما بر می‌گردد و پس از ارتباط با کسانی که زمانی به پدرش نزدیک بوده‌اند با زوایای جدیدی از زندگی پدر خود آشنا می‌شود. ادوارد بلوم که وقایع اتفاق افتاده زندگی خود را به صورت داستان‌های تخیلی برای اطرافیان خود تعریف می‌کند باعث می‌شود ویل بلوم پدر خود را یک دروغگو بداند و برای اثابت حرف خود و آشنا شدن با زندگی واقعی پدر خود شروع به جستجو در اسناد گذشته و دوستان قدیمی پدر می‌کند.

بازیگران
آلبرت فینی در نقش ادوارد بلوم کهن‌سال
یوان مک‌گرگور در نقش ادوارد بلوم جوان
پری والتسون در نقش ادوارد بلوم کودک
بیلی کروداپ در نقش ویل بلوم
جسیکا لانگ در نقش ساندرا بلوم همسر ادوارد بلوم
الیسون لومن در نقش ساندرا بلوم جوان
ماریون کوتیار در نقش ژوزفین
هلنا بونهام کارتر در نقش جنی هیل
میسی پایل در نقش میلدرد
رابرت گویلام در نقش دکتر بنت

جوایز
نامزد اسکار بهترین موسیقی متن
نامزد گلدن گلوب بهترین فیلم کمدی
نامزد گلدن گلوب بهترین آهنگ اصلی (ترانه)
نامزد گلدن گلوب بهترین موسیقی متن
نامزد گلدن گلوب بهترین بازیگر نقش مکمل مرد
نامزد بفتای بهترین کارگردانی
نامزد بفتای بهترین فیلمنامه اقتباسی
نامزد بفتای بهترین فیلم
نامزد بفتای بهترین بازیگر نقش مکمل مرد
نامزد بفتای بهترین جلوه های تصویری
نامزد بفتای بهترین گریم و آرایش مو
نامزد بفتای بهترین طراحی تولید

نوشته کانون ۴۵ : ماهی بزرگ اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

داستان فیلم:
درونمایه‌ی اصلی فیلم نشان دادن ارتباط میان اسطوره‌ها و افسانه‌های پریان با واقعیات زندگی است.

آگاه فیلم: ۸۵۱۱۱۳
کانون تحلیل‌گران سینما

نوشته کانون ۴۵ : ماهی بزرگ Big Fish تیم برتون اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

از دیدگاه پسرش زندگی ادوارد بلوم به سرآمده است و او در سال‌های قبل از تولد پسرش ماجراجویی‌های حیرت‌آوری داشته و با افراد جالب و فراموش نشدنی برخورد داشته است و در سال‌های بعد از تولد پسرش داستان‌های تکراری را بارها و بارها برای او تعریف کرده است.

“آلبرت فینی” کسی که می‌تواند یک بازیگر کم حرف و بی سر و صدا باشد، اگر لازم یاشد می‌تواند نقش یک مرد که در لافزنی خستگی ناپذیر است را هم به خوبی بازی کند و اکنون در ماهی بزرگ شخصیت او در داستانی واگفت شده است که بینندگانش را به تعجب وامی‌دارد.

به هرحال بعضی‌ها، مانند همسرش، ادوارد پیر را یک قهرمان ملیح و با شخصیت می‌پندارند. ساندرا همسرش (جسیکا لانگ) کسی که در اتاق خواب بالا جایی که همسرش داشت به همراه مخزونی مضحکی که زندگی کرده بود آن را وداع می‌گفت، ایستاده بود و به او می‌نگریست. او پسرش را به خانه فرا می‌خواند، ویل (بیلی کروداپ)، یک روزنامه نگار که در پاریس کار می‌کند و تمام داستان‌های پدرش را با تمام وجودش می‌دانست و اکنون یک درخواست نهایی داشت که هر کس را به فکر فرو می‌برد و آن این که آیا پدرش سرانجام می‌تواند حقیقت را به او بگوید؟ ادوارد پیر خشمگین می‌شود و شروع می‌کند به مرور دوباره‌ی خاطراتش.

با نشان دادن ادوارد جوان (ایوان مک گرگور) و ساندرای جوان (آلیسون لومن) و یادآوری ماجراجویی‌های مرد پیر در جوانی به راحتی می‌توان به اشتیاق تیم برتون برای غوطه‌ورسازی ما به گذشته‌ی شخصیت‌های فیلم‌اش پی برد، آن ساحره با چشمان شیشه‌ای‌اش و سیرکی که توسط اموز کالوی (دنی دیوایتو) اداره می‌شود، جایی که او با کارکترهایی مانند کارل، انسانی عظیم الجثه (متیو مک گروری) دوستی برقرار می‌کند.

یک روز که با ادوارد زیر بیگ تاپ (Big Top ) قدم می‌زند، نگاهش با نگاه دختری به نام ساندرا تلاقی پیدا می‌کند و به این فکر می‌افتد که او همان دختری است که همیشه آرزو داشته با او ازدواج کند.

در جریان ماجراجویی‌های او ماهی به اندازه‌ی یک حیوان عظیم الجثه وجود دارد و همین طور او با گروه پینگ جینگ ملاقات می‌کند و همه‌ی قصه‌ها وماجراها ما را به گونه‌ای به سوی داستان‌های خیالی رهنمون می‌کند در صورتی که این تئوری معتبر وجود دارد که ماهیت و وجود یک شیء زمانی حقیقت دارد که شخص شما به وجود آن اعتقاد داشته باشید.

ماهی بزرگ با کارگردانی خوب “تیم برتون” فیلمی ‌است با مدل‌های بصری بسیار جذاب که می‌تواند فلینسکو (Felliniesque) نامیده شود چنان‌چه او نتواند به حقیقتی برتونسکویی (Burtonesgue) دست یابد.

این نکته هم وجود دارد که ادوارد فردی چاخان و قصه پرداز است. البته داستان‌هایی که می‌گوید نه تنها برای تفریح بلکه نوعی سادیسم است، مانند کسی که یک جک را بارها و بارها تعریف کند، البته برای گفتن آن هوش فراوانی دارد؛ و از سوی دیگر به نظر می‌رسد که ادوارد پیر عضو گروه “اسلو تاکرهای امریکایی باب و ریز” [یک گروه کمدی در آمریکا که توسط باب و ریز بنیانگذاری شده است] باشد.

فیلمی ‌دیگر هم با همین مضمون وجود دارد که در آن یک آدم چاخان در حال مرگ دایما خاطرات جوانی‌اش را بازگو می‌کند در حالی که افرادخانواده‌اش اطراف بستر مرگش حلقه زده‌اند؛ همسرش پسرشان را از اروپا به خانه فرا می‌خواند و پسرشان که از داستان‌های پدرش خسته شده است فقط در پی این است که حقیقت را از زبان پدرش بشنود .

این فیلم که هجوم وحشی‌ها نام دارد توسط “دنیس آرکاند” کارگردانی شده است و یکی از بهترین فیلم‌های سال است. هر دو فیلم یک احساس و هدف را تداعی می‌کنند و آن این که چه طور در آخر عمر ما به افسانه‌های زندگی‌مان وابسته می‌شوم و می‌خواهیم به آن‌ها معنی بدهیم. شخصیت این داستان‌ها قصه‌ها را نه برای دیگران بلکه برای خودشان تعریف می‌کنند چون احساس می‌کنند حقایقی مربوط به زندگی‌شان در این قصه‌ها نهفته است. تفاوت این دو فیلم، البته جدا از اختلاف گسترده‌ای که بین لحن کمدی انسانی آرکاند و رئیس سیرک در ماهی بزرگ وجود دارد، این است که آرکاند گذشته را به عنوان راهی برای رسیدن به کارکترهایش استفاده می‌کند اما برتون گذشته را برای رسیدن به جلوه های ویژه به کار برده است.

در ابتدا این احساس به ما دست می‌دهد که برتون به ادوارد پیر فقط همان قدر ارزش نهاده که از او به عنوان یک در ورودی برای راه پیدا کردن به خیالات بصری که می‌خواهد در فیلم بگنجاند استفاده کرده است. او قادر است به ما دهکده‌ای به آن زیبایی نشان بدهد که خیابان‌هایش توسط علف فرش شده است، آسمان، و همین طور یک گربه ماهی بزرگ، جادوگرها، شیرین کاران، دلقک‌ها و خانه‌های پر رفت و آمد را.

ما خود را در کنار “برتون”، کسی که مانند ادوارد پیر همان هنرها و مهارت‌ها را بارها و بارها بازیافت می‌کند و درخواست دارد که کسی قدم در آن بگذارد و منظور او را درک کند. زمانی که “برتون” این چینن عمل می‌کند ما را یاد فیلم‌های ایدوود ، شب قبل ا ز کریسمس، اسلیپی هالوی می‌اندازد. اما زمانی که به این شیوه عمل نمی‌کند ما فقط به جنبه‌ی خیالاتی و استعداد او در ساخت تکنیکی صحنه‌ها توجه خواهیم کرد، اما این نوع ترسیم او برای نشان دادن هدفی برای احیا کردن خودش حائز اهمیت است.

نوشته کانون ۴۵: ماهی بزرگ Big Fish / رؤیا یا واقعیت dream or reality اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.