منشور حقوق بشر کوروش بزرگ موسوم به استوانه کوروش استوانه‌ای سفالین است که در سال ۵۳۹ پیش از میلاد به فرمان کوروش دوم هخامنشی شاهنشاه ایران ساخته شده و دور تا دور آن مجموعه‌ای از سخنان و دستورات شاهنشاه به خط میخی بابلی نقش گردیده است. این استوانه که به عنوان «اولین منشور حقوق بشر» در جهان شناخته می‌شود[۱][۲][۳]، در پایه‌های شهر بابل قرار داده شده بوده است.
این سند به عنوان نخستین منشور حقوق بشر شناخته می‌شود[۲] و در سال ۱۹۷۱ میلادی، سازمان ملل آن را به شش زبان رسمی سازمان منتشر کرد[نیازمند منبع]. بدلی از این منشور در مقر سازمان ملل متحد در شهر نیویورک نگهداری می‌شود
منشور حقوق بشر کوروش بزرگ موسوم به استوانه کوروش استوانه‌ای سفالین است که در سال ۵۳۹ پیش از میلاد به فرمان کوروش بزرگ شاهنشاه ایران ساخته شده و دور تا دور آن مجموعه‌ای از سخنان و دستورات شاهنشاه به خط میخی نقش گردیده است. این استوانه که به عنوان «اولین منشور حقوق بشر» در جهان شناخته می‌شود، در پایه‌های شهر بابل قرار داده شده بوده است.
در حدود سال ۱۲۸۵ خورشیدی (۱۸۷۹-۱۸۸۲) به هنگام کاوشهای باستان‌شناسی دربابل در میان رودان (بین‌النهرین)، هرمز رسام، باستان شناس ایرانی یک استوانهٔ سفالین کوچک یافت که شامل نوشته‌هایی به خط میخی بود. جنس این استوانه از گل رس است، ۲۳ سانتی‌متر طول و ۱۱ سانتی‌متر عرض دارد و دور تا دور آن در حدود ۴۰ خط نوشته شده‌است. بررسی‌ها نشان داد که نوشته‌های استوانه در سال ۵۳۹ پیش از میلاد مسیح به دستور کوروش بزرگ پس از شکست نبونید ( بخت النصر) و گشوده شدن شهر بابل ، نوشته شده و به عنوان سنگ بنای یادبودی در پایه‌های شهر بابل قرار داده شده‌است. در حال حاضر این لوح سفالین استوانه‌ای در موزه بریتانیا در شهر لندن نگاهداری می‌شود.
بیانیه حقوق بشر کوروش کبیر
اینک که به یاری مزدا پادشاهی ایران و بابل و کشورهای چهارگوشه‌ی جهان را بر سر گذاشته‌ام، اعلام می‌کنم:
دین‌ها و آیین‌های ملت‌هایی که من پادشاه آن‌ها هستم گرامی خواهند بود و من نخواهم گذاشت که فرمانداران و زیردستان من دین و آیین ملت‌هایی را که من پادشاه آن‌ها هستم کوچک‌نمایی کنند یا به آن‌ها توهین کنند.
من از امروز که تاج بر سر نهاده‌ام، تا روزی که زنده هستم و مزدا پادشاهی را بر من روا دارد، هرگز پادشاهی خود را بر کسی تحمیل نخواهم کرد، و هر ملت آزاد است که مرا به پادشاهی خود بپذیرد یا نپذیرد و هرگاه مرا پادشاه خود نخواهد، من برای پادشاهی بر آن ملت جنگ نخواهم کرد.
من تا روزی که پادشاه ایران و کشورهای چهارگانه هستم، نخواهم گذاشت زمین و خانه یا دارایی دیگری را به زور یا جور دیگری بی‌پرداخت بهای آن و خشنودی دارنده‌ی دارایی از آن خود کند. من تا روزی که پادشاه هستم، نخواهم گذاشت که کسی کس دیگری را به بیگاری بگیرد و بی‌پرداخت مزد، وی را به کار وادارد.
من امروز اعلام می‌کنم که هرکس آزاد است که هر دینی را که گرایش دارد بپرستد و در جایی که خواستار است سکونت کند، به شرط این‌که در آنجا حق کسی را غصب ننماید.
و هر شغلی را که میل دارد پیشه کند و دارایی خود را هرجور که خواستار است به مصرف برساند، به شرط اینکه آسیبی به حقوق دیگران نزند.
من اعلام می‌کنم که هرکس پاسخگوی کردار خود می‌باشد و هیچ‌کس را نباید برای گناهی که یکی از خویشاوندان کرده مجازات کرد. مجازات برادر گناهکار و وارونه‌ی آن غدغن است. و اگر یک فرد از خانواده یا طایفه‌ای گناهی کرد، فقط گناهکار باید مجازات گردد نه دیگران.
من تا روزی که به یاری مزدا پادشاهی می‌کنم، نخواهم گذاشت که مردان و زنان را به غلامی و کنیزی بفروشند و فرمانداران زیر دست من بایستی که حوزه‌ی فرمانروایی و مأموریت خود از خرید و فروش مردان و زنان به غلامی و کنیزی جلوگیری کنند و رسم بردگی باید به کلی از جهان برافتد.
و از مزدا خواهانم که مرا در راه اجرای تعهداتی که نسبت به ملت‌های ایران و بابل و ملت‌های چهارگوشه‌ی جهان بر دوش گرفته‌ام پیروز گرداند.

نوشته وصیت‌نامه کوروش کبیر اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.