نگاهی به کتاب چه کسی پنیر مرا جابه جا کرد؟!

ابعادی از قسمت‌های ساده و پیچیده وجود ما:

در این داستان چهار شخصیت خیالی ترسیم شده اند.
موش ها: «اسنیف» و «اسکوری» و آدم کوچولوها، «هم» و «هاو».
این چهار شخصیت برای نشان دادن قسمت های ساده و پیچیده درون ما، بدون توجه به سن، نژاد یا ملیت، در نظر گرفته شده اند.
ما، گاهی اوقات ممکن است مثل ا سنیف عمل کنیم، که تغییرات را زود بو می کشد; یا مثل اسکوری که به سرعت وارد عمل می شود.
گاه مانند «هم» می شویم، که با انکار تغییرات در برابر آنها می ایستد، چرا که می ترسد به طرف چیزی بدتر کشیده شود.
یا مثل «هاو» که یاد می گیرد وقتی شرایط او را به طرف چیز بهتری راهنمایی می کند، خود را با آن تغییر وفق دهد.

داستانی در پس پرده:

بسیار مشتاقم که داستانی را برای شما بازگو کنم که در پس داستان «چه کسی پنیر مرا جابه جا کرد؟» وجود دارد، چرا که این کتاب در حال حاضر چاپ شده و در دسترس همه قرار دارد تا آن را بخوانیم و از آن لذت ببریم و در استفاده از آن با دیگران سهیم شویم.
این داستانی است که من مدت  ها پیش از آن کتاب «مدیر یک دقیقه ای» را به همراه اسپنسر جانسون بنویسم، آن را از زبان او شنیده و انتظار چاپ آن را داشتم. با خود می اندیشیدم که این داستان چه قدر زیباست و تا  چه حد می تواند سودمند باشد.
«چه کسی پنیر مرا جابه جا کرد؟» داستانی است درباره تغییراتی که در یک هزار تو (ماز) رخ می دهد.
جایی که چهار شخصیت جالب در جست و جوی پنیر هستند.
پنیر استعاره برای آنچه که ما می خواهیم در زندگی داشته باشیم و اعم از یک شغل، یک رابطه، پول، خانه ای بزرگ، آزادی، سلامتی، آگاهی، آرامش روحی یا حتی ورزشی مانند دو یا بازی گلف.
هر یک از ما در مورد پنیر خود نظر خاصی داریم و در پی آن هستیم.
زیرا معتقدیم اگر آن را به دست آوریم راضی می شویم.
اغلب به آن دل بسته ایم و اگر آن را از دست بدهیم یا کسی آن را از ما بگیرد ضربه تکان دهنده ای به ما وارد می‌آید.
در این داستان، «هزارتو» نشانه جایی است که شما در آن برای رسیدن به اهداف خود وقت می گذرانید; این می تواند سازمانی باشد که  در آن کار می کنید، اجتماعی باشد که در آن زندگی می کنید، یا رابطه هایی که در زندگی با دیگران دارید.
من داستان پنیر را که شما درصدد خواندن آن هستید در سراسر دنیا بارها در سخنرانی هایم گفته‌ام و به کرات از افراد شنیده ام که چه تاثیری در زندگی آنها داشته است.
می خواهید باور کنید یا نه، این داستان کوچک تاکنون باعث نجات بسیاری از شغل ها، ازدواج و زندگی ها شده است.
یکی از این مثال های واقعی متعلق به «چارلی جونز»، گوینده برجسته تلویزیونی ان. بی .سی است.
او اعلام داشت که شنیدن داستان «چه کسی پنیر مرا جابه جا کرد؟» موجب نجات حرفه او شده است.
او گوینده ای منحصر به فرد است.
اما اصولی که او آموخت می تواند برای هر کسی مورد استفاده باشد این است آنچه که اتفاق افتاد.
چارلی دربازی های المپیک گذشته توانسته بود به خوبی از پس مسوولیت گزارش مسابقات دو و میدانی برآید.
وقتی رئیسش  به او گفت از گزارشگری این مسابقات معزول شده و برای المپیک های بعدی اورا به بخش شنا و غواصی انتقال داده است، غافلگیر و ناراحت و به این علت که به خوبی با این ورزش‌ها آشنا نبود مستاصل شد.
 او احساس می کرد از او قدردانی نشده و از این موضوع عصبانی بود. می گفت: احساس می کردم این عمل منصفانه نیست و عصبانیت رفته رفته روی هر کاری که انجام می دادم تاثیرمی گذاشت.
بعدها او داستان «چه کسی پنیر مرا جابه جا کرد؟» را شنید.
می گفت که پس از شنیدن آن به خودش خندیده و طرز فکر و روش خود را دربرخورد با این موضوع تغییر داده است او پی برد که رئیس اش فقط «پنیر او را جابه جا کرده»، بنابراین، خودش را با آن شرایط هماهنگ کرد. دو ورزش جدید را یاد گرفت و در این جریان فهمید که انجام دادن کاری جدید به او احساس جوانی بخشیده است.
چندی نگذشت که رئیس به وضع و انرژی جدید او پی برد و به زودی کارهای بهتری به او محول کرد.
از آن پس موفقیت های بزرگتری به دست آورد، تا جایی که به عنوان یکی از مشهورترین مجریان فوتبال در تالا ر گزارشگران فوتبال، بخشی را به او اختصاص دادند.
این تنها نمونه ای است از آنچه من تا به حال از تاثیر این داستان بر زندگی کاری و عشقی افراد شنیده ام.
من آن قدر به قدرت این کتاب معتقدم که یک نسخه قبل از چاپ و انتشار آن را به بیشتر از دویست نفر که با شرکت ما کار می کنند دادم، چرا؟
زیرا شرکت کنت بلا نچارد، هم چون هر شرکت بزرگ دیگر، تنها به موفقیت های فعلی اش فکر نمی کند و می خواهد همواره خود را در صحنه رقابت و موفقیت حفظ کند.

پنیر ما دائما در حال جابه جا  شدن است

برخلاف گذشته که ما دنبال کارمندانی مسوول و وفادار بودیم، امروزه به دنبال اشخاصی می گردیم که باانعطاف  و نواندیش باشند.
با این حال همان طور که می دانید، زندگی در محیطی که دائما در حال تغییر است می تواند پر از فشار عصبی باشد مگر این که افراد دید خود را نسبت به تغییر عوض کنند وبهتر بتوانند آن را درک نمایند.

بخش های مختلف کتاب:

کاملا مشهو بود افرادی که بنا به توصیه من این کتاب را خواندند رفته رفته از انرژی های منفی رها شدند.
یکی یکی از هر بخشی راه شان را کج کرده آمدند که به خاطر کتاب از من تشکر کنند آن ها اظهار داشتند که این کتاب برایشان بسیار مفید بوده است و به آنها این توانایی را داده تا تغییرات در حال وقوع در شرکت را از دیدگاهی جدید بنگرند.
باور کنید خواندن این قصه کوتاه، وقت زیادی نمی خواهد اما اثرش می تواند عمیق باشد.
شما همانطور که صفحات را ورق می زنید در این کتاب به سه بخش بر می خورید.

بخش اول: یک گردهمایی است

چند هم کلاسی قدیمی سعی می کنند درباره نحوه برخورد خود با تغییراتی که در زندگی شان اتفاق افتاده صحبت کنند.

بخش دوم: داستانی است به نام «چه کسی پنیر مرا جابه جا کرد؟»

این قسمت مرکز یا قلب کتاب است.
در این داستان می بینید که وقتی موش ها با تغییر روبه رو می شوند بهتر عمل می کنند، برای این که آنها همه چیز را ساده می گیرند.
در حالی که ذهنیت پیچیده آدم کوچولوها و احساسات بشری شان همه چیز را پیچیده می کند.
دلیل این امر باهوش بودن موش ها نیست. همه می دانیم که انسان باهوش تر از موش است.
که موش ها و آدم کوچولوها نمایانگر قسمت های ساده و پیچیده وجود ما هستند و می توانید ببینید که انجام دادن کارهای ساده در هنگام وقوع تغییرات، تا چه حد موثر خواهد بود.

بخش سوم: یک مباحثه است

اشخاص درباره آنچه که از این داستان دستگیرشان شده و این که چه طور تصمیم دارند آن را در کار یا زندگی شان به کار ببرند، بحث می کنند، بعضی از خوانندگان این کتاب به خواندن قسمت اصلی کتاب اکتفا کرده و وارد قسمت مذاکره آن نشدند.
اما عده ای دیگر از خواندن «مباحثه» لذت بردند، چرا که این قسمت ذهنیت آنها را در مورد این مساله که چگونه ممکن است آنچه را که یاد گرفته اند در زندگی خود به کار گیرند، برانگیخت.
در هر صورت امیدوارم شما هم مثل من، پس از هر بار خواندن کتاب نکته ای جدید و مفید در آن بیابید و این امر به شما کمک کند تا تغییرات را با موفقیت پشت سر بگذارید.
«حال موفقیت در هر چه می خواهد باشد.»
امیدوارم شما از آنچه که کشف می کنید لذت ببرید و به یاد داشته باشید که «با پنیر جابه جا شوید.»

راهی شگفت‌انگیز برای مقابله با هر گونه تغییر در کار و زندگی

پنیر را همانند هدفی بدانید، که پیش به سوی آن قدم بر می‌دارید.

کی پنیر مرا جابه‌جا کرد؟

با نقل یک داستان موضوع را بهتر درک خواهید کرد:

روزی روزگاری در سرزمینی دور چهار شخصیت کوچک زندگی می‌کردند.
دو تا از آنها موش زن و شوهر بودند و دو تای دیگر آنهای آدم کوچولو بودند.

آنها هر روز صبح به سمت ایستگاه پنیر می‌دویدند تا از لقمه های تازه ی خوشمزه لذت ببرند.

داشتن پنیر باعث خوشحالی است.

هر چه پنیر بیشتر برایت اهمیت داشته باشد، بیشتر می‌خواهی آن را نگه داری و به آن بچسبی.

این برنامه تا مدتی نسبتا طولانی ادامه داشت.

اما بعد از مدتی جریان عادی زندگی آنها تغییر کرد:

چون صبح روز بعد پنیری در آنجا نبود و با ناراحتی به خانه ی کوچولو یشان برگشتند.
از این به بعد آنها هر روز صبح به ایستگاه می‌رفتند و پنیر را در آنجا نمی‌یافتند.

و به خود می‌گفتند: کی پنیر مرا جا به جا کرده است؟ یعنی چه پنیر نیست؟ این انصاف نیست!!

و بالاخره آنها به نبودن پنیر قانع شدند و تصمیم گرفنتد به دنبال جای دیگر بگردند. یعنی راه خود را تغییر دهند.

یعنی:

اگر تغییر نکنی، نابود می‌شوی.

هر از گاهی پنیر را بو کن تا متوجه کهنه شدنش بشوی.

و حرکت در مسیر جدید به تو کمک می‌کند تا پنیر (راه) تازه ای پیدا کنی.

آنها هم چنان در راهرو های تاریک به دنبال پنیرشان می‌گشتند.

اگر بر ترست غلبه کنی، احساس آزادی می‌کنی.

آنها متوجه شدند که اگر زودتر راه افتاده بودند قطعا مقدار زیادی پنیر تازه پیدا می‌کردند.

هر چه سریعتر پنیر قدیمی (هدف قدیمی) را رها کنی، سریعتر پنیر تازه (هدفی تازه) پیدا می‌کنی.

در مار پیچ به جستجو بردن، امن تر از ماندن در وضع بی‌پنیری (بی‌هدفی) است.

باورهای قدیمی تو را به سوی پنیر جدید (هدفی معلوم) هدایت نمی‌کنند.

وقتی ببینی که می‌توانی پنیر تازه (هدفی تازه) پیدا کنی و از آن لذت ببری راهت را تغییر می‌دهی.

تصور لذت بردنم از پنیر تازه، حتی بیش از پیدا کردن آن مرا به سوی آن هدایت می‌کند.

توجه زود هنگام به تغییرات کوچک، به تو کمک می‌کند تا خود را با تغییرات بزرگی که در راه است، زودتر خود را تطبیق بدهی

دست نوشته های آن چهار شخصیت کوچک در جست و جوی پنیر شان:

تغییر ایجاد می‌شود.

به انتظار تغییر باش.

تغییر را زیر نظر داشته باش.

به سرعت خود را با تغییرات وفق بده.

تغییر کن.

از تغییر لذت ببر.

آماده باش تا به سرعت تغییر کنی وهر بار از آن لذت ببری.

به یاد داشته باشید: همراه با پنیر حرکت کنید.

و می‌فهمید هنگامی که اوضاع تغییر می‌کند، به نفع ماست که کارهای ساده موثری انجام دهیم.

نوشته کی پنیر مرا جابه‌جا کرد اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

هوالحق
 جنابِ‏ کلاری، خوش آمدی!

پیش در آمد:
من ز جانِ جان شکایت می‏ کنم                    من نیم شاکی روایت می کنم
دفترِ اول : ۱۷۸۱
دو روز پیش؛ یعنی عصر چهارشنبه، چهاردهم مهرماه یکهزار و سیصد و هفتاد و هشت، برای کاری به اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی ـ مشهد ـ رفته بودم، و در آنجا بود که با خبر شدم، جلسه ى نمایش اسلاید، با حضور آقای کلاری، برگزار خواهد شد.
طبق برنامه قرار بر این بوده است که جلسه در ساعت پنج آغاز شود، ولی تا آن لحظه (ساعت شش)، هنوز آقای کلاری نیامده بود. کسانی که می خواستند در این جلسه شرکت کنند، در تالار نمایش و راهرو ، حاضر بودند، اما خود آقای کلاری غایب بود.
بی میل نبودم که در این جلسه شرکت کنم. زیرا شنیده ها حاکی از این بود که: منتخبی از اسلایدهای آقای کلاری به نمایش در آمده، و پیرامون آنها گفت و گو انجام خواهد شد.

مجلسِ اول :
طبق معمول جلسات، که متأسفانه اکثر قریب به اتفاق نیز با تأخیر و بی نظمی توأم است، این جلسه هم به همین صورت بود.
مجموعه اسلایدهایی که از قبل ، توسط خود ایشان (آقای کلاری)، انتخاب گردیده بود، پخش شد، و ما دیدیم.
در طول نمایش و همراه پخش اسلایدها ، آقای کلاری توضیحاتی می داد.
دقایقی از آغاز برنامه گذشته بود که احساس کردم؛ اگر بنا باشد که هر تصویر حرف خودش را بزند، چه لزومی به توضیح دارد؟
البته پاره ای اوقات و در چنین شرایطی ، توضیحات فنی و شرح مطالب علمی ، آن هم به قصد مطرح ساختن مسایل آموزشی و انتقال تجربه، ایده آل و بسیار مطلوب است. این شیوه جایگاه خودش را دارد، و لازم هم هست که باشد. و چه بهتر که خود پدیدآورنده (کسی که اسلایدها را تهیه کرده)، تشریح مباحث را انجام دهد. و مسلماً از همین جنبى آموزشی و… می تواند برای ما مفید فایده باشد.
اما در این نشست، قضیه از این مرز(آموزش، انتقال تجربه و…) فراتر رفت. و به مسایل دیگری پرداخته شد. به طوری که احتمالاً در ذهن بینندگان مسئله ای را  به وجود آورد.
که چه بسا که خود آن افراد (حضار) هم متوجه این “مسئله” نشدند.
«مسئله» این است:
ترجیحاً در اینجا ابتدا به این “مسئله” خواهم پرداخت:
با این پیش فرض که : هر تصویر حرف خودش را می زند، با مجموعه‌ى فنون و احساس و اندیشه هایی که در آن نهفته است.
به عبارتی دیگر اگر بنای ما بر این باشد که :
هر پدیده یا اثر ( تصویر ) می بایست با دریافت کننده (مخاطب)، رابطه برقرار کند. و این نوع ارتباطی که ایجاد می شود، علی القاعده منفک از پدیدآورده است.
جهت روشن شدن مطلب مثالی می زنم:
در مجموعه‌ى اسلایدها، تصویری بود که یک دیواری را نشان می داد. این دیوار شکافی داشت ، و یک دستی از آن سوی دیوار به این طرف آمده بود، و یک دست دیگری را که این طرف دیوار بود را گرفته بود. و این دو دست ، هم را می فشردن و در هم گره خورده بودند.
خوب خواهی نخواهی ما یک ارتباطی با این تصویر بر قرار می کنیم.
اما آقای کلاری ، توضیحات و اطلاعاتی به ما می داد،که از خود آن تصویر نمی توانستیم آن اطلاعات را دریافت کنیم.
که اینجا دیوار برلین است. این جا در آن لحظه یا در آن ایامی بوده که این دیوار قرار است که برداشته شود، و وحدت بین آلمان شرقی و غربی صورت بگیرد. (نقل به مضمون.)
و چه بسا مخاطب ، با توجه به این اطلاعاتی که داده شد، فراموش کرد که این اطلاعات از مسیر و مجرایی  دیگر  داده شده است. یعنی در چنین شرایطی ممکن است مخاطب از یاد ببرد که آگاهی های داده شده ، خارج از تصویر است ، نه اینکه خود آن تصویر این اطلاعات را به او می دهد.
این پیش آمد (اطلاع دهی پدید آورنده) یکی از ضعف های بزرگی بود که اتفاق افتاد. یعنی سنجاق کردن اطلاعات بیرون از اثر (تصویر) پدیدآورده به اثر (تصویر) خودش.

حیاتِ مستقلِ اثر:

در اینجا لازم می دانم به یک نکته‌ى دیگری، که بسیار حایز اهمیت است ، نیز اشاره کنم، و آن مسئله این است که: وقتی پدیدآورنده ای، پدیده یا اثری را پدید می آورد، آن اثر جدای از شخص پدیدآورنده، و به طور مستقل ، به کار خودش ادامه می دهد.
به این معنا که درست است که پدیدآورنده، اثری را پدید می آورد، اما در جهان خارج، کامل کننده‌ى هر اثر، مخاطب است. به دیگر عبارت؛ هیچ پدیده ای تکمیل نمی شود، مگر اینکه مخاطبی آن اثر را دریافت کند.
پس یکی از پیامدهای “حیاتِ مستقلِ اثر” این می شود که: هر پدیده ، با دریافت کننده (مخاطب )، از نو، پدید می آید، و دیگر بار پدیدار می شود.
اینجا است که می توان نتیجه گرفت به تعداد مخاطب، اثر وجود دارد.
دریافت‏ کنندگان (مخاطبان) صرفاً ناظرانی منفعل نیستند بلکه بازیگرانی فعال‏اند.
یک اثر علی الظاهر واحد، اما با مخاطب های گوناگون ، نتایج گوناگونی دارد.
و این رخداد را ، آقای کلاری محدود می کرد، و نمی گذاشت که آن آثار به زندگی طبیعی خودشان ادامه دهند.
زندگی طبیعی آثار، به معنای استخراج نمودن از اثر ، نه تحمیل کردن به اثر، می باشد. به عبارت دیگر زندگی طبیعی آثار،  یعنی اینکه منهای شرح ، توضیح و حرفهایی که خارج از اثر بیان می شود. زیرا مطرح ساختن مطالب تحمیلی خارج از کادر ، سبب تأثیر در ارتباط ، درک ، دریافت و قضاوت ما خواهد شد. و چه بساهیچ ربطی هم به اثر نداشته باشد.
رابطه‌‏ى پدیده و دریافت‏ کننده:
عموماً ما می دانیم که با این گونه آثار، مخاطب ارتباط عاطفی برقرار می کند. یعنی پیش از اینکه مسایل فنی – اینجا عکاسی – مطرح باشد، که هست ، اما در واقع یک ارتباط حسی و عاطفی بین اثر و مخاطب – خود اثر و مخاطب اثر  – برقرار می شود.
این قضیه از اتفاقات مهم است. یعنی در عین محدودیت هایی که هر اثری ممکن است داشته باشد، خود همین ، به نوعی وسعت اثر است.
همان طور که گفتم درست است که هر اثری از مسیر عاطفه رابطه برقرار می کند، ولی اثری ماندگار خواهد بود که بعد در قوى فاهمه مستقر شده ، به طوری که قوى فاهمى آدمی را به کار گیرد. انسان را به خردورزی دعوت کند. به فکر بیندازد. تا پیرامون اثر دریافت شده ، اندیشه کند.
صانع / هنرمند:
اسلایدها را می دیدیم ، و آقای کلاری توضیح واضحات می داد.
اما اگر بخواهیم به مجموعى کار ایشان بیندیشیم ،کمی دقت کرده و قضاوتی داشته باشیم، با جرأت می توان گفت : کار ایشان بیش از هر چیز ، “فنی” بود.
فقط همین.
این است که من تصور می کنم ؛ آقای کلاری ، قبل از هر چیز، یک صنعت گر است. یک صنعت گر نسبتاً ماهر که کارش را هم خوب یاد گرفته است.
اما آیا خلق یا ایجاد اثر هنری، توسط “فقط” یک صنعت گر صورت می گیرد؟
چرا که به جز معدودی از آثار ایشان (آقای کلاری) مابقی کارهایشان بیشتر بازی با رنگ و نور و ابزار عکاسی بود، تا اینکه بخواهد به ما احساسی را القا کند. حداکثر، حظ بصری به وجود می آورد.
مانعی ندارد، ما باید فن را خوب بلد باشیم . فن را خوب به کار بگیریم.
اما برای چی ؟ آیا برای خود فن ؟
اینجا است که باز یک اِشکال دیگری پیش می آید. و همان مسئلى صرفاً خلق یا ایجاد یک وضعیت مثلاً شکیل. و نه چیز دیگر. و نه اینکه احساسی را در ما برانگیزد. و نه اینکه عاطفى ما را به خودش جذب کند، که بعد بخواهد یا بتواند، فاهمى ما را به کار بیندازد.
پرسش و پاسخ:
بعد از اتمام نمایش اسلایدها ، صحبت های آقای کلاری مرا مطمئن تر کرد که : تردیدی نیست که ایشان فن را بلد است ، اما در ارائى آنها و انتقال تجارب خویش ، بسیار ضعیف است.
در پاره ای موارد که سؤالاتی می شد (مثلاً راجع به “هنر” پرسیدند) یک جواب بسیار مبتدیانه دادند. نظر ایشان دربارى تقلید پرسیده شد ( آیا عکاسان تقلید بکنند یا نکنند؟ ) ایشان جواب بسیار خنده آوری داد. و این نشان می داد که احتمالاً ایشان پیش از این راجع به این مقوله به نیکویی فکر نکرده و یا اینکه واقعاً نمی تواند حرفش را بیان کند.
تنظیم انتظارات:
به این می اندیشیدم که چرا ما از یک کسی که فن را خوب اجرا می کند، باید انتظار داشته باشیم حتماً بتواند خوب هم آنها را منتقل نماید؟ چرا از وی توقع داریم به شایستگی نظرات خودش را بیان کند؟ این چه انتظاری است؟
شاید ایشان (آقای کلاری) صنعت گر خوبی باشد، ولی ممکن است که نظریى پرداز یا خطیب خوبی نباشد. خوب اینها اشکالی هم ندارد.
اما من مشکل را از آنجایی دیدم که متأسفانه  دوستان حاضر در جلسه ، و مخصوصاً دوستان جوان  ما، صبورانه فقط گوش می دادند. و هیچ عکس العمل و هیچ نظری بیان نمی کردند.
این هم از عادات بد ما شده است.
به هرحال تاب آوردم ، و جلسه به اتمام رسید.
افسوس ، با این همه وقت و انرژی که صرف شد ولی در مقابل ؛ جلسه ای پرآشوب و فاقد بار آموزشی لازم داشتیم.
نشستی که معمولاً به نقل خاطرات و انتقال تجربه های غیر کاربردی و … سپری شد.
این از اولین روز .

مجلسِ دوم :
دومین روز که پنج شنبه پانزدهم مهر ماه در ساعت پنج بنا بود برگزار شود، باز با دقایقی تأخیر آغاز می شود.
شروع شد. پخش مجدد و تکرار اسلایدهای روز قبل ، و همچنین یک تعداد اسلایدهای دیگر ، که در جلسى قبل نبودند.
البته توضیحات همراه با نمایش ، توسط آقای کلاری ، کمتر بود، و این جای خوشحالی داشت. چون شاید اصلاً لزومی نداشت که ایشان توضیح بدهد.
اسلایدها باید مشاهده می شد، و سپس صحبت پیرامون آنچه دیده شده بود، صورت می گرفت.
پس از نمایش :
بنابر این بود که بعد از اتمام نمایش ، مجری (آقای مرتضی لطفی)  به جایگاه برود، و جلسه را به شکل بررسی و تحلیل اسلایدها برگزار کند.
اما آقای کلاری رفت پشت میز نشست ، و شروع کرد به حرف زدن. و تا انتها متکلم وحده شد. و سخن گفت. و مجموعاً ، صحبتهایی بی معنا یا علی القاعده صحبتهایی بی معنا ، و آسمان و ریسمان بافتن.
اینکه حالا به کجا می خواهد برسد؟  نمی دانم.
آیا خودش فکر کرده بود به آنچه داشت می گفت یا نه ؟ من که چیزی دستگیرم نشد. این صحبت ها و حرف ها ، چه فایده ای برای حاضران دارد؟
و ما هم عجب مستمعان صبور و پر تحملی داریم !
همه ثم و بکم. و هیچی نمی گفتند. ساکت و مرتب.
چه جای شِکوه:
من هیچ گلایه ای از آقای کلاری و امثال ایشان ندارم ، و چنانچه شکایتی هم داشته باشم، از خودم دارم. از دوستان خودم دارم .که چگونه صبورانه و با حوصله تحمل هر حرفی را می کنند؟ و جیک شان هم در نمی آید؟
این هم از آن مصیبت های ما است !
این دو روز گذشته ،که بنا بر این بود که نمایش اسلاید باشد، و راجع به اسلاید گفت و گو شود.
باری ، هر چه که بود، گذشت.

مجلسِ سوم :
اما چون امروز (جمعه ۷۸/۰۶/۱۶) بنا بود بعد از نمایش فیلم “درخت گلابی”، در سینما قدس، نشستی باشد. برنامه‌‏ای که خانه‌‏ى فیلم خراسان بانی آن بود.
گفتم : چه خوب. شاید در جلسه‏‌ى امروز، اوضاع فرق کند، و مفید باشد. و امیدوار که مطالب سینمایی مطرح شود.
با این ذهنیت و باور بود که در این جلسه هم شرکت کردم . ولی صد افسوس٫ چیزی شبیه همان دو جلسى قبل ، پیش آمد. امروز هم به سیاق دو روز گذشته برگزار شد.
جزء / کل :
پیش از شرکت در جلسه‏ ى امروز، با خودم فکر می کردم : اصلاً مگر می شود که راجع به فیلم برداری یک فیلم ، یک قضاوت درست و کاملی کرد؟ یعنی به یک عنصر – جدای از کل – و بررسی یک واحد از مجموعى عناصرِ یک اثر، به داوری نشست.
نه یک فیلم ، حتی به یک عکس (یعنی یک فریم) نگاهی محدود افکند، و بخشی از کلیت اثر را مورد توجه قرار داد؟

چه/چگونه:
از سوی دیگر؛ اگر بنا باشد که راجع به اثری صحبت کنیم، شاید پیش از هر چیز لازم باشد که ببینیم “چه می گوید؟” و بعد ببینیم “چگونه می گوید؟”
چه دیدن یا چه گفتن متفاوت است با چگونه دیدن یا چگونه گفتن.
 در مورد عکس هم وجود دارد. این مسئله شاید در مورد فیلم شدیدتر باشد.
 به این معنا که ایشان (آقای کلاری) مسئول آنچه که می خواهد گفته شود، نیست. آن کارگردان است که مسئول این مسئله است.
ایشان ، به عنوان فیلمبردار ، عمدتاً به مسایل فنی می تواند بپردازد. که در عین حال عملی ناقص انجام شده و در مواردی خاص (از جمله امور آموزشی) کاری ابتر است.
حاصل:
با این ذهنیت رفتم، و دیدن بله اینها اصلاً به هیچ کدام اینها توجه نکرده اند.
و باز به قول خود آقای کلاری، توی کوچه پس کوچه های ایام گذشته اش رفت ، و نقل خاطرات ، و آخرش هم تقربیاً هیچ !
دیگر تاب نیاوردم که تا آخر بنشینم.
پا شدم ، و زدم بیرون ، و رفتم.
شناخت:
آدمها را به شیوه های مختلف می شود شناخت.
در این سه جلسه ای که با حضور جناب آقای کلاری برگزار شد ، با خود فکر می کردم: اگر بخواهم ایشان را برای خودم بشناسانم، و از معیار خودم استفاده کنم ، چه پیش خواهد آمد؟*
 این نتیجه حاصل خواهد شد: من ندیدم ایشان حتی یک مورد سؤال مطرح کند. پرسشی که ذهن مخاطب خودش را به اندیشیدن دعوت کند.
فقط جواب می داد، آن هم چه پاسخهایی !
در کمال تأسف باید عرض کنم که سؤالهایی هم که از طرف مخاطبان ارائه می شد، اکثراً سؤالات سنجیده ای نبود.
اصلاً هر جلسه ای را ، نه فقط با پاسخ هایی که در آن جلسه داده می شود، بلکه با سؤالاتی که در آن جلسه مطرح می شود، می توان قضاوت کرد.
سؤالاتی هم که می شد علی‏القاعده سؤالات پیش‏پاافتاده، نسنجیده و خامی بود. متأسفانه پاسخ ها هم شبیه پرسشها بود. طبیعی است که این گونه باشد. زیرا طبعاً جواب از سؤال برمی خیزد. سؤالهای خوب ، بجا ، غنی است که جوابهای مطلوب در پی می آورد. سؤالات با معنا ، طالب جوابهای با معنا است. وقتی سؤالهای آن جور بود، جوابها هم این جور می شود. هر دو بی معنی.
هم سؤال از علم خیزد هم جواب         همچنانک خار و گل از خاک وِ آب
دفترِچهارم : ۳۰۰۹
عایدی:
از این مجالس ، چه عایدم شد؟
اما نتیجه ای که از این سه جلسه ای که در این سه روز برگزار شد، و من حضور داشتم ، چه عاید من شد؟
همان مسئله ای بود که قبلاً هم به آن فکر کرده بودم ، و تجربه کرده بودم ، و آن این بود:
بهتر است که ما انتظاراتمان را تنظیم کنیم . در انتظاراتمان تجدید نظر کنیم .
ما از آدمها انتظار نداشته باشیم ، آن جوری ، حتی علی الظاهر یا به جورهایی که به ما نشان می دهند، باشند. آدمها جورهای دیگر هستند. ایشان هم این طور هستند. و مستمعان هم آن جور.
با خودم فکر می کردم که می گویند: علی القاعده شکست خوردگان در پی شکست خود می گردند، ولی پیروزان به اسباب پیروزی خود نظر نمی اندازند.
این درست است. شکست خوردگان در صدد بازنگری هستند، ولی پیروزان فارغ از این امر می باشند. یعنی کسی که موفق شده ، دیگر انگار خیلی نمی آید که عوامل موفقیت خودش را ارزیابی کند. اصولاً این طور است.
اما وقتی یکی ببازد، می آید ببیند که چرا باخته است. تکاپو می کند، جستجو می کند، تا علل و دلایل بازندگی خودش را پیدا کند.
اما اگر ما بپذیریم که شکست و پیروزی نسبی است ، پیروزها هم بهتر است بازسنجی کنند. آقای کلاری یا امثال ایشان ، اگر علی الظاهر فکر می کند موفق شده اند، باز هم بهتر است بازنگری کند.
به طور مثال ؛ بهتر نیست که در روابط ش تجدید نظر نماید؟
مثلاً موقع صحبت کردن، آدامس نجود!
 من نمی خواهم بگویم این کار بد یا خوب است. قضاوت با خود ایشان.
اما سؤال این است : جناب کلاری آیا این درست است که بنشینی آنجا و آدامس بجوی و صحبت کنی؟ این کار به نظر شما کار معقولی می آید؟ آیا این درست است که آن حرفهای لمپنی را بزنی؟
دیگه خسته شدم. کافی است. بسه. خموش. اما نه…
نکته:
یک نکته ای هم یادم آمد، خوب است این را هم بگویم:
هر کرا مردم سجودی می‌‏کنند
زهر اندر جانِ او می‏‌آگنند
دفترِ چهارم : ۲۷۴۴
عزیزان من این القاب را همین طور خرج نکنید. استاد استاد نگویید. فکر نکنیم که خوب حالا ما یک چیزی گفتیم ، چه اتفاقی می افتد؟ چه عیبی دارد؟
ممکن است که من باورم شود. این حرفها آتش به پا می کند. این حرفها ، این زبان ، این سخن ، این کلام ، اینها معنا دارد. اینها را همین طوری الکی خرج نکنیم. حساب و کتابی دارد.
این زبان چون سنگ و هم آتش وشست
و آنچه بجهد از زبان ، چون آتش است
سنگ و آهن را مزن بر هم گزاف
گه ز روی نقل و گاه از روی لاف
ز آنکه تاریکی است و هر سو پنبه‏زار
در میان پنبه، چون باشد شرار؟
ظالم آن قومی که چشمان دوختند
ز آن سخن‏ها، عالَمی را سوختند
عالمی را یک سخن ویران کند
روبهانِ مرده را شیران کند
دفترِاول : ۱۵۹۳ تا ۱۵۹۷
اگر از روی نادانی گفتی ،که جاهل هستی.
اگر از روی تملق گفتی ،که ریاکار هستی. دروغگو هستی. متملق هستی.
و اگر از روی تواضع گفتی ،که بیچاره هستی. زبون هستی. مفلوک هستی.
این کار را نکنیم. هر کسی از راه رسید استادش نکنیم . نپنداریم. نگوییم.
استادی مرتبه ای دارد.
جایگاهی دارد.
جایگاه دیگران را بشناسیم.
جایگاه خود را بشناسیم.
خود را دریابیم.
شرح این هجران و این خون جگر
این زمان بگذار تا وقت دگر
فتنه و آشوب و خونریزی مجوی
بیش از این از شمس تبریزی مگوی
دفترِ اول:
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ
* آن ملاک برای شناخت افراد، یا یکی از آن معیارها که برای شناسایی اشخاص می توان از آن استفاده کرد این است که ببینیم چه می پرسند. یعنی تنها بر اساس جواب هایی که می دهد، قضاوت نکنیم. بلکه بر اساس سؤال یا پرسشهایی که مطرح می کنند، به داوری بنشینیم.
این معیار محدود به شناخت آدمها نمی شود، راجع به شناخت جلساتی که آدمها در آن حضور دارند هم می‏ شود.
۱۳۷۸/۰۶/۱۳
پیاده، تایپ و چاپ شد: دوشنبه ۱۳۷۹/۰۳/۰۹
چاپ دوم: ۱۳۷۹/۰۳/۱۱
چاپ سوم: ۱۳۷۹/۰۳/۱۲

۱۳۷۸/۰۶/۱۶

نوشته جنابِ‏ کلاری، خوش ‏آمدی! اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.