ابراهیم بهرامی:

عکاسی مستند Documentary photography

۱۳۸۲/۰۳/۱۷

عکاسی مستند شاخه ای از عکاسی است که به ارائه اطلاعات و انعکاس واقعیات یک رویداد از طریق عکس به عنوان یک اثر اسنادی می پردازد. عکاسی در این نوع ارائه فراتر از هر زبان گویای دیگری و بدون هیچگونه محدودیتی مرزهای سرزمین های مختلف را در می نوردد و بر روند رویدادها و افکار مردم جهان تأثیر می گذارد .

عکسهای مستند، اسنادی واقعی از دوران زندگی های مختلف هستند که در عصر پیدایش عکاسی فرصت یافته اند ثبت شوند و اهمّیت آن زمانی آشکار می شود که از این عکسها به عنوان یک سند مهّم در واقعیتهای یک موضوع استفاده می شود .

آرتور روتشتاین عکاس خبری آمریکایی می گوید: ” یک عکسِ مستند مدرک و گواه یک واقعه است. وی عکسهای خبری را شامل عکسهای مستند می داند که کاربرد اصلی آنها در جراید و نشریات است. ”

عکسهای مستند هم چنین می توانند بر انگیزاننده احساسات وعواطف در افکار عمومی شوند. دوربین در این میان ابزاری است که با ثبت وقایع و موقعیتها به انتقال احساس ، اندیشه و برداشت انسان از موضوعی می پردازدو کامل کننده دید ، نگرش و ذهنیت عکاس است. عکاس با درک عمیق، احساس و برداشت صحیح از موضوع و در نهایت امانت داری، صداقت، آگاهی و تعهد موجب ارتقای سندیت یک عکس می شود و چنانچه او با نزدیک شدن محتوایی به موضوع که عموماً همراه با نگرشی آمیخته با آگاهی و درک صحیح آن است، از قالب های به جا و منطقیِ ساختاری در ارائه عکس سود جوید ، اثر او نه تنها بعنوان سندی تصویری و قابل استناد مورد توجه قرار می گیرد ، بلکه از آن به عنوان یک اثر هنری خلاق و تأثیرگذار نیز یاد خواهد شد.

هنری کارتیه برسون اعتقاد دارد ”برای معنا بخشیدن به جهان ، عکاس باید خود را در میان آنچه که در منظره یاب دوربین جای می دهد احساس کند.” استفاده از عوامل بیانی در عکاسی که به صورت هم ارتباط با موضوع بهره گرفته می شود ،به لحاظ قدرت بیان و زیبایی شناسی تصویر حائزاهمًیت است و شناخت، سازماندهی و کاربرد صحیح عناصر زیبایی شناسی به عکاس کمک می کند تا در بیان بطور تأ ثیر گذارتری عکس خود را ثبت نماید.

در تاریخ عکاسی مستند همواره عکاسانی بوده اند که در راه ارتقاء اطلاعات عموم مردم و ثبت رویدادهای مهًم تاریخ در یک قرن گذشته عکسهای بسیاری را مستند گونه و در صداقت کامل به دیدگان مردم جهان هدیه نموده اند و بسیاری حتی جان خود را نیز از دست داده اند بطوریکه از عکسهای مستند، و فراموش نشدنیِ این عکاسان بدلیل اهمًیت وقایعی که در دوران مختلف رخ داده اند به عنوان اسناد بشری یاد می شود.

گذشت زمان بر سندیت این عکسها که یادآور گذشته ها ، تاریخ، فرهنگ و خاطره های تلخ و شیرین عصر هاست و رابطه های اساسی با زندگی ما دارند می افزاید و نقش و اهمًیت عکاسی را دو چندان می کند.