واکاوی فیلم «جوکر»
رکورد 4 دی 1404
بروزرسانی 18 دی 1404
سینما آموختنی است.
واکاوی فیلم «جوکر»
این برنامه برای افراد مصمم و با اراده طراحی شده است!
جوکر (Joker) یک فیلم آمریکایی در ژانر تریلر روانشناختی به نویسندگی، تهیهکنندگی و کارگردانی تاد فلیپس است که در سال ۲۰۱۹ اکران شد. فیلمنامه این فیلم توسط خود فیلیپس با همراهی اسکات سیلور بر پایه شخصیت ابرشرور جوکر از دیسی کامیکس نوشته شدهاست. جوکر نخستین فیلم از دنیای سینمایی دیسی بلک است که مشتق شده از دنیای توسعهیافته دیسی است. داستان فیلم در سال ۱۹۸۱ و شهر گاتهام سیتی رخ میدهد و داستان زندگی کمدین شکستخوردهای به نام آرتور فلک را دنبال میکند که بعد از تجربههای تلخ متعدد وارد دنیای جرم و جنایت شده و با لقب جوکر به شهر بازمیگردد. واکین فینیکس نقش جوکر را در این فیلم بازی کردهاست؛ بدین ترتیب او بعد از سزار رومرو، جک نیکلسون، هیث لجر و جرد لتو پنجمین شخصی است که در یک اثر سینمایی این نقش را ایفا کردهاست. رابرت دنیرو، زاسی بیتس، فرانسیس کانروی و مارک مارون دیگر بازیگران فیلم هستند.
نگرش در حکم همهچیز است!
بهعنوان یک کارشناس و منتقد سینما، تحلیل جامع و موشکافانهای از فیلم «جوکر» (Joker 2019) به کارگردانی تاد فیلیپس و با بازی تحسینبرانگیز واکین فینیکس تقدیم میکنم. این فیلم فراتر از یک اثر ابرقهرمانی، یک تراژدی روانشناختی و اجتماعی عمیق است که به دقت واکاوی خواهد شد.
زمینهسازی تاریخی و هنری
«جوکر» در سال ۲۰۱۹ به عنوان اثری مستقل از دنیای سینمایی دیسی معرفی شد. فیلیپس عمداً فضایی رئالیستی و دهه ۸۰ میلادی را انتخاب کرد تا داستان را از کلیشههای فیلمهای کامیکبوکی دور کند و تمرکزش را بر روانشناسی شخصیت بگذارد.
· منابع الهام: فیلم به وضوح تحت تأثیر سینمای مارتین اسکورسیزی، به ویژه فیلمهای «راننده تاکسی» (۱۹۷۶) و «سلطان کمدی» (۱۹۸۳) است. این تأثیر در تمرکز بر شخصیت تنها، منزوی و در حال فروریزی روانی و نیز آرزوی شهرت شخصیت اصلی مشهود است.
· اقتباس و نوآوری: اگرچه فیلم از رمان گرافیکی «بتمن: شوخی مرگبار» ایده میگیرد، اما فیلیپس اصرار دارد که «جوکر» یک اثر مستقل است که روایتی منحصربهفرد از خاستگاه این شخصیت ارائه میدهد.
هرگز از یادگیری دست نکشید.
تحلیل روانشناختی شخصیت آرتور فلک
قلب تپنده فیلم، سفر روانی آرتور فلک است که توسط واکین فینیکس با ایفای نقشی فراموشنشدنی به تصویر کشیده میشود.
نمودهای بالینی و تشخیصهای محتمل
· اختلال کاذب بولبار (Pseudobulbar Affect): آرتور از حملات خنده غیرارادی و غیرقابل کنترل رنج میبرد که منجر به طرد و کتک خوردن از جامعه میشود. این حالت در فیلم به یک ضربه مغزی دوران کودکی نسبت داده میشود. فینیکس برای آمادهسازی این نقش، ویدیوهای افرادی را که از این بیماری رنج میبرند، مطالعه کرد.
· اختلالات شخصیت: تحلیلهای روانپزشکی مبتنی بر معیارهای DSM-5 نشان میدهد که آرتور ترکیبی از ویژگیهای اختلال شخصیت خودشیفته (حس grandiosity و نیاز به تحسین) و اختلال شخصیت ضداجتماعی (بیاعتنایی به حقوق دیگران) را نشان میدهد. نکته مهم این است که فیلم به وضوح خشونت او را تنها نتیجه بیماری روانی نشان نمیدهد، بلکه آن را حاصل انتخابهای او در بستر یک جامعه بیمار میداند.
· افسردگی مزمن و روانپریشی: آرتور از افکار منفی مداوم، عدم لذت و انزوا رنج میبرد. همچنین او دچار توهّمات است (مثل رابطه خیالی با همسایه، توهّم نسبت به حضورش در برنامه مورای فرانکلین) که مرز بین واقعیت و خیال را برای تماشاگر مخدوش میکند.
سفر تحول: از قربانی تا عامل
تحول آرتور به جوکر،یک فرآیند تدریجی فروپاشی است. او در ابتدا به بیماری خود آگاه است و به دنبال کمک است («بدترین بخش بیماری روانی این است که مردم انتظار دارند طوری رفتار کنی که انگار بیمار نیستی»). اما با قطع بودجه درمانی، طرد شدن مکرر، و افشای خیانت و آزار دوران کودکی توسط مادرخواندهاش، هویت شکننده او کاملاً متلاشی میشود. قتل مادرش، نقطه اوج تبدیل او از یک قربانی منفعل به یک عامل فعال خشونت است. او با پذیرش هویت «جوکر»، درد درونی خود را به خشونت بیرونی تبدیل میکند.
نقد اجتماعی: گاتهام به مثابه آمریکا
تاد فیلیپس از گاتهام به عنوان آینهای از جامعه معاصر آمریکا (و به طور کلی جوامع شهری سرمایهدارانه) استفاده میکند.
· شکاف طبقاتی: تضاد آشکار بین زندگی فلاکتبار آرتور در خیابانهای کثیف و پر از زباله با عمارت مجلل توماس وین، خشم ناشی از نابرابری را نشان میدهد.
· بیتوجهی نظاممند: نظام اجتماعی گاتهام از جمله خدمات درمانی، به جای حمایت از آسیبپذیرترین افراد (مثل آرتور)، آنها را نادیده میگیرد و طرد میکند. قطع جلسات درمانی و داروهای آرتور نماد این شکست سیستماتیک است.
· زایش خشونت جمعی: خشونت فردی جوکر، به جرقهای برای یک جنبش ضدسیستم آنارشیستی تبدیل میشود. معترضان با ماسک دلقک، او را به عنوان نماد اعتراض خود برمیگزینند. این بخش از فیلم، پرسشهای پیچیدهای درباره رابطه بین قربانی شدن، خشونت و رهایی مطرح میکند.
زیباییشناسی سینمایی و بازیگری
· بازی واکین فینیکس: اجرای فینیکس استادانه است. او با کاهش وزن چشمگیر (حدود ۲۴ کیلوگرم)، بدن درهمشکسته و حالتهای صورت و رقصهای وهمآلودش، بیثباتی روانی آرتور را عینیت میبخشد. صحنه رقص او در دستشویی پس از نخستین قتل، که بر اساس بداههپردازی خود فینیکس خلق شد، به نمادی تکافتاده و تاثیرگذار از رهایی پریشانوار او تبدیل شده است.
· فضاسازی و موسیقی: فیلم با تصویربرداری تاریک، پالت رنگی خاموش و موسیقی ناآرام و غمانگیز هیلدور گودنادوتیر، فضایی مهآلود و پرتنش خلق میکند که مستقیم بیننده را به درون ذهن آشفته آرتور میبرد.
· کارگردانی تاد فیلیپس: فیلیپس که پیشتر با کمدیهایی مانند «مُعتکِر» شناخته میشد، با این فیلم مسیر هنری خود را به شکل چشمگیری تغییر داد. او با تمرکز مداوم بر چهره فینیکس و استفاده از لانگشاتهای محصورکننده، تماشاگر را وادار میکند که با وجود تمام خشونتها، همدلی با آرتور را تجربه کند و این یکی از جنجالیترین جنبههای فیلم است.
جمعبندی: چرا «جوکر» یک شاهکار است؟
«جوکر» به دلایل زیر اثری ماندگار و تأملبرانگیز در سینمای معاصر است:
1. فراتر از ژانر: این فیلم یک تریلر روانشناختی و درام اجتماعی جدی است که صرفاً از شخصیت یک کامیکبوک استفاده میکند.
2. پرسشهای اخلاقی پیچیده: فیلم به راحتی قضاوت نمیکند. مخاطب را با این معمای اخلاقی مواجه میسازد که خشونت جوکر تا چه حد محصول بیماری فردی و تا چه حد واکنشی به بیماری جامعه است.
3. بازیگری تکافتاده: بازی واکین فینیکس که منجر به کسب جایزه اسکار شد، یکی از قابلتوجهترین اجراهای تاریخ سینماست و درک ما از بازیگری متد را عمق بخشید.
4. طنز تلخ: فیلم در نهایت یک کمدی تاریک است. آرتور در انتها میگوید: «فکر میکردم زندگیم یک تراژدی است، اما حالا میفهمم که یک کمدی است». این جمله، سفر او و نیز پوچی شرایط انسانی را در جامعهای بیرحم خلاصه میکند.
جوکر فیلمی نیست که صرفاً سرگرمتان کند؛ فیلمی است که شما را میآزارد، به چالش میکشد و وادار به تفکر درباره مسائل بنیادین روان انسان، مسئولیت اجتماعی و ماهیت خشونت میکند. این ویژگیها، آن را به یک شاهکار مسلّم سینمای قرن بیست و یکم تبدیل کرده است.
برای مطالعه بیشتر
اگر به تحلیل جزئیات این فیلم علاقه دارید، میتوانید منابع زیر را بررسی کنید:
موضوع منبع نکات کلیدی
تحلیل روانپزشکی مقاله پژوهشی در PMC تحلیل اختلالات شخصیت آرتور بر مبنای DSM-5.
تحلیل فرهنگی و اجتماعی مقاله دانشگاهی در Marymount بررسی تصویر بیماری روانی و طبقه اجتماعی در فیلم.
تحلیل عمیق شخصیت اپیزود پادکست روانپزشکی بحث در مورد همدلی، تروما و تشخیصهای روانی.
حقایق پشت صحنه مقاله زومجی جزئیات جالب درباره آمادهسازی فینیکس و انتخابهای هنری.
هنر اگر چه نان نمیشود، اما شراب زندگی است.
فیلمخانه «شاهکارهای سینمایی» Cinematic masterpiece's
«مدت 10:18»
درباره majid.sayf
"مجید سیفالعلمایی" هستم، “مربی و مشاور فیلمنامهنویسی و فیلمسازی” از “سیفداتآیآر”. ماموریتم کمک به مشتاقان و فعالان سینمایی است تا بتوانند بهتر فیلمنامه بنویسند و اصولی فیلم بسازند، به روش کاملاً کاربردی و نتیجه محور.
نوشتههای بیشتر از majid.sayf
دیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.