روش تدریس به شیوۀ سقراطی (Socratic Method)

اصول کلیدی

هدف: کشف و ساخت دانش از طریق طرح پرسش‌های هوشمندانه، نه صرفاً ارائه پاسخ.

روش: پرسش‌های باز، چالش مفروضات، هدایت متدافرس به سوی نتیجه از طریق تفکر خود یادگیرنده.

فرایند:

سوالی باز یا مسئله‌ای کوچک مطرح می‌شود.

دانش‌آموزان به پاسخ می‌رسند یا فرضیه‌ای ارائه می‌کنند.

معلم به‌جای پاسخ مستقیم، به سؤالات پیلانی برای تبیین و اصلاح استنتاج کمک می‌کند.

در پایان، نتیجه یا «راهنمایی» درباره درستی یا نقص استنتاج ارائه می‌شود.

مزایا

پرورش تفکر نقاد و توان پاسخ‌دهی به تبیین‌های خودی.

افزایش مشارکت فعال یادگیرنده.

توسعه توان استدلال و دفاع از یک موضع.

چالش‌ها/ملاحظات

ممکن است برای برخی دانش‌آموزان ناامیدکننده باشد وقتی به پاسخ مستقیم نمی‌رسند.

نیاز به مهارت بالای پرسشگری، مدیریت فضا و زمان کلاس.

گاه لازم است قواعد پاسخگویی و حد و مرز پرسش‌ها روشن باشد تا به بی‌نظمی منجر نشود.

نمونه سؤالات و ساختار جلسه

سؤال اولیه: «فکر کن چرا …؟» یا «چه دلیلی وجود دارد که …؟»

پرسش‌های پیوسته برای ارزیابی پيش‌فرض‌ها، شواهد و نتیجه‌گیری.

پایان جلسه: بازخورد روی استدلال‌ها و روشن کردن موارد نادرست یا ناقص.