---

• محبت محبی:

یادداشت های جشنواره ای

۳

سر به مهر

---

سر به مهر فیلم گرمی است که مخاطب را همراه خود می‌سازد، آن هم با مصالح دراماتیک اندک. در این مجال، تنها به ذکر چند نکته که منتج به چنین ویژگی شده‌اند، اشاره می‌کنم: خرده‌ریزهای فیلم‌نامه‌نویسی، نقل به مضمونی از هادی مقدم دوست در مورد فیلم‌نامه بی‌پولی.

پیش از توضیح بیشتر باید اشاره کرد که اشیاء (و حتی در نگاه وسیع‌تر رویدادها)، می‌توانند چند کارکرد در فیلم‌نامه داشته باشند:

کارکرد کلاسیکی که اگر اسلحه ای در نمایی هست، باید حتما در صحنه‌ای از فیلم شلیک کند و مثال‌های شاخص آن فیلم‌های فرهادی است و از آن جمله می‌توان به فندک در چهارشنبه سوری و پیانو (و جابه‌جایی آن) در جدایی نادر از سیمین اشاره کرد و نوع دیگر، کاربرد اشیا جهت جان بخشیدن به اثر و تزریق زندگی واقعی (البته با حفظ درام) به فیلم است و مثال موفقش هم قلب طلایی کوچک بی‌پولی است.

مقدم دوست و نعمت الله از این ویژگی در اکثر آثار مشترکشان و از جمله سریال وضعیت سفید به خوبی بهره برده‌اند و سر به مهر هم از این زاویه، دارای امتیاز مثبتی است و نمونه‌اش هم قلم ساخته دست صبا.

وب لاگ نویسی صبا

اگرچه به زعم نگارنده بیشتر مناسب دهه ۸۰ ایران است و می‌توانست با شبکه‌های اجتماعی همراه یا حتی جایگزین شود، که البته محدودیت‌هایی در این زمینه وجود دارد – و وابستگی او و زندگی‌اش به اینترنت، با توجه به شناخت خوب مقدم دوست از این وادی، خوب از کار در آمده است و اوج آن تیتراژ هنرمندانه فیلم است.

با این وجود نمی‌توان ایراداتی نظیر ضعیف بودن منطق رازداری صبا، عدم وجود مکانی مناسب و نزدیک برای نماز خواندن او یا گیر افتادن در اتاق کنفرانس را ندیده گرفت که البته ممکن است تا حدی به شخصیت پردازی صبا نسبت داده شود.

صبای سر به مهر، به نوعی همسو با شخصیت لیلا حاتمی در بی‌پولی است که البته خاستگاه اجتماعی و مشکلاتش او را متفاوت ساخته است و لیلا حاتمی این بار هم به خوبی از عهده نقشش بر می‌آید و تصور فیلم بدون او، بسیار دشوار است.

البته نمی‌توان از بازی خوب آرش مجیدی به سادگی گذشت که پختگی طنازانه‌ای را به تصویر می‌کشد.

در مجموع می‌توان سر به مهر را، به‌عنوان فیلم اول مقدم دوست، فیلمی قابل قبول دانست که بدون شعار زدگی معمول این جنس فیلم‌ها، روان و گرم حرفش را می‌زند و تاثیرش را می‌گذارد. سینمای ایران حالا به وضعیتی رسیده است که چنین سطحی از کار را باید قدر دانست!

---

• تاریخ ارسال: ۲۰ بهمن ۱۳۹۱
• منبع: سایت آگاه فیلم

نوشته یادداشت های جشنواره ای ۳ سر به مهر اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

---

• محبت محبی:

یادداشت های جشنواره ای

۲

برف و خاکستر

---

سی و یکمین جشنواره فیلم فجر چگونه ملودرام نسازیم، شاید تیتر مناسبی باشد برای یادداشتی در مورد برف و خاکستر.

با این تیتر می‌خواهم تاکید کنم که ملودرام از از قضا از ژانرهای جذاب و پرمخاطب همیشه سینما است و مثالهای متاخر و موفقش در سینمای ما، فیلم‌هایی نظیر کنعان، چهارشنبه سوری و البته جدایی نادر از سیمین هستند که رویکرد متفاوتشان، سبب تاثیرگذاری و اهمیتشان می‌شود.

با این مقدمه و در نگاهی کوتاه به خاکستر و برف، می‌توان کم رمق بودن را ضعف اصلی این فیلم دانست. یک ملودرام کلیشه‌ای، با قهرمان و ضدقهرمان شاخص که البته انگیزه‌های قوی هم برای اعمالشان ندارند. کل فیلم را می‌توان در همان سکانس دعوای نخستین در کنار ساحل تمام شده دانست و پایان قابل پیش‌بینی‌اش را حدس زد و در این میانه هیچ اتفاق دراماتیکی روی نمی‌دهد که تماشاگر را همراه فیلم کند.

شاید نزدیکترین فیلم به خاکستر و برف، بوسیدن روی ماه باشد که با لحن آرام، درام درونی و بازی‌های خوب دو قهرمان متفاوت، فیلمی شاخص است.

کارگردان علیرغم انتخاب خوب لوکیشن و تصاویر جذابی که خلق می‌کند، در انتخاب نقش اول – کامبیز دیرباز – انتخاب موفقی ندارد. دیرباز قرار است نقش یک عاشق قدیمی و خسته و تلخ را بازی کند که اوج تاثیرگذاری‌اش بر مخاطب در سکانس آواز خواندن کنار آتش باشد که البته این امر روی نمی‌دهد.

اصلا در چنین ملودرامی کامبیز دیرباز نمی‌تواند بر پیشینه خشونت یا کمدی خود در فیلم‌ها و سریال‌های دفاع مقدسی غلبه کند و خاطره آنها را از ذهن پاک کند.

بنابراین علیرغم تلاشش، نقش که بار اصلی درام را به دوش می‌کشد، نقش موفقی نیست.

قضاورت یکسویه کارگردان در مورد داماد خانواده که از سکانس دندانپزشکی مشخص می‌شود نیز از کلیشه‌ای‌ترین نگاه‌ها به ضدقهرمانی است که قدرت او برابر با قدرت درام است. به هر روی خاکستر و برف، فیلمی است که مشخصا نکته‌ای برای به یاد سپردن ندارد جز تصاویری زیبا در کنار دریای خزر.

---

• تاریخ ارسال: ۱۸ بهمن ۱۳۹۱
• منبع: سایت آگاه فیلم

نوشته یادداشت های جشنواره ای ۲ برف و خاکستر اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

---

• محبت محبی:

یادداشت های جشنواره ای

۱

روز روشن

---

سی و یکمین جشنواره فیلم فجرروز روشن فیلم قابل تحملی است – البته به جز ۳۰ دقیقه کشدار ابتدایی- و شاید در وانفسای این روزهای سینمای ایران، این نکته مهمی باشد. فیلم را بازی بازیگرانش، به‌ویژه مهران احمدی سرپا نگه می دارد.

یک راننده آژانس متشخص، که از انتخاب نوع ماشین، نوع پوشش، کلام، حتی نوع عصبانیت کنترل شده و لبخندهای معنی‌دار، همه در راستای بیان شخصیتی هستند که عملگرا است و باز هم کم داریم از این شخصیت های عملگرا در سینمای ایران.

اما پانته آ بهرام، علیرغم بازی خوب، به زعم نگارنده، انتخاب مناسبی برای این نقش نیست و نوع فاصله گذاری سنی او و کیانی و به تبع، نوع رابطه اشان ممکن است از این منظر آسیب ببیند.

روز روشن، فیلم‌نامه‌ای نسبتا قابل قبول دارد، اگر چه پر دیالوگ بودن و شاید بی‌شناسنامه بودن شخصیت‌ها، از معایب آن محسوب شود.

هم چنین در چنین فیلم‌نامه‌هایی، داستانک‌ها و جزییات می‌توانست ریتم کار و ارتباط با مخاطب را پویا نگه دارد که از این نظر روز روشن، بسیار در مضیقه است.

خرید فال حافظ از پسرک و باز کردن آن در انتهای فیلم، در حالی‌که مخاطب هم وارد قضیه نمی‌شود، از مستندنمایی فیلم می‌کاهد و اساسا وصله ناجوری است.

پایان بندی باز فیلم مورد علاقه نگارنده است، ما با یک برشی از زندگی مواجهه بوده ایم که از پیشینه اش کمی می‌دانیم و از ادامه اش هیچ نمی دانیم، پایان بندی که با جنس کار، همبستگی بالایی دارد.

---

• تاریخ ارسال: ۱۶ بهمن ۱۳۹۱
• منبع: سایت آگاه فیلم

نوشته یادداشت های جشنواره ای ۱ روز روشن اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

از خراسون، دانشنامه خراسان بزرگ

محبت محبی
استاد
گروه آموزشی علوم و صنایع غذایی
دانشکده کشاورزی
دانشگاه فردوسی مشهد
پست الکترونیک: mohebbat2000 (at) yahoo (dot) com

گفتگو با استاد جوان گروه علوم و صنایع غذایی دانشکده کشاورزی

ارسال شده در تاریخ : شنبه ۲۱ فروردین ۱۳۹۵
گفتگو با استاد جوان گروه علوم و صنایع غذایی دانشکده کشاورزی
روابط عمومی دانشگاه فردوسی مشهد، به مناسبت بزرگداشت مقام زن، گفتگویی با دکتر محبت محبی، استاد جوان گروه علوم وصنایع غذایی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد انجام داده است.

دکتر محبی دارای مدرک دکتری مهندسی علوم و صنایع غذایی (گرایش مهندسی) است که دوره کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری را در دانشگاه فردوسی مشهد گذرانده است و از سال ۱۳۸۶ عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد می باشد . وی موفق به احراز رتبه استادی در ۳۶ سالگی شده است. دکتر محبی علاوه بر فعالیت های آموزشی و راهنمایی و مشاوره بیش از ۴۰ دانشجو در مقاطع ارشد و دکتری، چاپ و پذیرش ۱۴۰ مقاله (۸۰ مقاله ISI و ۶۰ مقاله علمی- پژوهشی)، ۱۳۰ مقاله ارایه شده در همایش های داخلی و خارجی، اجرا و همکاری در ۱۵ طرح پژوهشی، ۵ مورد ترجمه، تدوین و ویراستاری کتاب را در پیشینه فعالیت های پژوهشی خود دارد. همچنین پایان نامه ارشد وی در جشنواره فردوسی و رساله دکتری وی نیز در دوازدهمین دوره پایان نامه سال دانشجویی در سال ۸۷ به عنوان اثر برگزیده انتخاب شده است.

دکتر محبی یکی از دلایل اصلی انتخاب رشته علوم و صنایع غذایی را، پتانسیل پژوهش در حوزه های مختلف مرتبط با صنعت غذا دانست و افزود: “از آنجایی که ذات پژوهش بر خلاقیت استوار است و هر آفرینشی سرشار از پویایی است، طی این مسیر با وجود ناهمواری های مقطعی همواره برایم جذاب و انرژی بخش بوده است.”

وی در مورد اختراع خود با عنوان “دهان مصنوعی با قابلیت تشخیص عطر و طعم» اظهار داشت: “این دستگاه در راستای پژوهش‌های اخیر اینجانب و در جهت مدل‌سازی و شبیه‌سازی پدیده‌ ادراک طعم و توسعه محصولات چند طعمی ساخته شد. در حال حاضر ادراک طعم از بحث‌های علمی جذاب جهان و نقطه‌ی تلاقی شاخه‌های مختلف علمی نظیر مهندسی، شیمی، فیزیک، پزشکی و روانشناسی است و امیدواریم در آینده‌ای نزدیک موفق به ثبت اختراع جهانی در این حوزه شویم.”

از دکتر محبی در مورد مهمترین عوامل مؤثر در پیشرفتشان پرسیدیم .این استاد دانشکده کشاورزی نقش خانواده را درپیشرفت حرفه‌ای و اجتماعی خود بسیار متمایز و اثر گذار دانست و افزود: “ضمن اینکه یکی از پارامترهای مهم در طی مسیر مناسب، شناخت استعدادها و فراهم آوردن بستر مناسب برای رشد آن‌هاست که از این حیث نیز بسیار مدیون خانواده عزیزم هستم، خانواده‌ی بزرگ دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده‌ کشاورزی و گروه علوم و صنایع غذایی – باوجود محدودیت‌ها و کمبودهایی که همه‌ی ما به آن‌ها واقف هستیم- در مسیر تحقق اهداف آموزشی و پژوهشی اینجانب تأثیر بسیار زیادی داشته‌اند و از همه‌ی اعضای این خانواده و به‌ویژه دانشجویانِ خوبی که سرمایه‌ اصلی هر دانشگاه هستند و با انگیزه و تلاش، ترسیم افق‌های روشن را میسر می‌سازند، سپاسگزارم. وی همچنین تمرکز و انگیزش درونی را از ویژگی های شخصی موثر در موفقیت خود دانست.”

دکتر محبی تنها به فعالیت های تخصصی علمی بسنده نکرده بلکه در زمینه هنری نیز موفق بوده است. این عضو هیأت علمی دانشکده کشاورزی فعالیت های فرهنگی- هنری را از دغدغه های اصلی خود برشمرد و اظهار داشت : “در سال‌های گذشته در جشنواره های متعدد فیلم‌نامه‌نویسی برگزیده‌شده‌ام و در حال حاضر، تمرکز اصلی‌ام در هنر، توسعه‌ی عکس – متن (در زمینهٔ پژوهش و تولید اثر) است. این حوزه‌ی کمتر شناخته شده، در واقع گفتمان ادبیات و عکاسی است. کتاب اینجانب در این حوزه ی بین هنری، سال گذشته از سوی وزارت ارشاد به عنوان اثر برگزیده ی نویسندگان جوان کشورشناخته شد.”

وی در تعریف موفقیت گفت : “موفقیت تعاریف متعددی را به ذهن متبادر می سازد. از نظر من موفقیت، شدن است و نه داشتن یا بودن، چرا که تقلیل موفقیت به مفاهیمی ازاین‌دست باعث رکود می‌شود که با هویت تکامل خواه انسان همخوانی ندارد؛ به عبارتی طی طریق است که موفقیت را می‌سازد و این طریق و انتخاب آن ماحصل جهان‌بینی، تأمل و تدبر هر فرد است.”

وی درخصوص دورنمای موفقیت حرفه ای برای خود اظهار داشت: ” در حال حاضر، گام‌های بعدی مسیر حرفه‌ای که در آن هستم، توسعه‌ی ارتباطات بیشتر علمی بین‌المللی است.”

دکتر محبی در پایان سخنانش به تجربه حضور بیش از بیست‌ساله‌ خود در دانشگاه فردوسی مشهد، به‌عنوان دانشجو و عضو هیأت علمی اشاره کرد و گفت :” به‌رغم محدودیت‌های قابل‌درک در حوزه‌ی سخت‌افزاری، تجربه‌ حضور در خانواده‌ای پویا است که فرصتِ رشد را برای همه‌ی اعضایش فراهم می‌آورد. امیدوارم همه‌ ما اعضای خانواده دانشگاه فردوسی مشهد نیز، هر یک در جایگاه خود، به توسعه‌ی مرزهای دانش و فراتر از آن، معرفت، همت بورزیم.”

.

پیوندها

طعم گیلاس – عباس کیارستمی از این‌گونه بودن … ۸۵/۰۲/۱۵
تله تئاتر زمستان ۶۶ موقعیتی خطیر ترس و دلهره میان بودن و نبودن ۸۵/۰۲/۲۰
باغ فردوس؛ پنج بعد از ظهر عاشقانه‌ای آرام در گذاز از بحران ۸۵/۰۳/۲۶
کشتن مرغ مقلد To Kill : اسطوره های نمی میرند ۸۵/۰۴/۹
ازدواج به سبک ایرانی : فیلم فارسی نوین ۸۵/۰۴/۲۰
محبت محبی : یک کمدی رمانتیک شاخص در تاریخ سینما / تعطیلات رومی Roman Holiday 85/06/2
بمان : در عصر قاطعیت تردید…. ۸۵/۰۷/۱۰
محمد یعقوبی : من در نوشتن، رئالیسم را می پسندم ۸۵/۰۷/۲۶
“خون بازی” از نگاهی نو ۸۵/۱۱/۲۸
افسانه ۱۹۰۰ : تورناتوره می‌تواند ۸۶/۰۱/۳۰
فوتبال در سینمای ایران: از مسافر تا آفساید ۸۶/۰۵/۲۱
زندگی، زندگی است : نگاهی به فیلم‌نامه دوشیزه سان شاین کوچک ۸۶/۱۱/۲۳
ورای یک شک – سایه یک شک Shadow of Doubt آلفرد هیچکاک ۸۷/۰۵/۱۸
آتش بس : شخصیت‌های کاریکاتورگونه و غلو شده ۸۷/۰۶/۴
نگاهی به فیلم “وقتی همه خوابیم” : چه کسی در خواب است؟ ۸۷/۱۱/۱۶
شبانه روز : عشقها و آدمها ۸۷/۱۱/۱۸
نگاهی به فیلم عیار ۱۴ پرویز شهبازی ۸۷/۱۱/۱۸
صندلی خالی : زندگی، مرگ، عدم قطعیت و کات ۸۷/۱۱/۱۹
زادبوم : ترانه‌ای نوستالژیک برای زادبوم ۸۷/۱۱/۲۰
پستچی سه بار در نمی زند : پستچی چه هنگام در می زند؟ ۸۷/۱۱/۲۷
بی پولی – حمید نعمت الله زندگی با “بی پولی” جریان دارد … ۸۷/۱۲/۲
هفت و پنج دقیقه ساعت‌های ایرانی ۸۸/۰۲/۲۱
جدایی نادر از سیمین جدایی نه چندان غیر معمول نادر و سیمین ۸۹/۱۱/۲۳
روز روشن – حسین شهابی یادداشت های جشنواره ای -۱- ۹۱/۱۱/۱۶
برف و خاکستر – روح الله سهرابی یادداشت های جشنواره ای -۲- ۹۱/۱۱/۱۸
سر به مهر – هادی مقدم دوست یادداشت های جشنواره ای -۳- ۹۱/۱۱/۲۰

نوشته محبت محبی اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

تاریخ ارسال: ۸۹/۱۱/۲۳
منبع: سایت آگاه فیلم

• محبت محبی:

جدایی نه چندان غیر معمول نادر و سیمین

نادر و سیمین بالاخره جدا می شوند. ترمه مشخص نیست چه تصمیمی می گیرد. در میانه دو دادگاه سقط کودکی اتفاق می افتد و باز هم تم اشنا و تکراری اصغر فرهادی در مورد اخلاق و قضاوت، این بار دقیقا از منظر قاضی و در محکمه.

فرهادی با آثارش آن قدر بزرگ شده است که به سادگی نمی توان فیلمی مثل جدایی نادر از سیمین را از او پذیرفت. فیلمی که ملودرام است- ملودرام فارغ از بار منفی ژورنالیستی منتسب به آن- اما بازی های پایان بندی فرهادی سعی دارد آنرا از ورطه سطحی گرایی نجات دهد و درست است که این قضیه اتفاق می افتد اما احساس مخاطب درگیر نمی شود و هیچ یک از شخصیت ها همذات پنداری را بر نمی انگیزند. پس فیلم با خروج از سینما برای مخاطب تمام می شود و این اصلا در شان فرهادی نیست.

یک اشتباه بزرگ فرهادی، تقابل دو طبقه متوسط و پایین جامعه و بیش از ان اعتقادات این طبقه است. تاکید بر قسم خوردن و دست گذاشتن روی قرآن و شعار اینکه اعتقادات به طبقه خاصی تعلق ندارد که گویا حرف نگارنده است که از زبان نادر گفته می شود. به خاطر بیاورید سکانس حضور صابر ابر در درباره الی و نماز خواندن او را. گویا فرهادی ناخواسته ایدئولوژیک می بیند و خود در مسند قضاوت اگرچه کمرنگ می نشیند و این با ذات انچه در پی آن است، تضاد دارد.

فرض کنید که این فیلم نامه رویکردی مینیمال داشت و فقط به جدایی نادر از سیمین می پرداخت، بی هیچ ضربه گل درشتی، آن وقت بداعت کار بیشتر نمی شد؟ جدایی نادر از سیمین اگر کارگردانی فرهادی نبود، اگر در مفهوم آمریکایی کارگردانی را دکوپاژ بنامیم و کمی بیش ازآن، انتخاب عوامل، می توانست به سادگی تا حد تله های این روزها تنزل کند و مسلما تجربه و دانش فرهادی فیلم را از این وادی می رهاند.

پیمان معادی اگرچه گاهی زیادی از دست، چشم و ابروهایش بازی می گیرد، اما در سکانس هایی مثل بازسازی صحنه افتادن راضیه، بازی خوبی دارد. لیلا حاتمی معمولی است و ساره بیات در مواردی البته به اقتضای نقش گل درشت و سارینا فرهادی، در لحظاتی خوب است و گاهی چنین نیست و شهاب حسینی اگر آن خود زنی های پررنگ را نداشت، اصلا دیده نمی شد- نه در معنای مثبت آن- و چقدر شبیه کاراکتر فیلم در فیلم سوپر استار بود!

به این ترتیب و در نگاهی اجمالی، جدایی نادر از سیمین انتظارها را از فرهادی برآورده نمی کند. شاید اگر کارگردان دیگری پشت این اثر بود، راحت تر می توانستیم با آن کنار بیاییم!

صحنه ای تاثیر گذار از پشت صحنه فیلم جدایی نادر از سیمین

نوشته جدایی نه چندان غیر معمول نادر و سیمین اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

         زندگی با "بی پولی" جریان دارد ...

نوشته زندگی با “بی پولی” جریان دارد … اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

• محبت محبی:

         موقعیتی خطیر ترس و دلهره میان بودن و نبودن

موشکباران است و آدم‌های خسته از هیاهوی حیات، باز هم شکر می‌گذارند وقتی صدای موشکی می‌آید و آن‌ها چشم باز می‌کنند و می‌بینند که هنوز هستند حتی اگر این بودن به قیمت نبودن دیگرانی باشد که می‌شناسیم یا نمی‌شناسیم. این واقعیت عریان زمستان ۶۶ است. واقعیتی که شاید برخی از ما با پوست و استخوان احساس کرده باشیم و حتی اگر چنین تجربه‌ای را به صورت شخصی در بایگانی ذهنمان نمی‌یابیم، زمستان ۶۶ محمد یعقوبی قادر است که این حس را به گونه‌ای شگرف به ما منتقل سازد. هم‌ذات پنداری شگفت‌انگیزی که نمونه‌اش را کمتر به خاطر می‌آورم.

زمستان ۶۶ رئالیسم عجیبی دارد. رئالیسمی که حتی فاصله‌گذاری حضور نویسنده چه آن را برشی تلقی کنیم و چه آن را منطبق با دیدگاه‌های پست مدرنیستی بدانیم، خدشه‌ای به آن وارد نمی‌کند و این پارادوکس است که زمستان ۶۶ را به اثری برجسته تبدیل می‌سازد.

زمستان ۶۶ برشی از یک زندگی است. زندگی که پیش از شروع نمایش نیز جریان داشته است و پس از آن هم با صدای خروس و گریه پسری جریان خواهد داشت حتی اگر ندانیم زوج جوان چرا از هم دلگیرند و چرا ناصر خانواده‌اش را در چنین روزی تنها گذاشته است و چه بر سر سیروس آمده است.

ما این آدم‌ها را می‌شناسیم و ترسهایشان را باور داریم. چه بخواهند به روی خود بیاورند و چه آن را پنهان کنند. این آدم‌های به شدت معمولی که نوعی مینیمالیسم کاروری را به ذهن متبادر می‌سازند، سالهاست که کیمیا شده‌اند و از این روست که باید قدردان اثر بود.

کسی حرف توی دهن هیچ یک از نقش‌ها نمی‌گذارد. گویا هرچه بر زبانشان می‌آید، از درون شخصیت‌هایی نشات می‌گیرد که ما می‌دانیم ساخته و پرداخته ذهن نویسنده هستند اما باز هم به درونی بودن حرفهایشان اذعان داریم.

همسر نویسنده نیز با خواندن متن، گاهی جمله‌ها را پس و پیش می‌کند و حتی دیالوگی را دوباره می‌خواند و در نتیجه مخاطب شاهد تکرار مجدد صحنه‌ای با همان دیالوگ یا دیالوگی متفاوت می‌شود و باز هم می‌خواهیم بدانیم که موشکباران با این خانواده چه خواهد کرد.

زمستان ۶۶ بستر دراماتیک قوی دارد. موقعیت خطیر ترس و دلهره میان بودن و نبودن. ترس همیشگی از مرگ با پاسخ‌های متفاوت که یکی از آنها را از زبان نویسنده می‌شنویم. شاید از آنرو که وقتی نباشیم، نبودنمان به چشم نمی‌آید و چرا باید به گونه‌ای زیست که بودن یا نبودن تفاوتی نداشته باشد و چقدر تاسف برانگیز است این گونه بودن. نگاه فلسفی محمد یعقوبی به گونه‌ای در این بستر دراماتیک چیده شده است که نه توی ذوق می‌زند و نه یک ژست روشنفکرانه به حساب می‌آید.

انتخاب شخصیت‌ها، مشتمل بر مادر، دختر، پسر، داماد ، زن همسایه و برادر شوهر، به گونه‌ای است که نمی‌گذارد دمی مخاطب از همراهی اثر غافل شود. حتی اگر داماد (علی) به زعم همسر نویسند یک جوری باشد، مخاطب این یک جوری بودن را آنقدر خوب حس می‌کند، که نیازی به داشتن تعریف دقیق و شناسنامه‌ای از این شخصیت ندارد. زن همسایه که دقایق آخر اثر با حضور او به پیش می‌رود نیز شخصیت جذابی دارد. زنی باردار که به دلیل فشار روحی وارد شده بر او، اندکی غیر طبیعی به نظر می‌رسد و از این زن جذاب‌تر، برادر شوهرش سهیل، است که نمی‌تواند حرف بزند و از طریق نوشتن با دیگران ارتباط برقرار می‌کند و خروسش را از خودش دور نمی‌کند و در بحرانی‌ترین لحظات ساز دهنی می‌زند.

بازی‌های واقعی و به دور از تصنع و تکلف رایج در این گونه کارها و نوعی راحتی در بازیها، چه در گذشته و چه در حال، در کنار کارگردانی قوی، زمستان ۶۶ را به یکی از بهترین تله تئاترهای تلویزیون تبدیل کرده است که پیش از این در اجرای صحنه ای موفقیت چشمگیری را به دست آورده بود

• تاریخ ارسال: ۸۵/۰۲/۲۰
• منبع: سایت آگاه فیلم

نوشته موقعیتی خطیر ترس و دلهره میان بودن و نبودن اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

عباس کیارستمی
Abbas Kiarostami

از این گونه بودن………

• محبت محبی
• تاریخ ارسال: ۸۵/۰۲/۱۵
• منبع: سایت آگاه فیلم

بودن یا نبودن از همیشه تا هنوز دغدغه آدمی است. چه مولانا را به خاطر بیاوریم که از مبدا و مقصد و چرایی آمدن و رفتن می‌پرسد، چه پرچم در حال اهتزاز هملت را در ذهن متصور سازیم که مزین به شعار بودن یا نبودن است و چه تلخی طنز سیلوراستاین زیر زبانمان باشد که مساله لعنتی این است.

آقای بدیعی دیگر بودن را تاب نمی‌آورد. چرایی‌اش را هیچ نمی‌دانیم و از قضا این ندانستن است که بداعتی به کار می‌بخشد. او در جستجوی کسی است که همراه او باشد برای نبودن و دیگر؟ هیچ.

به نظر می‌رسد که این‌گونه بودنی مرموز است که لطافت احتضار را برای موسم کوتاهی در رگهای هستی او جاری می‌سازد و این شرنگ پاسخ همه سوالات بی پایان عالم برای اوست.

بهانه‌ها نیستند، وقتی بهانه‌ای نباشد، بودن جز فرو بردن مولکولهای اکسیژن به درون ریه‌های خسته و بازفرستادن دی اکسید کربنی که سبب تاثیر نامطلوب بر جو زمین می‌گردد، چه کارکردی دارد؟ این فسلفه آقای بدیعی است حتی اگر ما علل رسیدن به چنین فلسفه‌ای را نداشته باشیم، می‌توانیم از فیلم چنین نتیجه‌ای بگیریم و از این رو است که مشکل او یافتن کسی است برای همراهی در اولین دقایق نبودن و برای آنکه حتی نبودنش هم به چشم نیاید و این‌گونه است که تنهایی درون آقای بدیعی را به فریادی چنین از جنس نبودن سوق می‌دهد! او خوشبخت نیست. همین.

اما من آقای بدیعی را دوست ندارم. نه به خاطر اینکه یک پای فلسفه نصفه و نیمه‌اش بد می‌لنگد، به این خاطر که او یک شبه روشنفکر بورژوا است که آدم‌های اطرافش را از برج عاج خود می‌بیند. او صادق نیست. برای همراهی آدمها، در کاری البته ناصواب، داشته‌های خود و نداشته‌های آن‌ها را به رخشان می‌کشد. این قضیه بیشتر در ارتباط او با سرباز کرد شکل می‌گیرد. وقتی از او می‌خواهد تا بشمارد، این قضیه وجه شاخص و البته آزادهنده‌ای پیدا می‌کند. او نبودن را می‌خواهد چون بودنش به زعم خود وی برای دیگران آزار دهنده است و دیگر گونه بودن را نمی‌خواهد.

خوشبختی بهانه‌ای است که او ندارد اما شاید شادی‌های کوچکی چون چند دانه توت همان خوشبختی باشد که آقای بدیعی در جستجوی آن است. به زعم بسیاری از روانشناسان، خوشبختی ماهیتی سوبژکتیو دارد و به درونیات آدمی و نگرش او به جهان اطراف ارتباط دارد. برای همین است که هیچ‌گاه تعریف دقیق و مشخصی در هیچ یک از حوزه های علم و معرفت برای بیان آن ارایه نشده است و هر کس از ظن خود تعریفی رو می کند.

آقای بدیعی قطعا با یک پشتوانه فکری به این لحظه رسیده است که تنهاست و خوشبخت نیست. پیشینه‌ای که گرچه در فیلم اشاره‌ای به آن نمی‌شود، با انتخاب بازیگر، موقعیت و لوکیشن‌ها، به صورت غیرمستقیم به مخاطب ارایه می‌گردد و همین مانع همذات پنداری مخاطب می‌شود. او پراگماتیسمی می‌اندیشد و دیدگاهش در تقابل با دیدگاه ایده آلیستی طلبه جوان است. شاید هم فقط می‌خواهد او را به همراهی بخواند که چنین اظهار نظر می‌کند، اما همین توجیهات شعارزده سبب می‌شود به این نتیجه برسیم که حتی اگر خوشبختی ماهیتی ابژکتیو داشته باشد، عملکرد مبتنی بر جهان بینی خاص آقای بدیعی سبب شده است که حالا در چنین موقعیتی گرفتار بماند.

شاید اگر او یک انسان منفعل و مردد بود که نمی‌دانست، بیشتر می‌توانستیم با او هم‌سو شویم و دردهایی که روحش را می‌خورد و شاید ریشه در بی دردی دارد، درک کنیم.

برای وضوح بیشتر این نکته، به فیلم تحسین برانگیز شهبازی، نفس عمیق ، اشاره می‌کنم که البته با تاخر زمانی نسبت به طعم گیلاس ساخته می‌شود، اما یکی از تم‌های غالب آن خودکشی، البته به صورت غیر مستقیم است. اما در نفس عمیق، کامران گیج است و نمی‌داند و اصراری ندارد که این ندانست را برای دیگران توجیه کند. او علیرغم انفعال در برابر آدم‌ها، با سگی گرسنه خوب تا می‌کند. سکوت سنگی او و سن جوانی که اقتضای ندانستن است، کامران را به مراتب دوست داشتنی تر از آقای بدیعی می‌کند.

اما روی دیگر سکه آن است که کیارستمی حق را به اقای بدیعی نمی‌دهد. موضع گیری او – لااقل در فیلم- هم‌سو با آقای باقری، پیرمردی است که خود تجربه ای مشابه را از سر گذرانده است.

از نکات جالب در شخصیت پردازی، انتخاب خودروی پاترول است که به بخشی از شخصیت آقای بدیعی اشاره می کند. پاترولی که در کنار انتخاب نابازیگری به نام همایون ارشادی ( در آن زمان) و فیزیک یک میانسال خاص ، در خوانش وجوه شخصیتی آقای بدیعی کمک بسزایی می‌کند. جالب‌تر این‌که همین خودرو، به پیروان مکتب کیارستمی در سینما سرایت کرده است و از جمله می‌توان به مهندس پاترول سوار فیلم “از کنار هم می گذریم” ایرج کریمی و نیز فیلم متاخر مانی حقیقی، “کارگران مشغول کارند” اشاره کرد که بر اساس طرحی از کیارستمی ساخته شده است.

در پایان برای پی بردن به تاثیر گذاری سینمای کیارستمی و بالاخص طعم گیلاس، به شخصیت‌های وام گرفته شده از این فیلم اشاره می‌شود: مردهای میانسال فیلم‌های از کنار هم می‌گذریم و کاگران مشغول کارند، مشخصا وجوه دیگر شخصیتی آقای بدیعی را به ذهن متبادر می‌سازند. طلبه جوان و افغانی را نمی‌توان منبع الهام میرکریمی در زیر نور ماه دانست؟ اگرچه سید حسن زیر نورماه آن‌قدر خوب و مبتنی بر جهان‌بینی متفاوت میرکریمی پرداخت شده که به سختی می‌توان خلق آنرا به منشا خارجی نسبت داد. نگهبان افغانی هم که مستقیما به تهران ساعت ۷ صبح امیر شهاب رضویان می‌ود و حرف آخر آن‌که کیارستمی، کیارستمی است، حتی اگر وامداران مکتب او آنقدر کپی‌های ناقص و در برخی موارد جزئی کاملی از کارهای وی ارائه کرده باشند که تشخیص اصل و فرع دشوار شده باشد!

نوشته از این گونه بودن……… اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.

طعم گیلاسبودن یا نبودن ازهمیشه تا هنوز دغدغه آدمی است . چه مولانا را به خاطر بیاوریم که از مبدا و مقصد و چرایی آمدن و رفتن می‌پرسد، چه پرچم در حال اهتزاز هملت را در ذهن متصور سازیم که مزین به شعار بودن یا نبودن است و چه تلخی طنز سیلوراستاین زیر زبانمان باشد که مساله لعنتی این است.

آقای بدیعی دیگر بودن را تاب نمی‌آورد. چرایی‌اش را هیچ نمی‌دانیم و از قضا این ندانستن است که بداعتی به کار می‌بخشد. او در جستجوی کسی است که همراه او باشد برای نبودن و دیگر؟ هیچ.

به نظر می‌رسد که این‌گونه بودنی مرموز است که لطافت احتضار را برای موسم کوتاهی در رگهای هستی او جاری می‌سازد و این شرنگ پاسخ همه سوالات بی پایان عالم برای اوست.

بهانه‌ها نیستند، وقتی بهانه‌ای نباشد، بودن جز فرو بردن مولکولهای اکسیژن به درون ریه‌های خسته و بازفرستادن دی اکسید کربنی که سبب تاثیر نامطلوب بر جو زمین می‌گردد، چه کارکردی دارد؟ این فسلفه آقای بدیعی است حتی اگر ما علل رسیدن به چنین فلسفه‌ای را نداشته باشیم، می‌توانیم از فیلم چنین نتیجه‌ای بگیریم و از این رو است که مشکل او یافتن کسی است برای همراهی در اولین دقایق نبودن و برای آنکه حتی نبودنش هم به چشم نیاید و این‌گونه است که تنهایی درون آقای بدیعی را به فریادی چنین از جنس نبودن سوق می‌دهد! او خوشبخت نیست. همین.

اما من آقای بدیعی را دوست ندارم. نه به خاطر اینکه یک پای فلسفه نصفه و نیمه‌اش بد می‌لنگد، به این خاطر که او یک شبه روشنفکر بورژوا است که آدم‌های اطرافش را از برج عاج خود می‌بیند. او صادق نیست. برای همراهی آدمها، در کاری البته ناصواب، داشته‌های خود و نداشته‌های آن‌ها را به رخشان می‌کشد. این قضیه بیشتر در ارتباط او با سرباز کرد شکل می‌گیرد. وقتی از او می‌خواهد تا بشمارد، این قضیه وجه شاخص و البته آزادهنده‌ای پیدا می‌کند. او نبودن را می‌خواهد چون بودنش به زعم خود وی برای دیگران آزار دهنده است و دیگر گونه بودن را نمی‌خواهد.

خوشبختی بهانه‌ای است که او ندارد اما شاید شادی‌های کوچکی چون چند دانه توت همان خوشبختی باشد که آقای بدیعی در جستجوی آن است. به زعم بسیاری از روانشناسان، خوشبختی ماهیتی سوبژکتیو دارد و به درونیات آدمی و نگرش او به جهان اطراف ارتباط دارد. برای همین است که هیچ‌گاه تعریف دقیق و مشخصی در هیچ یک از حوزه های علم و معرفت برای بیان آن ارایه نشده است و هر کس از ظن خود تعریفی رو می کند.

آقای بدیعی قطعا با یک پشتوانه فکری به این لحظه رسیده است که تنهاست و خوشبخت نیست. پیشینه‌ای که گرچه در فیلم اشاره‌ای به آن نمی‌شود، با انتخاب بازیگر، موقعیت و لوکیشن‌ها، به صورت غیرمستقیم به مخاطب ارایه می‌گردد و همین مانع همذات پنداری مخاطب می‌شود. او پراگماتیسمی می‌اندیشد و دیدگاهش در تقابل با دیدگاه ایده آلیستی طلبه جوان است. شاید هم فقط می‌خواهد او را به همراهی بخواند که چنین اظهار نظر می‌کند، اما همین توجیهات شعارزده سبب می‌شود به این نتیجه برسیم که حتی اگر خوشبختی ماهیتی ابژکتیو داشته باشد، عملکرد مبتنی بر جهان بینی خاص آقای بدیعی سبب شده است که حالا در چنین موقعیتی گرفتار بماند.

شاید اگر او یک انسان منفعل و مردد بود که نمی‌دانست، بیشتر می‌توانستیم با او هم‌سو شویم و دردهایی که روحش را می‌خورد و شاید ریشه در بی دردی دارد، درک کنیم.

برای وضوح بیشتر این نکته، به فیلم تحسین برانگیز شهبازی، نفس عمیق ، اشاره می‌کنم که البته با تاخر زمانی نسبت به طعم گیلاس ساخته می‌شود، اما یکی از تم‌های غالب آن خودکشی، البته به صورت غیر مستقیم است. اما در نفس عمیق، کامران گیج است و نمی‌داند و اصراری ندارد که این ندانست را برای دیگران توجیه کند. او علیرغم انفعال در برابر آدم‌ها، با سگی گرسنه خوب تا می‌کند. سکوت سنگی او و سن جوانی که اقتضای ندانستن است، کامران را به مراتب دوست داشتنی تر از آقای بدیعی می‌کند.

اما روی دیگر سکه آن است که کیارستمی حق را به اقای بدیعی نمی‌دهد. موضع گیری او – لااقل در فیلم- هم‌سو با آقای باقری، پیرمردی است که خود تجربه ای مشابه را از سر گذرانده است.

کانون تحلیل‌گران سینما
از نکات جالب در شخصیت پردازی، انتخاب خودروی پاترول است که به بخشی از شخصیت آقای بدیعی اشاره می کند. پاترولی که در کنار انتخاب نابازیگری به نام همایون ارشادی ( در آن زمان) و فیزیک یک میانسال خاص ، در خوانش وجوه شخصیتی آقای بدیعی کمک بسزایی می‌کند. جالب‌تر این‌که همین خودرو، به پیروان مکتب کیارستمی در سینما سرایت کرده است و از جمله می‌توان به مهندس پاترول سوار فیلم “از کنار هم می گذریم” ایرج کریمی و نیز فیلم متاخر مانی حقیقی ،” کارگران مشغول کارند” اشاره کرد که بر اساس طرحی از کیارستمی ساخته شده است.

در پایان برای پی بردن به تاثیر گذاری سینمای کیارستمی و بالاخص طعم گیلاس، به شخصیت‌های وام گرفته شده از این فیلم اشاره می‌شود: مردهای میانسال فیلم‌های از کنار هم می‌گذریم و کاگران مشغول کارند، مشخصا وجوه دیگر شخصیتی آقای بدیعی را به ذهن متبادر می‌سازند. طلبه جوان و افغانی را نمی‌توان منبع الهام میرکریمی در زیر نور ماه دانست؟ اگرچه سید حسن زیر نورماه آن‌قدر خوب و مبتنی بر جهان‌بینی متفاوت میرکریمی پرداخت شده که به سختی می‌توان خلق آنرا به منشا خارجی نسبت داد. نگهبان افغانی هم که مستقیما به تهران ساعت ۷ صبح امیر شهاب رضویان می‌ود و حرف آخر آن‌که کیارستمی، کیارستمی است، حتی اگر وامداران مکتب او آنقدر کپی‌های ناقص و در برخی موارد جزئی کاملی از کارهای وی ارائه کرده باشند که تشخیص اصل و فرع دشوار شده باشد!

نوشته محبت محبی: طعم گیلاس، از این‌گونه بودن … اولین بار در SAYF.IR. پدیدار شد.